Qaraciyərinin anormal sınaq nəticələri olan xəstələrin qiymətləndirilməsi

Əsaslar

• Əhəmiyyətli dərəcədə artan bədən çəkisi və spirtli içki qəbulu son bir neçə onillikdə qaraciyər funksiyası sınaqlarının yuxarı istinad həddinin artmasına səbəb oldu. Buna görə yüngül qaraciyər zədələnməsi aşkarlanmamış formada qala biləcəyi üçün bəzi yerlərdə normal çəkisi olan abstinent xəstələrin qaraciyər funksiyası sınağı nəticələrinə əsaslanan aşağı istinad aralıqları qəbul edilir.
• Əsas qaraciyər funksiyası testləri ALT, ALP və GT-dir. Bəzi hallarda AST də diaqnoz üçün faydalı ola bilər.
• Qaraciyər fermenti dəyərləri bir qədər yüksək olan xəstələr həmin dəyərlər əhəmiyyətli dərəcədə artdıqda və ya 6 aydan çox artdıqda izlənilməli, lazımı həyat tərzi ilə təmin edilməli və əlavə araşdırmalara göndərilməlidir.
• Xüsusi müalicəni tələb edən qaraciyər və ya öd kisəsininn yoluxucu xəstəliyi olan xəstələr təyin olunmalıdır. Həmçinin isterik xəstələr məqaləsinə baxın.
• Qaraciyər sınağının yüksək dəyərlərinə əlavə olaraq xəstədə sarılıq, qaraciyər çatışmazlığı əlamətləri və ya klinik olaraq kəskin simptomatik hepatit (xüsusən də yüksək ALT) varsa və ya ağrı keçirsə, təcili araşdırmalar həyata keçirilməlidir.
• Xüsusi müalicəni tələb edən qaraciyər və ya öd kisəsinin yoluxucu xəstəlikləri olan xəstələri müəyyənləşdirin (xroniki viral hepatit, autoimmun hepatit, hemokromatoz, Uilson xəstəliyi, öd kisəsinin daşı). Nəticələri bir qədər anormal olan xəstələri izləyin və qaraciyər funksiyası testinin nəticələri 6 aydan çox müddət ərzində anormal olaraq qalarsa və ya izlənmə zamanı pisləşərsə, onları qaraciyər biopsiyasına göndərin. AST və ALT qaraciyərin zədələnməsinin həssas göstəriciləridir. Alkalin fosfataz xolestazda, eyni zamanda sümük xəstəliklərində də artırılır."?>

Fərqləndirmə və"?> araşdırmalar

• Cədvəllərə baxın və.

Qaraciyər zədələnməsinin laboratoriya diaqnozu

Sınaq hədəfi	Araşdırmalar
Hepatosellular zədə	ALT, (AST)
Kolestaz və öd kisəsi yollarının zədələnməsi	ALP, GT, bilirubin (ümumi və birləşdirilmiş)
Qara ciyərin funksiyası	Alb, Prealb, TT (INR)

Qaraciyər xəstəliyinin əsas səbəbləri və şübhəli aetiologiyadan asılı olaraq araşdırmalar

Qaraciyərin zədələnməsinin səbəbləri	Laboratoriya sınaqları
Spirli içki səbəbindən yaranan qaraciyər xəstəlikləri, NAFLD/NASH	ALT, GT, CDT, MCV, lipids, GHb-A1C, qlükoza tolerantlığı, (AST), IgA
Autoimmun qaraciyər xəstəlikləri: AIH , PBC , PSC	IgG, IgA, IgM, antinüvə antikorlar, hamar əzələ antikorları, mitoxondrial antikorlar
Viruslu qaraciyər xəstəlikləri	HBsAg, HCV antikorları, HAV-IgM antikorları, HEV antikorları, CMV antikorları, EBV antikorları
Qaraciyər dəyərinin artmasına səbəb olan digər xəstəliklər, məsələn çölyak xəstəliyi, hemokromatoz, Uilson xəstəliyi, alfa-1-antitripsin çatışmazlığı	Anti-transglutaminaz antikorları, ferritin, transferrin doyma, U-Cu, seruloplasmin, alfa-1-antitripsin

Artan ALT səviyyələri

• Yuxarıdakı yuxarı istinad hədləri: kişilər 70 U / l, qadınlar 45 U / l. Bəzi yerlərdə aşağı yuxarı istinad hədləri qəbul edilmişdir: kişilər 50 U / l, qadınlar 35 U / l.
• Hepatosellular zədənin həssas və olduqca spesifik bir göstəricisidir.
• ALT səviyyəsinin artmasına səbəb olan xəstəliklər
  • Kəskin hepatit (viruslu, dərmanla keçən)
    • Kəskin hepatitdə ALT tez-tez təxminən 10 qat artır, lakin daha çox (1 000 U / l-dən çox) arta bilər.
  • Xroniki hepatit
    • Xroniki hepatit və qaraciyər sirozunda aktiv mərhələlərdə ALT aydın şəkildə artır, lakin gec mərhələli xəstəliklərdə əksər hallarda bir qədər çox olur.
  • Piylənmə və diabet (yağlı qaraciyər və steatohepatit)
  • Zəhərli hepatosellular zədə (spirt, anabolik steroid, qanuni və qanunsuz dərmanlar, bitki mənşəli məhsullar)
  • Ürək çatışmazlığı (qaraciyər tıxanması)
  • Öd kisəsinin daşı
  • Hepatik şişlər
  • Çölyak xəstəliyi, hemokromatoz, Uilson xəstəliyi kimi digər şərtlər
• Xətanın mənbələri
  • Qaraciyər zədəsi olmadıqda ALT səviyyəsinin orta dərəcədə artması sepsis, ağciyər infarktı, əzələ distrofiyası, ürək və ya böyrək çatışmazlığı olan xəstələrdə rast gəlinə bilər.
  • Hemolitik nümunələr artan ALT dəyərlərini göstərir.
• ALT biraz artmışdır (<3 × yuxarı istinad həddi)
  • Spertli içki və ya piylənmənin potensial rolunu xəstənin tarixçəsinə (AUDIT), klinik nəticələrə (BMI) və hər-hansı tamamlayıcı laboratoriya sınaqlarına əsasən qiymətləndirin.
  • Əks təqdirdə, asemptomatik xəstələr üçün həyat tərzi rəhbərliyi həyata keçirin və 4-12 həftə izləməyə davam edin.
  • Spirtli içki səbəbindən qaraciyərin zədələnməsinə yol açan şəraitlər aşağıdakılardır: 
    • gündəlik spirtli içki qəbulu > qadınlarda 40 qr, kişilərdə 60 qr
    • artan MCV, GT, CDT; AST / ALT nisbəti> 1.5; serum etanol +; artan IgA səviyyəsi
    • Spirtli içkidən 2 həftəlik imtina etdikdən sonra ALT-nin normallaşması (MCV və GT normaya daha yavaş qayıdır).
  • Qaraciyərin yağlanmasına yol açan şəraitlər aşağıdakılardır:
    • görünən piylənmə (BMI > 30)
    • 2-ci növ diabet xəstələri.
  • Səviyyələr normal vəziyyətə qayıtmasa və ya heç olmasa izlənmə zamanı aşağı düşərsə, növbəti araşdırmalar həyata keçirilir:
    • üst mədənin ultrasonoqrafiyası
    • şübhəli etiologiyadan (cədvəl) asılı olan laboratoriya sınaqları.
• ALT əhəmiyyətli dərəcədə artmışdı (> 3 × yuxarı istinad limiti)
  • Nəzərəçarpan yorğunluq və ya qaşınma, sarılıq, ağrı, anoreksiya və ya mədədə palpasiya edilə bilən çəki kimi xəstənin həyəcan verici bir simptom olmadığından əmin olun. Əgər xəstədə bunlardan biri varsa, xəstəxanaya müraciət edin.
  • Simptomlar müşayiət edilmədikdə 1-2 həftədən sonra xəstə yenidən müayinə olunmalı və vəziyyəti düzəlməzsə, növbəti araşdırmalar aparılmalıdır.
  • Vəziyyət düzəldikdə belə, kəskin viruslu hepatit və ya həll edilmiş kolestaz kimi etiologiyalı alternativlər diqqətdə saxlanılmalı və tələb olunan əlavə araşdırmalar aparılmalıdır.
• Piylənmə və diabet (yağlı qaraciyər və steatohepatit), zəhərli hepatosellular zədələnmə (spirtli içki, anabolik steroidlər, dərmanlar, bitki mənşəli məhsullar), ürək çatışmazlığı (qaraciyər tıxanması), öd kisəsinin daşı, kəskin və xroniki viruslu hepatiti, hepatik şişlər, AST miokard zədələnməsində də artır."?>

Artan ALP səviyyələri

• Yetkinlərdə yuxarı istinad həddi 105 U / l təşkil edir. Hamilə qadınlarda (plasental) və böyüyən uşaqlarda (18 yaşdan aşağı; sümüyə xas olan), istinad dəyərləri daha yüksəkdir (laboratoriyanızın tətbiq etdiyi istinad dəyərlərini yoxlayın).
• Alkalin fosfataz bir çox növ toxuma tərəfindən əmələ gəlir.
  • Qaraciyər, öd kisəsi yolları və bağırsaq
  • Sümüklər
  • Plasenta
• ALT səviyyəsini ən çox artıran amillər (spirtli içki, piylənmə) ALP səviyyələrinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına təsir göstərmir.
• ALP səviyyələrini artıran xəstəliklər
  • Öd kisəsinin maneələri: öd kisəsinin daşı, şişlər
  • İbtidai sklerozan xolangit (PSC)
  • İbtidai öd kisəsinin xolangiti (PBC)
  • Qaraciyər metastazları
  • Kəskin və xroniki parenximal qaraciyər xəstəlikləri
  • Sümük xəstəlikləri (osteomalasiya, osteit deformanları, raxitlik, metastazlar)
• Bir qədər qalxan sümüyə məxsus qələvi fosfataza səviyyəsi hiperparatireozu, sağalan sınıqlar və ya sarkoidozu olan xəstələrdə də müşahidə edilir.
• Bağırsaq xəstəlikləri ilə əlaqəli olaraq ALP nadir hallarda yüksəlir.
• Artan ALP səviyyələri üçün araşdırmalar
  • Qaraciyər xəstəliyi olan xəstələrdə GT ALP ilə eyni davranışlar göstərir, lakin bir qədər daha rahat şəkildə artır. GT səviyyəsi normaldırsa və ALP yüksəlirsə, ALP ümumiyyətlə mənşəli hepatik deyil.
  • Artan ALP və GR səviyyələri adətən, intra və ya ekstrahepatik xolestatın yaranmasına səbəb olur. 
  • Yüksək ALP səviyyələrinin mənşəyi bəlli deyilsə (sümük və ya qaraciyər), fermentin mənşəyini aşkar etmək üçün ALP izoenzim sınağı aparıla bilər.
  • Dərmanlar çox nadir hallarda ALP səviyyələrinin artmasına səbəb olur. Burada da həmçinin GT daha həssasdır (ALT kimi). 
  • Sümük xəstəliklərinin daha da araşdırılması üçün Ca, Pi, PTH və 25-OH vitamin D səviyyələrini (D vitamini çatışmazlığından şübhələnirsə) ölçmək olar.
  • İbtidai əlavə radioloji araşdırma öd kisəsi yollarının tıxanmasını, öd kisəsi daşlarını, şişləri, öd kisəsi yollarının xəstəliklərini (PSC, PBC) və ya qaraciyər sirozunu aşkar etmək üçün ultrasəsdir. Öd kisəsi yolları ilə əlaqəli daha spesifik diaqnoz üçün və ya siroz şübhəsi varsa, MRI-dən istifadə edilə bilər.

Artan GT səviyyəsi

• Qeyd edilən yuxarı istinad hədləri: 40 yaşdan aşağı kişilər və qadınlar üçün müvafiq olaraq 80 U / l və 45 U / l; 40 yaşdan yuxarı kişilər və qadınlar üçün müvafiq olaraq 115 U / l və 75 U / l. Bəzi yerlərdə aşağı yuxarı istinad həddi qəbul edilmişdir: 17 yaşdan yuxarı kişilər və qadınlar üçün müvafiq olaraq 60 U / l və 40 U / l.
• GT qələvi fosfataza nisbətən həm ekstra, həm də intrahepatik xolestazın daha həssas göstəricisi olsa da, dərmanlar, spirtli içki və bəzi pəhriz amilləri də GT səviyyəsini qaldıra bilər.
• GT səviyyəsi sümük xəstəliyi və ya böyüyən uşaqlarda artmadığı üçün test qələvi fosfataza testindən daha spesifikdir.
• Digər qaraciyər dəyərlərini artırmadan GT səviyyəsinin bir qədər artması ümumiyyətlə heç bir əhəmiyyətli qaraciyər xəstəliyi ilə əlaqələndirilmir və sonrakı araşdırmalar və izlənimlər çox vaxt gərəksiz hesab edilir.
  • Spirtli içki qəbulu və narkotik maddələrin istifadəsi və s. araşdırılmalıdır.
• Davamlı olaraq ağır spirtli içki qəbulu GT səviyyəsini artırır. Belə olan hallarda, artan GT fəaliyyəti spirtli içki vasitərilə yarana bilər və bu, qaraciyərin zədələnməsini ifadə etmir. Spirtli içki qəbul etdikdən 2-3 həftədən sonra GT fəaliyyəti normal hala gələcəkdir.
  • Artan MCV və CDT səviyyələri etiologiyalı amil olaraq spirtli içkini dəstəkləyir.
  • Spirtli içki səbəbindən qaraciyər zədələnməsi olan pasiyentlərdə GT səviyyəsi orta və ya açıq şəkildə artır.
• Antiepileptik dərmanlar və trisiklik antidepresanlar kimi bəzi dərmanlar GT səviyyəsini artırır.
• GT səviyyəsinin artmasının digər səbəblərinə aşağıdakılar daxildir:
  • PBC
  • qaraciyər metastazları
  • kəskin hepatit
• Xətanın mənbələri
  • Piylənmə səbəbindən və kəskin pankreatit, miyokard və ya ağciyər infarktı, sətəlcəm, ürək çatışmazlığı, ülseratif kolit və ya bronxial karsinoma xəstəliyi olan pasiyentlərdə GT səviyyəsi arta bilər.
• Artan GT səviyyəsinin araşdırılması
  • Ambulator xidmətdə araşdırmaq üçün ən vacib şey spirtli içki qəbulunun tarixçəsidir; tam tərgidin və 3ş4 həftə ərzində yoxlayın. 
  • Spirtli içki əsas amil kimi görünməsə, GT səviyyəsi açıq şəkildə artır və qaraciyərin digər dəyərləri də artırıla bilərsə, qaraciyər xəstəliyi ilə bağlı araşdırmalar yuxarıda göstərildiyi kimi aparılmalıdır.

Artan AST səviyyələri

• AST sınağı bir çox potensial xəta mənbəyini özündə ehtiva edir və bir çox yerdə artan qaraciyər funksiyasının əsas sınaqlarının arasında daxil edilmir.
• AST əsasən miyokard, qaraciyər və skelet əzələlərində baş versə də bəzi hallarda orta miqdarda bir çox digər toxumalarda (böyrəklərdə, eritrositlərdə) də olur.
• Xüsusi hallarda AST / ALT nisbətinin təyin edilməsi göstərilə bilər.
  • Viruslu, dərmanla keçən və ya autoimmun hepatitli pasiyentlərdə AST ümumiyyətlə ALT-dən daha aşağı səviyyədə olur, AST / ALT nisbəti 1-dən aşağı olur.
  • Qaraciyər toxumasının geniş zədələnməsində AST / ALT nisbəti çox vaxt 1-dən çox olur.
  • Ən yüksək AST / ALT nisbətləri (bəlkə də 2-dən çox) spirtli içki səbəbindən hepatiti olan pasiyentlərdə müşahidə olunur.
• NASH riskinin fibrotest vasitəsilə hesablanması üçün AST sınağı da tələb olunur.

Yüngül artım (&lt; istinad ölçüsünün 3 × yuxarı həddi), simptomların olmaması İlkin araşdırmalar ALT, qələvi fosfataza, GGT, bilirubin, qlükoza, lipidlər Tromboplastin vaxtı və ya INR, serum albumin Yuxarı qarın ultrasonoqrafiyası da tövsiyə olunur. Transaminazanın səviyyəsinin artması halında 4&#x2013 təqib edildikdən sonra aşağıdakılar aparılmalıdır: HBsAg, HCV antikorları, IgG, IgM, IgA, hamar əzələ antikorları, mitokondrial antikorlar, transglutaminaz antikorları, plazma dəmir, plazma transferrin, plazma ferritin. Spirtli qaraciyər xəstəliyi GT-nin gündəlik spirt istehlakı ilə təklif olunur; Qadınlarda &gt; 40 g, GT; Kişilərdə &gt; 60 g AST / ALT nisbəti &gt; 1.5, artan MCV, GGT, IgA və CDT normallaşması, 2 həftəlik abstasiyadan sonra. MCV və GGT daha yavaş normallaşır. Dəyərlər 3 aydan çox artdıqda və ya laxtalanma amillərinin azalması (anormal tromboplastin vaxtı və ya INR), trombositopeniya və ya albumin və ya prealbuminin konsentrasiyasının azalması kimi qaraciyər funksiyasının əlamətləri varsa, vəziyyətin ciddiliyini qiymətləndirmək üçün qaraciyər biopsiyası aparıla bilər. Biopsiya nəticəsi müəyyən bir spirtli qaraciyər xəstəliyinin müalicəsinə təsir göstərmir, lakin digər xroniki qaraciyər xəstəliklərinin qarşısını almağa kömək edə bilər. Bir dərmanın səbəb olduğu qaraciyər zədələnməsindən şübhələnildiyi təqdirdə dərman dayandırılmalıdır. Qarışıq ikterus, dərman tərəfindən ortaya çıxan ciddi qaraciyər zədələnməsinin bir əlamətidir. ALT konsentrasiyası yalnız bir qədər artarsa ​​(2&#x2013; istinad dairəsinin yuxarı həddindən 3 dəfə), qaraciyər funksiyası testləri 1&#x2013; 3 aylıq fasilələrlə izlənildiyi təqdirdə müəyyən dərmanların (məsələn, statinlərin) istifadəsi davam etdirilə bilər. Yağlanmış qaraciyər ultrasəsdə aşkar edilmiş çəki artıqlığı (BMI &gt; 30) 2-ci növ diabet parlaq exogenik qaraciyər xəstəliyinin yaranmasına səbəb olur. Transaminazanın səviyyəsi 6 aydan çox artdıqda qaraciyər biopsiyası həyata keçirilir (ALT &gt; 3 × yuxarı hədd; yağlanmış qaraciyər və daha ağır proqnoza sahib olan steatohepatit arasındakı differensial diaqnoz məqsədi daşıyır). Öd kisəsində maneə epigastrik kolik artan plazma qələvi fosfataz artan serum amilaza vasitəsilə yaranır. Üst qarın ultrasəs müayinəsində öd daşları, öd kisəsi yollarının maneəsi (öd kisəsinin yolları kanalları), qaraciyər və mədəaltı vəzi şişləri və mürəkkəb pankreatit aşkar olunur.

Nadir (lakin tez-tez müalicə oluna bilən) qaraciyər xəstəliklərini, Xroniki autoimmun hepatit (ALT ümumiyyətlə AST, yüksək serum IgG, müsbət antinüvə antikorlar və hamar əzələ antikorları), xroniki viruslu hepatiti (HBsAg, HBV nuklein turşusu, HCV antikorları, HCV nuklein turşusu), Hemokromatoz (plazma dəmir, transferrin, transferrin doyma; 60%, ferritin), Uilson xəstəliyini (aşağı seruloplasmin konsentrasiyası, artan 24 saat sidik mis tərkibi) xatırlayın .

ALT nəzərəçarpacaq dərəcədə artmışdır (&gt; istinad ölçüsünün 3 × yuxarı həddi)Əgər simptomlar yoxdursa, 1&#x2013; 2 həftədən sonra testləri təkrarlayın və eyni zamanda etiologiyanı müəyyənləşdirmək üçün sınaqlar aparın (yuxarıya baxın). 6 ay davam edən bir müddətdə plazma ALT azalmasa, qaraciyər biopsiyasını nəzərdən keçirin. Xəstədə yorğunluq, qaşınma, sarılıq və ya anoreksiya kimi simptomlar varsa, onu xəstəxanaya göndərin. Sarılıq araşdırmaları və plazma artan qələvi fosfataz üçün mətninə baxın."?>

Əlaqəli mənbələr

• Ədəbiyyat