Bir sıra xəstəliklərə qarşı adekvat və spesifik olan profilaktikanı təmin etmək.
Sağlamlığın qorunmasının digər tədbirlər barədə məlumat vermək.
Tropik bölgələrdə uzun müddət qalmalı olan, yaxud xroniki xəstəliyi olan şəxslərə, səyahətlərindən 3 ay əvvəl və gecikdirmədən profilaktik və digər müdafiə tədbirlərinin aparılmasına başlamaq lazımdır.
Ümumi tibbi qaydalar
Səyyah üçün ən böyük risklərə nəqliyyat, alkoqol, müdafiəsiz cinsi əlaqə aiddir.
Ən çox rast gəlinən sağlamlıq problemləri: səyyahların ishal və respirator infeksiyalarıdır.
Səyahətdən əvvəl mövcud əsas xəstəliklər ciddi nəzarətə götürülməlidirlər.
Sığorta qaydaları və şərtləri barədə səyyahın məlumatı olmasına əmin olun.
Qida qəbuluna və digər gigiyena qaydalarına dair təlimatlar vermək.
İshalın/diarreyanın profilaktikası və müalicəsi.
İqlim şəraitinə uyğun olan geyim və ayaqqabının olması.
Dəriyə qulluq
Yaranın təmizlənməsi /dezinfeksiyası
Dişlənmə zamanı ilk tibbi yardım və mümükün olan quduzluq infeksiyasının profilaktikası.
Günəşdən düzgün qorunma "?>
Həşərat dişləmələrinin müalicəsi
Ağcaqanad repellentləri və torları
Xüsusilə malyariya olan bölgələrdə
Denge, çikungunya və Zika xəstəlikləri ağcaqanadların yaydığı virus xəstəlikləridir. Bu xəstəliklərə qarşı peyvənd yoxdur.
Kondom cinsi yolla keçən xəstəliklərdən, hepatit B və C və HİV-dən qoruyur.
Xəstəliklərə qarşı spesifik qorunma: malyariyanın profilaktikası və xüsusi peyvəndlər. Milli və ya yerli rəhbərliyə də baxın.
Malyariyanın profilaktikası
Malyariya həyat üçün təhlükəli olan bir xəstəlikdir. Ağcaqanadlardan qorunma və profilaktik dərman qəbulu malyariyanın profilaktikasında eyni dərəcədə vacibdir.
Anopheles ağcaqanadları, axşam, səhər və gecə saatlarında sancırlar.
Ağcaqanad sancmasını qarşısının mexaniki yolla alınması:
Aşağı və yuxarı ətrafları tamlıqla örtən geyim, açıq rəngli paltarlar.
Pəncərə və qapılarda tor olması, permetrinlə hopdurulmuş miçətkənlər, ağcaqanadların yataq otağında erdaikasiya edilməsi.
Dəri örtüyü üçün ağcaqanad repellentləri
Tərkibində DEET-dietiltoluamid (diethyltoluamide) və ikaridin (icaridin) olan məhsullar daha təsirli olur.
Dərmanların farmakoloji təsirindən asılı olaraq, profilaktik dərman qəbulu səyahətdən bir gündən bir həftəyə qədər olan müddət ərzində qəbul edilir və səfərdən 1 - 4 həftə sonrayadək davam etdirilir.
Müvafiq olan profilaktik dərman seçimi ölkədən-ölkəyə dəyişir və dərman üçün ən müasir tövsiyələr daima yoxlanılmalıdır. Əksər bölgələr üçün uyğun profilaktik olaraq işlənən malariya əleyhinə dərmanlar sırasına mefloxin (mefloquine®) "?>, atovaxin-proquanil (atovaquone-proguanil®), ya rumbabor (rumbabor®)"?> və yaxud da doksisiklin (doxycycline) daxil edilir.
Onun qəbuluna malyariyaya ocağına getməzdən 1 həftə əvvəl başlanılır və məruz qalma təhlükəsi bitdikdən sonrakı 4 həftə ərzində qədər davam etdirilir.
Mental problemləri və yaxud anamnezində konvulsiya olan şəxslər istifadə etməməlidirlər.
Malyariya bölgəsinə gedən şəxsin anamnezində mefloxin qəbulu yoxdursa, məsləhət görülür ki, bu dərmanın qəbuluna səyahətdən 3-4 həftə əvvəl başlanılsın və lazımi hallarda onun digər bir dərmanla əvəzlənməsi üçün vaxt qalsın.
Mefloxin Cənub-Şərqi Asiyanın bəzi bölgələrindən başqa demək olar ki, dünyanın hər yerində effektiv təsir göstərir.
Malyariyaya ocağına getməzdən 1 gün əvvəl qəbulu başlanılır və ocaqdan çıxdıqdan sonra 1 həftə də davam etdirilir.
Yağlı qida ilə birlikdə qəbul edilməlidir.
Bu vaxta qədər dünyanın bütün malyariya olan bölgələrində effektliliyini saxlayır.
Doksisiklin 100 mq
böyüklər gündə 1 hab
Malyariyaya ocağına getməzdən 1 gün əvvəl başlanılır və ocaqdan çıxdıqdan sonra 4 həftə davam etdirilir.
Doksisiklin istifadəsi zamanı günəş işığından qorunmaq vacibdir.
Bu vaxta qədər dünyanın bütün malyariya bölgələrində effektliliyini saxlayır.
Səyyahlar heç vaxt profilaktik olaraq dərman qəbul etmədən Afrikanın malyariya olan bölgələrinə getməməlidirlər. Dünyanın əksər malyariya olan bölgələrinə olan səfərlarlər zamanı profilaktik dərman qəbuluna olan ehtiyac, səfərin məntəqələrindən və uzunluğundan, və həmçinin mövsümdən aslılı olaraq dəyişir.
Fərdin profilaktik dərmanların seçiminə təsir edən amillərə: malayariaya ocağında qalma müddəti, səyahətçinin yaşı, mümkün hamiləlik, dərmanlara qarşı əks-göstərişlər, xroniki xəstəliklər və şəxsin dərman qəbulu tezliyinə olan münasibəti və seçimi, habelə dərmanların müddəti və qiyməti aid edilir.
Mümkünsə, hamiləlik dövründə malyariya bölgələrinə səyahət etməkdən çəkinmək lazımdır. Səyahətə getməmək mümkün olmadıqda, profilaktik dərman və ağcaqanadlardan qorunma çox vacibdir, çünki hamiləlik dövründə infeksiya sürətlə ciddi bir xəstəliyə çevrilə bilər və ya vaxtından əvvəl doğuşa səbəb ola bilər.
Tərkibində DEET olan məhsullar əminliklə istifadə edilə bilərlər.
Uşaqların profilaktik dərman vasitələri və ağcaqanad sancmalarına qarşı qorunması çox vacibdir, çünki onlarda ağır infeksiya simptomları böyüklərə nisbətən daha sürətlə inkişaf edə bilər.
Tərkibində DEET olan məhsullar yaşı 2 aydan yuxarı olan şəxslər üçün təhlükəsizdir.
Həmişə səyyahlara xatırlatmaq lazımdır ki, heç bir profilaktik dərman malyariyadan tam qorunmanı təmin etmir. Səyyah evə qayıtdıqdan sonra, əgər qızdırması olarsa öz həkiminə müraciət etməli və malyariyaya aid müayinədən keçirilməsini tələb etməlidir.
Səyyahlara edilən əsas peyvəndlər
Hər10-20 ildən bir bütün səyahət edənlər üçün onların yaşından və milli peyvənd proqramından asılı olaraq tetanus, difteriya əleyhinə peyvənd vurulur/aparılır.
Qızılca üçün endemik olan ərazilərə və ya qızılca epidemiyalarının daha geniş yayıldığı yerlərə səyahət edərkən 6 aydan yuxarı uşaqlar üçün qızılca, məxmərək və parotid xəstəliyinə qarşı peyvənd edilir. Yaşı 11 aydan kiçik olan körpələrin peyvənd edilməsi ümumi peyvəndləmə proqramında verilən qızılca parotid və məxmərək peyvəndini (QMP/MMR) əvəz etmir. Yetkinlər üçün, QMP/MMR peyvəndinin iki dozasının minimum 6 aylıq interval ilə verilməsi tövsiyə olunur, lakin onlar əvvəllər bu xəstəlikləri keçirlməyiblərsə və ya QMP/MMR peyvəndi ilə peyvənd olunmamışlarsa 2-3 illik interval tövsiyə olunur.
Hepatit A peyvəndi Qərbi Avropa, Avstraliya və Şimali Amerikadan kənara səyahət edərkən tövsiyə olunur.
İki peyvənd ?>"?Havrix ® и Epaxal® vardır və Epaxal ®, Rusiyada, Azərbaycanda da?>)qeydiyyatdan keçməyib ;?>". hər ikisi 2 daza yeridilir, İki doza arasında interval 6 aydan 12 aya qədər olur. Mövcud məlumatlara görə peyvəndin qoruyucu təsiri ömür boyu davam edir. Twinrix (Твинрикс)® vaksini hepatit B və A -dan qoruyur.
Poliomielitə yoluxmaq təhlükəsi olan ərazilərdə (Asiya və Afrikadakı bəzi ölkələr) 4 həftədən çox səyahət edilərsə peyvəndləşmə aparılmalıdır. Əvvəlki peyvənddən 12 aydan çox vaxt keçibsə, gücləndirici peyvənd tələb olunur; 4 həftədən az davam edən səyahət üçün gücləndirici peyvənd aparmağa ehtiyac yoxdur.
Uşaqların peyvənd edilməsi ölkənin peyvənd proqramına uyğun olmalıdır. Zəruri hesab olunarsa, peyvənd aparılması sürətləndirilə bilər.