Mİkoplazma pnevmoniya hüceyrrə divarı olmayan kiçik bakteriyadır. O makrolidlər, tetrasiklinlər və fluorxinolonlara həssasdır.
O, uşaq və yeniyetmələrdə cəmiyyət-əsaslı pnevmoniyanın ən tez-tez rast gəlinən səbəbidir, amma infeksiya ağciyərdən kənar simptomlar da yarada bilər.
İnkubasion dövrü 1-4 həftədir.
Mikoplazma infeksiyaları epidemiya kimi 3-5 illik intervalla baş verir.
Klinik mənzərə
Mikoplazma pnevmoniya (MP) adətən spontan sağalan, mülayim gedişli yuxarı tənəffüs yolları infeksiyasına səbəb olur (burun axması, öskürək, boğaz ağrısı, baş ağrısı).
MP-in səbəb olduğu tənəffüs yolu infeksiyaları adətən 2-3 həftə davam edir. Bir aydan çox davam edən uzanmış simptomlar xəstələrin təxminən 10%-də rast gəlinir.
MP uzunmüddətli öskürəklə müşahidə olan, tədricən inkişaf edən pnevmoniyaya səbəb ola bilər.,
MP infeksiyasına ağciyərdən kənar təzahürlər/simptomlar daxil ola bilər.
Dəri və selikli qişa simptomları (ekzantema)
Mərkəzi sinir sistemi simptomları (ensefalit, meningit, miyelit, poliradikulit)
Göz simptomları, mədə-bağırsaq sistemi simptomları, hepatit, əzələ və oynaq simptomları, qan və ürək simptomları
Həyatı boyu bir neçə təkrari infeksiyalar baş verə bilər
Diaqnostika
Mycoplasma pneumonia tənəffüs yolu infeksiyasının səbəbi kimi düşünülməlidir, əgər:
məlum olan epidemiya varsa
ətraf zonalarda baş vermiş və təsdiqlənmiş digər Mycoplasma pneumonia infeksiya halları qeyd olunubsa
xəstə uşaq və ya yeniyetmədir.
Pnevmoniya diaqnozu təsdiqlənməsi üçün döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası tələb olunur.
Klinik mənzərə və rutin laborator analizlər (C-reaktiv zülal, leykositlərin sayı) MP səbəbli pnevmoniya ilə digər bakterial və virus mənşəli pnevmoniyaları differensiasiya etmək üçün kifayət deyil.
Diaqnostika zamanı səyləri epidemioloji anamnezin müəyyənləşdirilməsinə yönəltmək, epidemiya zamanı isə ağır və atipik simptomları olan xəstələri müəyyən etmək etmək tövsiyə olunur.
Anticisimlər (seroloji; Komplementin birləşmə reaksiyası və ya immunferment analiz)
Yeni infeksiyaya qan zərdabı nümunəsində İgM anticisimləri miqdarının artması (xüsusilə kiçik uşaqlarda; adətən simptomların üzə çıxmasından 1 həftə sonra pozitiv olur) və ya 2-3 həftə intervalla götürülmüş cüt zərdab nümunəsində İgG sinfindən olan anticisimlərin miqdarının əhəmiyyətli dərəcədə artması (ən azı 2 dəfə çox) ilə diaqnoz qoyula bilər.
immunferment analiz ilə təyin edilmiş İgM sinif anticisimlər bir neçə ay və ya hətta illərlə pozitiv qala bilər. İgM sinif anticisimlərin uzun müddət tapılması aktiv MP infeksiyasının əlaməti deyil.
Diaqnozun cüt nümunələrinə əsaslanması yalnız retrospektiv olaraq mümkün olmasına baxmyaraq, o atipik klinik şəkil (differensial diaqnostika) olduqda, ağırlaşmış pnevmoniyada və epidemiyanın varlığının təsdiqlənməsində istifadə olunur.
Təkrari infeksiyalarda İgG konsentrasiyası adətən yüksəlmiş olur və İgM cavabı təsadüfidir.
MSS-in prosesə qoşulduğu infeksiyalarda anticisimlər onuğa -beyin mayesində (mikoplazma antiisimləri normada onurğa -beyin mayesində görünmür) təyin edilə bilər.
Polimeraz zəncirvari reaksiya (PZR)
Tənəffüs yolu infeksiyaları zamanı MP-nin DNT-si tüpürcək, nazofarinqeal aspirat və ya udlağ nümunəsində təyin edilə bilər, amma yadda saxlamaq lazımdır ki, epidemiya zamanı MP həmçinin asimptomatik fərdlərin (daşıyıcı statusu) udlağında və bundan əlavə infeksiyadan sonra bir neçə ay tənəffüs yolunda mövcud ola bilər.
PZR analizi kəskin fazada erkən diaqnostikanı təmin edə bilər, amma laboratoriyalar arasında nəticələrin əldə olunması (1 həftəyə qədər vaxt ala bilər) baxımından fərqlər ola bilər.
Bu analiz ağciyərdən kənar infeksiyaların (məsələn onurğa -beyin mayesi və ya oynaq mayesi nümunəsi toplandıqda) təyinində də istifadə oluna bilər, xüsusilə seroloji analiz nəticələri və klinik şəklin nəzərə alınması ilə birgə.
MP infeksiyasının müalicəsi
Doksisiklin və ya makrolidlər seçim antimikrob dərmanlardır. Fluorxinolnlar da həmçinin MP infeksiyasında effektivdirlər, amma onlar əsas preparatlar kimi məsləhət görülmür.
21-ci əsrdə xüsusilə Asiya,amma Avropada da həmçinin makrolidlərə rezistent MP ştamları təsvir olunmuşdur.
MP pnevmoniyasının maksimum müalicə müddəti 14 gündür.
Doksisiklin gündə 2 dəfə olmaqla 100 mq (yalnız 10 yaşdan böyük xəstələr üçün)
Makrolid (məsələn, azitromisin 5 gün, birinci doza 500 mq, sonrakı günlər gündə 1 dəfə olmaqla 250 mq; alternativ olaraq roksitromisin 150 mq gündə 2 dəfə və ya klaritromisin 250-500 mq gündə 2 dəfə)
Ketolid (telitromisin 800 mq gündə 1 dəfə)
Flüorxinolon (ilkin dərman kimi istifadə edilməməli; moksifloksasin 400 mq gündə 1 dəfə, levofloksasin 500 mq gündə 1 və ya 2 dəfə və ya 750 mq gündə 1 dəfə)
Effektiv farmakoterapiya simptomların təzahür etmə müddətini azaldacaq, baxmayaraq ki, MP bakteriyası udlaqdan eradikasiya olmayıb.
Anticisim analizləri uzun müddət pozitiv qalır, buna görə də müalicəyə cavabı qiymətləndirmək və ya müalicədən sonra müşahidə üçün tövsiyə olunmur.
Bundan əlavə mütləq yadda saxlamaq lazımdır ki, MP və pnevmokoklar tərəfindən birgə törədilən infeksiya tez-tez rast gəlinir və bu iki infeksiyanı klinik olaraq fərqləndirmək mümkün deyildir. Buna görə də pnevmoniyanın müalicəsinə pnevmokoklara (ambulator xəstələrdə əsasən amoksisillin ) qarşı effektiv olan antimikrob preparat daxil olmalıdır.
Digər MP mənşəli tənəffüs yolu infeksiyalarının müalicəsində farmakoterapiyanın effektivliyinə dair sübutlar yoxdur. İnfeksiyanın əksəriyyəti spontan olaraq aradan qalxır və xəstə sağalana qədər diaqnoz təsdiqlənmir. Pozitiv anticisim analizi antimikrob dərman istifadəsini tələb etmir.
MSS-in prosesə qoşulduğu MP mənşəli infeksiyaların müalicəsi doksisiklin və ya flüorxinolonlardan (makrolidlər MSS-i asanlıqla keçə bilmirlər) ibarətdir.
Proqnoz
Xəstə adətən MP infeksiyasından yaxşı bərpa olur. Praktikada infeksiyaların təxminən əksəriyyəti diaqnoz qoyulmamış və antimikrob müalicə olmadan qalır.
Lakin MP pnevmoniyasından sonra xəstə uzun müddət zəif qala bilər və öskürək bir neçə həftə davam edə bilər. Döş qəfəsi rentgenoqrafiyasının normaya qayıtması da həmçinin uzun müddət tələb edə bilər. Nadir hallarda ağciyər funksiyası bir neçə ay zədələnmiş qala bilər.
Yüksək səviyyəli atletlər ümumi əhaliyə nisbətən təkrari tənəffüs yolu infeksiyalarına və MP infeksiyasına daha həssasdırlar. Bu infeksiyalar miokarditlə assosiasiya oluna bilərlər. Hətta atletlər qızdırmalı və yorğun olduqda istirahət etməli və məşqlərə ehtiyatla və tədricən yalnız infeksiyanın sistemik simptomları sakitləşdikdə başlamalıdırlar.
Əlaqəli mənbələr
Koxrein icmallar
Ədəbiyyat
Ədəbiyyat
Waites KB, Talkington DF. Mycoplasma pneumoniae and its role as a human patogen. (Review). Clin Microbiol Rev. 2004 Oct;17(4):697-728
Atkinson TP, Balish MF, Waites KB. Epidemiology, clinical manifestations, pathogenesis and laboratory detection of Mycoplasma pneumoniae infections. FEMS Microbiol Rev 2008 Nov;32(6):956-73.