Xroniki pankreatiti residivləşən yuxarı abdominal ağrının, çəki itkisinin və ishalın səbəbi olaraq nəzərdən keçirin.
Xroniki pankreatitdən əziyyət çəkən xəstələrdə diabet xəstəliyini erkən mərhələdə aşkara çıxarın. İnsulində olan xəstələrdə hipoqlikemiyanı induksiya etməmək üçün diqqətli olun.
Xroniki pankreatit, pankreatik xərçəngin artmış riski ilə müşahidə edilir.
Etiologiya
Residivləşən kəskin pankreatit xroniki pankreatitin yaranmasına səbəb ola bilər.
90%-ə qədər hallarda alkoqol, səbəb amili hesab edilir.
Bəzi istisna hallarda pasiyent, xəstəlik başlamazdan əvvəl 10 - 15 ildən çox bir müddət ərzində gündəlik olaraq 150 - 175 q təmiz spirt qəbul edən bir spirtli içki alüdəçisi olur.
Xroniki pankreatitin autoimmun forması birincili sklerozlaşan xolangit, birincili biliar sirroz və Şeqren sindromu ilə əlaqədar olur.
Simptomlar
Yuxarı abdominal nahiyədən başlayıb kürək nahiyəsinə ötürülən ağrı, əksər hallarda ürəkbulanma və qusma ilə müşahidə edilir.
Ağrı, artmış duktal təzyiq və nevrit səbəbilə meydana gəlir.
Təxminən 8 il ərzində xəstələrin 50%-də steatorreya, çəki itkisi və diabet şəklində özünü biruzə verən endokrin və ekzokrin pankreas çatışmazlığı inkişaf edir.
Diaqnoz
İlkin tibbi yardımda həyata keçirilən müayinələr
Ağrı həmlələri zamanı plazma / sidikdə amilaza, sidikdə tripsinogen-2, qanda leykositlərin miqdarı və CRZ yüksələ bilər.
Alkalin fosfatazanın və bilirubinin plazmadakı konsentrasiyası biliar obstruksiya zamanı yüksəlmiş olur.
Diabetin aşkarlanması məqsədilə acqarına qanda qlükoza təyin edilməlidir.
Diferensial diaqnostik analiz olaraq CA 19-9 antigeni təyin edilir.
Fekal elastazan-1 təyin edilməsi xroniki pankreatitdən şübhələnildiyi zaman tətbiq edilən ən asan müayinə üsulu hesab edilir.
Ekzokrin pankreatik funksiyanın yoxlanılması məqsədilə həyata keçirilən analizlər üçün nəzər yetirin.
Mədəaltı vəzidə kalsifikasiyanı aşkar etmək və mədəaltı vəzin axacağının vəziyyətini qiymətləndirmək məqsədilə ultrasonoqrafiya həyata keçirilir. KT və maqnit rezonans xolangiopankreatoqrafiya (MRXP) isə sonrakı müayinələr zamanı tətbiq edilir.
Konservativ müalicə üsulları
Xəstə, spirtli içki qəbulunu dərhal və tamamilə dayandırmalıdır.
Diabetin müalicəsi
İnsulinin dozası adətən aşağı olmalıdır (hipoqlikemiya asanlıqla inkişaf etməyə meyilli bir haldır).
Ağrının olması və steatorreya hallarında yemək porsiyalarının kiçildilməsi faydalıdır. Pəhriz, lifsiz və yağsız olmalıdır. MCT-yağlar (orta zəncirli triqliseridlər) istifadə edilə bilər. 24 saatlıq nəcisdə yağ > 15 q olduqda ferment əvəzləyicisi təyin edilir. Ferment əvəzlənməsinin ağrı üzərindəki təsiri öz təsdiqini tapmamışdır.
Müvafiq analgeziklər
Xroniki pankreatit zamanı kəskin həmlələr
Birinci yüngül kəskin pankreatit kimi müalicə edilir, nəzər salın.
Konservativ müalicə kifayət miqdar rehidratasiyadan ibarət olur.
Analgeziklər.
Residivləşən şiddətli ağrı və psevdokista kimi ağırlaşmalar xroniki pankreatit zamanı endoskopik və ya cərrahi müalicə üçün göstəriş hesab edilir.