Miokardit

Əsas məqamlar

• Miokardit təxirəsalınmaz müalicə tələb edən kəskin ST elevasiyalı miokard infarktından və həmçinin artmış simpatikotoniya mənşəlli zərərsiz EKQ dəyişikliklərindən  differensiasiya olunmalıdır. 
• Miokardit diaqnozu adətən xəstəliyin klinik mənzərəsi, EKQ və laborator analizlərin nəticələri əsasında və digər səbəbləri istisna etməklə qoyulur. Diaqnostika üçün miokard biopsiyası nadir hallarda tələb olunur.
• Kəskin ağrılar, taxikardiya və ya huşun itməsi, bi- və ya trifassikulyar blokada, ürək çatışmazlığı və ya miokardın zədələnməsi əlamətləri (CK-MB, TnT, Tnİ) olan pasientlərin ixtisaslaşmış tibb müəssisəsində və ya müvafiq şöbəlkərdə təcili müayinəsi aparılmalıdır. 
• Simptomsuz pasientlər və yüngül simptomları olan pasientlər ambulator qaydada müşahidə oluna bilər.

Tərif

• Miokardit və perikardit çox vaxt yanaşı gedir və bu zaman mioperikardit və ya perimiokardit terminindən istifadə edilir.
• Miokardit adətən kəskin mikrobial infeksiya, bəzən digər sistem xəstəlik ilə əlaqələndirilir. Lakin səbəbi naməlum da qala bilər. Potensial səbəblərə aşağıdakılar aiddir:
  • virus infeksiyası (məs., Coxsackie B4 və ya B5, qrup A və ya B, EBV, sitomeqalovirus, parvovirus, adenovirus, herpesvirus 6)
  • mikoplazma, xlamidiya və ya streptokok infeksiyası
  • borrelioz (Laym xəstəliyi)
  • eozinofiliya ilə bağlı hallar
  • nəhəng hüceyrə miokarditi, sarkoidoz
  • sitotoksik dərmanlar
  • ürək transplantasiyasından sonra orqanın rədd edilməsi 
  • şüa terapiyası zonasına ürək bölgəsi də daxil olduqda, şüa terapiyasının fəsadları.
• Miokardit kəskin və ya xroniki ola bilər. Kəskin miokardit infeksiyanın bir hissəsi və ya ümumi infeksiyanın yeganə əlaməti ola bilər. Xronik miokardit kliniki olaraq dilatasiyalı kardiomiopatiya kimi özünü göstərə bilər.

Simptomlar

• Döş ağrısı, aritmiyalar, respirator distres və ya kəskin ürək çatışmazlığı; xüsusilə də, mövcud olan və ya yaxınlarda keçirilmiş infeksiyanın əlamətləri ilə yanaşı 
• Fiziki gücün azalması (təqatin azalması), taxikardiya, aritmiyalar (mədəcik mənşəlli və ya ventrikulyar), huşun itməsi
• Yüngül hallar simptomatik olmaya da bilər.

Əlamətlər

Klinik müayinə

• Klinik müayinənin nəticələri az əhəmiyyətli ola bilər.
• Mədəcik mənşəlli (ventrikulyar) (S3) qallop və ya "çarpma" tez-tez rast gəlinir.
• Vaxtından əvvəl ürək vurğuları və taxikardiya müşahidə edilə bilər.
• Ağır hallarda ürək çatışmazlığı müşahidə edilir.

EKQ

• ST–T seqmentində dəyişikliklər
  • İlkin olaraq geniş yayılmış ST seqmentin elevasiyaları mümkündür. Bir neçə gün sonra neqativ T dalğasının inversiyaları qeydə alınır.
  • yalnız T dalğasının inversiyaları 
  • EKQ dəyişiklikləri kəskin miokard infarktına bənzəyə bilər, lakin müşahidə edilən ST seqmentin dəyişiklikləri tipik koronar damarların təchizatı zonalarına uyğun gəlmir. Miokardit və miokard infarktı arasında differensiasiyanın yalnız EKQ əsasında aparmaq heç də həmişə mümkün deyil.
  • Geniş kompleks taxikardiyalar (mədəcik və ya ventrikulyar aritmiyalar)
  • AV ötürücülüyünün pozulması (RBBB, LBBB, üçüncü dərəcə AV blokada)
  • Miokarditdə EKQ tam normal da ola bilər.

Döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası

• Ağır dərəcəli miokarditdə ürək böyümüş və damarların şəkli güclənmiş ola bilər.
• İnfeksion etiologiyanın dəqiqləşdirilməsinə köməklik göstərə bilər.

Laborator testlər

• EKQ dəyişiklikləri, o cümlədən ST seqmentin elevasiyası ilə yanaşı miokardın zədələnməsi biomarkerlərinin konsentrasiyası (CK-MB, TnT, TnI) kəskin fazada çox vaxt artmış olur. Markerlərin konsentrasiyası adətən bir həftə ərzində normallaşır. Bir sıra pasientlərdə biomarkerlərin səviyyəsi artmamış olur. 
• Qanın ümumi analizi (eozinofiliya), proBNP və ya BNP (ürək çatışmazlığı və taxikardiya hallarında konsentrasiyalar yüksək ola bilər), C-RZ; sistem infeksiyanın mümkün etiologiyasına uyğun spesifik anticisimlərin təyini, bədən sekresiyalarından virusun təcrid edilməsi

Exokardioqrafiya

• Miokarditdə EXOKQ görüntüləri tam normal ola bilər.
• Hipokineziya və miokardın şişkinliyi kimi regional hərəkət pozulması mümkündür. Praktikada bunların aşkar edilməsi bəzən çətin ola bilər.
• Sistolik funksiya normal ola bilər, lakin diastolik funksiyanın pozulması baş verə bilər.
• Ağır formalarda sol mədəciyin dilatasiyası və ürək əzələsinin yığılma (kontraktillik) bacarığının azalması 
• Yanaşı gedən perikardit hallarında perikarda maye toplanması

Digər müayinələr

• Kontrastlı MRT müayinəsi
  • Yerli iltihab zonalarını aşkarlaya bilər.
    • Ödem, T2 siqnal intensivliyinin artması, gecikmiş güclənmə
  • Ürəkdaxili tromblar
• Endomiokardın biopsiyası aşağıdakı pasientlərdə nəzərdən keçirilməlidir
  • sol mədəcik funksiyasının zəifləməsi, mədəciklərin aritmiyaları və ya ürəyin ötürücülük sisteminin pozulması
  • ürək divarının lokal incəlməsi 
  • MRT-də geniş miqyaslı miokard zədələnməsi aşkar edildikdə
  • proqressivləşən və ya davam edən miokard zədələnməsinə şübhə olduqda (plazmada TnT > 50 nq/l)
  • sistem eoziniofiliya.

Differensial diaqnostika 

• Sinə ağrısı, ürək fəsadları konsentrasiyasının artması və ST səviyyəsinin yüksəlməsinin səbəb olduğu miokardit miokard infarktı ilə bənzərlik təşkil edir. Anqioqrafiya dəqiq cavab təmin edir.
• Miokarditi infarktdan fərqləndirmək, miokarditdə
• • xəstə adətən gənc oğlan olur
  • işemik ürək xəstəliyi tarixçəsi mövcud olmur
  • Q dalğaları nadir hallarda rast olunur
  • ST dəyişiklikləri bir neçə aparmada üzə çıxarıla bilər. Onlar tipik koronar nahiyələrə uyğun gəlmir.
  • ST artımı həmçinin aparmalarda da baş verir  V4–V6
  • ST seqmentinin qarşılıqlı depressiyası yoxdur  (aVR və V1 savayı).
• Simpatetik tonun artması tez-tez taxikardiya və EKQ-də T dalğasının dəyişməsi ilə əlaqələndirilir. Beta-bloker onları yalnız miokardit və ya hər hansı digər üzvi xəstəlik tərəfindən yaradılmadığı halda ləğv edir.
• EKQ-də atletik ürək və ya erkən qütbləşmə miokardit əlamətlərinə bənzəyə bilir. Exokardiyoqrafiya və EKQ nəzarəti diaqnozu təsdiqləyəcək.

Müalicə

Kəskin faza

• Simptomlu xəstələrdə aydın EKQ dəyişiklikləri, miokard fəsadlarının (CK-MB, TnT, TnI) artım konsentrasiyası, mədəcik aritmiyası, icra pozuntusu və ya ürək çatışmazlığı əlamətləri olduqda onlara təcili xəstəxana müayinəsi lazımdır. Kəskin mədəcik aritmiya riski xəstəliyin ilk günlərində çox yüksəkdir.
• Döş qəfəsində ağrılar NSAID-nin müvəqqəti istifadəsi ilə aradan qaldırıla bilər. NSAID-lərin müntəzəm və ya davamlı istifadəsi yolveriləndir.
• Kəskin ağrılar, lazım gələrsə xəstəxanada müalicə edilə bilər.
• Yoluxmaya səbəb olan maddə məlum olarsa, infeksiyanı antimikrob preparatlarla müalicə etmək olur. Antimikrob terapiya miokardit müalicəsinin müntəzəm hissəsini təşkil etmir.
• Endomiokardiyal biopsiya üçün mümkün göstəricilər qiymətləndirilir.
• Simptomlar və ya əlamətlər və kiçik EKQ dəyişiklikləri olmayan və ya yüngül olan xəstəyə ambulator yardım göstərilə bilər.  Ürək simptomları meydana çıxdıqda vəziyyətə 2 ay boyunca hər həftə nəzarət olunur 1–2.

Bərpa fazası

• Hərəkətsiz EKQ normallaşana qədər güclü fiziki məşqlərdən çəkinmək lazımdır, bu, tipik miokardit vəziyyətində təxminən 2 ay davam edir. İdmançılarda bu mərhələdə bir məşq testi tövsiyə olunur.
• Miokarditə yoluxma hallarında tam sağalma adətən mümkün olur.
• Mövcud görüntüyə əsasən, yoluxucu vasitə (virus) bəzi hallarda ürək əzələsində qala bilər və aylar və ya illər sonra yayılmış kardiomiopatiyaya bənzər bir klinik mənzərəyə səbəb ola bilər.

Müvafiq resurslar

• Koxreyn icmalları
•  
•  
•  
•  
•  
•  
•  
• Ədəbiyyat
•  

 

Caforio AL, Pankuweit S, Arbustini E et al. Current state of knowledge on aetiology, diagnosis, management, and therapy of myocarditis: a position statement of the European Society of Cardiology Working Group on Myocardial and Pericardial Diseases. Eur Heart J 2013;34(33):2636-48, 2648a-2648d.