Kəskin hücumun müalicəsi pasiyentin ilk müraciət etdiyi səhiyyə müəssisəsi şəraitində venadaxili QSİƏD, bir analgetiklə kombiasiyada spazmolitik və ya bir opioid preparatla başlanır.
Konservativ müalicə üçün uyğun olan pasiyentlər ilk növbədə alfa1-blokatorlarla müalicə edilirlər.
Diagnoz ultrasonoqrafiya ilə, ixtisaslı müalicə müəssisələrində isə getdikcə daha çox spiral KT müayinəsi ilə təsdiqlənir. Böyrəklərin həyat qabiliyyəti təqib edilərək yoxlanır.
Daş xaric edilir və analiz olunur.
Residiv riskini azaltmaq üçün sidik daşlarının etiologiyasının tapılmasına görə laborator müayinələrə həmişə göstəriş vardır.
Daş tipləri və onların etiologiyası
Kalsium daşları
Bütün sidik daşlarının 75–85%-i
Ən çox yaşı 20-dən yuxarı olan kişilərdə qeyd edilir
Çox zaman irsi meyl aydın olur
Etiologiya
İdiopatik hiperkalsiuriya 25–30%
Hipositraturiya 20–25%
Hiperurikosuriya 10%
Birincili hiperparatiroidizm 5%
Hiperoksalaturiya (pəhriz, acı və ya qalça bağırsağın rezeksiyasından sonra) 15–30%
Nadir hallar, məsələn, renal tubular asidoz
Urat daşları
bütün sidik daşlarının 5–8%-i
Daha çox kişilərdə rast gəlinir
Çox zaman anadangəlmə (dehidratasiya ilə trigger edilə bilər), sidik pH < 5,5 olması şübhə oyada bilər.
20%-də səbəb podaqradır.
Sidik traktı infeksiyaları ilə əlaqəli olan daşlar
Çox zaman maqnezium ammonium-fosfatdan ibarətdir
bütün sidik daşlarının 10–15%-i
Qadınlarda daha çox rast gəlinir
Sidik traktı infeksiyasının (Proteus, staphylococci, E. coli) bir nəticəsi olaraq formalaşır.
Sistin daşları
Anadangəlmə metabolik qüsur
Bütün sidik daşlarının təxminən 1%-i
Sidik axarı sancısının simptom və əlamətləri
Tipik pasiyent bir orta yaşlı kişidir.
İntensiv sancı kimi olan ağrı qabırğa qövsündən çəpinə qarının aşağı hissəsinə, qasıqlara və xayalara irradiasiya edir. Əgər daş sidik axarının distal hissəsindədirsə, sidik ifrazı zamanı ağrı çox rast gəlinir.
Ürəkbulanma və qusma çox rast gəlinir.
90% hallarda mikroskopik və ya nadir hallarda makroskopik hematuriya
Anamnezdən çox zaman daha erkən epizodlar bilinir və ailədə xəstəlik hadisələri vardır. Residivlər üçün meyl 10 ildə 50%-dir.
Perkussiyada çox zaman böyrəklərin həssaslılığı müşahidə edilir.
Pasiyent sakit qalmaqda çətinlik çəkir (məsələn, pasiyentin sakit uzanmağa üstünlük verdiyi peritonitin əksinə olaraq)
Daşların 75–90%-i radio-şəffafdır (urat daşları görünmür, sistin daşları isə pis görünə bilər).
Kiçik daşlar adi rentgen müayinəsində pis görülür.
Böyrəkdə daş xroniki bel ağrısına və infeksiyalara səbəb ola bilər.
Ultrasonoqrafiya məsələn, mümkün hidronefrozu göstərir. Ultrasəs müayinəsi hamiləlik zamanı və bəzən adi rentgen müayinəsindən sonra birincili insturmental müayinədir (həmişə aorta anevrizması ehtimalını yadda saxlayın).
Quru meyvələr, motmotu (quş üzümü), gicitkən, qulançar, cəfəri, lobya, ispanaq, qoz, turəng, şokolad, kakao və çay kimi tərkibində oksalat olan qidalardan yayınmalıdır