Bronxoektaziya xəstəliyi uzun sürən və ya təkrarlanan tənəffüs infeksiyalarının (xüsusilə uzanmış öskürəkli, təkrarlanan paranazal sinusitli və ya orta otitli böyüklərdə) mümkün bir səbəbi kimi həmişə nəzərə alınmalıdır.
Bronxoektaziyalı pasiyentlərdə anamnezdə tənəffüs yollarının ağır infeksiyasının olub-olmadığını həmişə müəyyən edin.
Etiologiya
Bronxoektaziya xəstəliyi ilə əlaqəli vəziyyətlərə aiddir:
Tənəffüs yolları simptomları ilə yanaşı təkrarlanan qızdırma
Əlamətlər
Kobud (iri qabarcıqlı) yaş xırıltılar (audio nümunə ) və ya normal auskultasiya tapıntıları
Bəzən ekspirator fışıltılı tənəffüs
Diaqnoz
Döş qəfəsinin rentgenoloji müayinəsi çox zaman normaldır. Bronx şəklinin güclənməsi və arı şanı formasında görünüş görülə bilər.
Yüksək iznli kompüter tomoqrafiyası (YİKT)
Diaqnozu təsdiqləyəcək.
Bronx dimaetri yanaşı arteriyanın diametrindən daha böyükdür, bronx divarları qalınlaşıb və bronxların adi halda qeyd edilən ağciyərin periferiyasına doğru getdikcə azalması mövcud deyil.
Mikrob kolonizasiyasının olub-olmadığını aşkar etmək üçün təkrar müayinələr zamanı və hər hansı bir kəskinləşmədə bəlğəm nümunələri müayinə edilməlidir.
Əgər yaşı 30-40-dan az olan şəxs atipik mikobakterioza yoluxursa və pasiyentin qohumlarından bir neçəsində belə bir xəstəlik varsa pasiyent immun çatışmazlıqlarında xüsusi bilik və təcrübəsi olan həkimə yönəldilməlidir. Baxın .
İlkin səhiyyə xidməti səviyyəsində müayinələr
EÇS (eritrositlərin çökmə sürəti, CRZ (C-reaktiv zülal), leykoformula ilə birlikdə qanın ümumi analizi
Əng ciblərinin görüntüləmə müayinəsi
Spirometriya (yumşaq geri dönməz daralma adəti rast gəlinir)
İxtiaslaşmış səhiyyə xidməti səviyyəsində etioloji müayinələr
Yüksək iznli kompüter tomoqrafiyası
Lazım olduğu təqdirdə, bronxoskopiya
Ən azından yaşı 40-dan aşağı olan pasiyentlərdə tər testi və CFTR geninin yoxlanması.
İmmunoqlobulinlər
Leykoformula ilə birlikdə qanın ümumi analizi və ən azından limfopeniyalı pasiyentlərdə B-hüceyrələrini immun fenotipləşdirilməsi
Vaksinasiya cavabı
Revmatoid faktoru, antinuklear anticisim və ENA (extractable nuclear antigen - çıxarıla bilən nüvə antigeni)
Əgər döş qəfəsinin rentgenoloji müayinəsi emfizema göstərirsə alfa1-antitripsin
Aspergillus İqG və İgE
Kirpikcikli epitel hüceyrələrinin funksiyası
Müalicə
Konservativ
Müalicəvi idman terapiyası
Bronxoektaziyalı bütün pasiyentlər postural (vəziyyətlə bağlı) drenaj köməkçi üsullarını və tənəffüs texnikasını necə istifadə etmək barəsində bir fizioterapevtdən təlimat almalıdırlar. Evdə postural drenaj, müsbət nəfəsvermə flakonlarına (Positive Expiratory Bottle - PEP bottle) və ya əks təzyiqə əsaslanan digər drenaj qurğusuna üfürmək, xüsusi qurğunun köməyi ilə inspirator əzələlərin qüvvətləndirilməsi və təngnəfəs olana qədər fiziki çalışmalar faydalı ola bilər.
Aktiv fitnes məşqləri
Hər hansı bir kəskinləşmə ilə bağlı və ya pasiyentdə bol miqdarda irinli bəlğəm varsa antimikrob müalicəsi
Ən əhəmiyyətli bakteriyalar Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Pseudomonas aeruginosa və Staphylococcus aureus mikroblarıdır.
Əgər heç bir bakterial nümunə mövcud deyilsə antimikrob dərmanların ilk seçimi amoksisillin (Amoxicillinum)və ya amoksisillin və klavulon turşusunun kombinasiyası (Amoxicillinum + Acidum clavulanicum), penisillinə qarşı allergiyası olan pasiyentlər üçünsə doksisiklindir (Doxycyclinum). 14 günlük kurslar tövsiyyə edilir.
Xinolonlar Pseudomonas infeksiyalarının müalicəsi üçün saxlanılmalıdır.
Bəlğəm kolonizasiyaları nümunələri nəzarət gəlişlərində və mümkün olduqca həmçinin hər hansı kəskinləşmə zamanı antomikrob müalicəsini başlamazdan qabaq yoxlanılmaldır.
Əgər il ərzində ən azı üç pisləşmə baş veribsə uzun-müddətli antimikrob müalicəsi nəzərdən keçirilə bilər. Dərman antimikrob həssaslığı əsasında seçilməlidr, lakin siprofloksasin (Ciprofloxacinum) istifadə olunmamalıdır. Azitromisinin (Azithromycinum) faydalı olması göstərilmişdir. Lakin bu preparatın effektivliyi əsas etibarilə onun iltihab əleyhinə təsiri üzərində cəmləşib.
Hətta faktiki olaraq faydaları barəsində sistik fibrozlu pasiyentlərdən savayı tədqiqatlara əsasılanmış sübutların olmamasına baxmayaraq xüsusən, Pseudomonas kolonizasiyalarında inhalyasiya edilmiş antimikrob dərman vasitələri (Tobramycinum, Colistinum) istifadə edilə bilər.
İnhalyasiya edilən hipertonik duz məhlulu faydalı ola bilər. Bu məhlul seliyin qatılılığını azaltmaqla öskürmə ilə xaric edilməsini asanlaşdıraraq ağciyər funksiyasını və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırır.
Bronxoektaziya xəstəliyində mukolitiklərin müntəzəm istifadəsi barəsində kifayət qədər elmi sübutlar yoxdur.
Bronxoektaziyalı pasiyentlərdə tənəffüs yollarının obstruksiyasını müalicə etmək üçün beta2-simpatomimetiklər və tiotropium (Tiotropii bromidum) istifadə olunur. Lakin bu terapevtik təcrübəni dəstəkləmək üçün tədqiqatlara əsaslanmış sübutlar yoxdur.
Qrip və pnevmokoka qarşı vaksinasiya
Cərrahi müalicə
Göstərişlər
Konservativ müalicəyə baxmayaraq davamlı simptomlar
Məhdud sahədə zədələnmələr (ocaqlar)
Hazırda cərrahi müalicə nadir hallarda istifadə olunur.
Müalicə zənciri
İxtisaslaşdırılmış tibb müəssisəsində diaqnozun qoyulması
Əgər xəstəlikləri stabildirsə və təkrarlanan kəskinləşmələr yoxdursa pasiyentlər ilkin səhiyyə xidməti səviyyəsində nəzarətdə saxlanıla bilərlər.
Fərdi göstərişlər olduqda iltihabı aşkar etmək üçün kliniki müşahidə və qan analizləri; bəlğəm kolonizasiya nümunəsi; əgər mümkündürsə, spirometriya və döş qəfəsinin rentgen müayinəsi
Diaqnoz qoyulduqdan sonra aşağıdakıların hər hansı biri aşkarlandıqda pasiyentlər ixtisaslaşmış müalicə almalıdırlar:
Bəlğəmdə Pseudomonas, meticillinə-rezistent Staphylococcus aureus və ya atipik mikobakteriyaların təkrarlanan inkişafı
təkrarlanan kəskinləşmələr (ildə 3 dəfədən çox residivlər)
Xəstəliyin proqressivləşməsi və pisləşən ağciyər funksiyası
Aşağıdakılardan hər hansı biri ilə əlaqəli (yanaşı) olan bronxoektaziya: allergik bronx-ağciyər aspergillyozu, aspergilloma, revmatoid artrit, immun çatışmazlığı, iltihabi bağırsaq xəstəliyi və ya kirpikcikli epitel disfunksiyası.
Proqnoz
Müvafiq səhiyyə xidmətləri olan ölkələrdə bu xəstəlik pasiyentlərin gözlənilən ömür müddətinə demək olar ki, təsir göstərmir.
Əlaqəli mənbələr
Koxreyn baxış-icmallar
Ədəbiyyat
Ədəbiyyat
Wong C, Jayaram L, Karalus N et al. Azithromycin for prevention of exacerbations in non-cystic fibrosis bronchiectasis (EMBRACE): a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet 2012;380(9842):660-7.
Pasteur MC, Bilton D, Hill AT et al. British Thoracic Society guideline for non-CF bronchiectasis. Thorax 2010;65 Suppl 1():i1-58.