Çəhrayi dəmrov (lat. ,,Pityriasis rosea'', Gül xəstəliyi)

Əsas məqamlar

• Çəhrayi dəmrov  (lat. ,,Pityriasis rosea'', Gül xəstəliyi) özünü məhdudlaşdıran bir ekzantematoz xəstəlikdir.
• Diaqnoz xəstəliyin klinik təzahürünə və iki fazalı gedişinə əsaslanır.
• Müalicəsi simptomatikdir.

Etiologiyası

• HHV6/HHV7 virus infeksiyası və ya reaktivasiyası səbəbindən meydana gəlməsi ehtimal edilir.
• Təşviqedici faktorlara bəzi digər virus infeksiyalar, dərmanlar və ya peyvəndlər aid edilir.

Xəstəliyin gedişatı

• Səciyyəvi iki fazalı gedişi diqnostik göstərici hesab edilir.
• İlkin tək ləkə ("xəbərverici",“heralds") xəstəliyin adətən bədənin gövdə və ya sinə nahiyyəsində üzə çıxmasından ,,xəbər verir'' (şəkil).
  • Kənarları yaxşı sərhədlənmiş, eritematoz, oval törəmənin sərhəd daxilində daha sonra  nazik "yaxalıq" əmələ gəlir (şəkillər)
  • Bəzi hallarda "xəbərverici" ləkəyə təsadüf edilmir.
• "Xəbərverici" ləkənin meydana gəlməsindən bir neçə həftə sonra bir neçə kiçik (0.5-3 sm diametrində), oval formalı, qızılbalıq çəhrayisi (salmon-pink), uzunasına oxları adətən qabırğa xətləri boyunca olan ləkələr gövdə və ətrafların proksimal hissəsində çiçəyə bənzər formada meydana gəlir (şəkillər).
• Bəzən yüngül qaşınma müşahidə olunur. Dəri törəmələri xarici faktorların təsirindən qıcıqlana bilir (məs. yuma, sauna və.s).
• Bu xəstəlik yoluxucu deyildir və onun rastgəlmə tezliyi yaz və payiz aylarında yüksək olur.

Differensial diaqnostika

• Bəzi dərman reaksiyaları (şəkil) geniş yayılmış çəhrayi dəmrova bənzəyə bilər.
• Nöqtəli psoriaz (guttate psoriasis) adətən genetik meyilliliyə malik olur və təzahürü adətən daha qabarıq olur (şəkillər). Adətən streptokokk mənşəli tonzilit onun meydana gəlməsində təşviq edici faktor rolunu oynayır.
• Rəngbərəng dəmrov (lat. Tinea Versicolor) daha açıq rəngdə olur və daha zəif sürətlə inkişaf edir.
• Gövdə hissənin dərisinin göbələk zədələnməsi (Tinea corporis) "xəbərverici" ləkələrə bənzəyə bilər; bəzi hallarda göbələk nümunələrinin əldə edilməsinə göstəriş hesab edilir (mikroskopik və kultural müayinələr).
• İkincili sifilisə (şəkil) sənaye cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrdə nadir hallarda rast gəlinir. Klinik əlamətlər şübhəli olduqda, anticisim sınağı ilə istisna edilə bilər (serum  Treponema pallidum antibodies).

Müalicə

• Əksər hallarda ehtiyac olan tək şey proqnozun yaxşı olmasından və törəmənin xoşxassəli olmasından əmin olmaqdır.
• Adətən 6-8 həftə ərzində spontan olaraq aradan qalxır, lakin uzun müddət ərzində də davam etməsi müşahidə edilə bilər. Residivləşməsinə əksər hallarda təsadüf edilmir.
• Zərurət yarandıqda dəmrov əlamətləri orta güclü və güclü təsirə malik qlükokortikoidlərlə və ya oral antihistaminlərlə yüngülləşdirilə bilər.
• Qıcıqlandırıcı faktorların  (məs. sauna)  təsirinin aradan qaldırılması faydalı ola bilər. .
• Şiddətli və ya uzunsürən hallarda aciclovir bir həftə ərzində 400 mq gündə 3 dəfə tətbiq edilə bilər.

Mütəxəssis konsultasiyası

• Xəstəliyin uzanması dermatoloq konsultasiyasına göstəriş hesab edilir. Məsələn, UBŞ şüası ilə müalicə vəziyyəti nəzarət altına almaq məqsədilə tətbiq edilə bilər. 

Adiyyatı mənbələr

• Koxran nəzəriyyələri
• Digər internet mənbələri
• Ədəbiyyat

Eisman S, Sinclair R. Pityriasis rosea. BMJ 2015;351():h5233. Drago F, Ciccarese G, Rebora A et al. Pityriasis rosea and pityriasis rosea-like eruption: can they be distinguished? J Dermatol 2014;41(9):864-5. Drago F, Broccolo F, Agnoletti A et al. Pityriasis rosea and pityriasis rosea-like eruptions. J Am Acad Dermatol 2014;70(1):196. Chuh A, Zawar V, Sciallis G ym. A position statement on the management of patients with pityriasis rosea. J Eur Acad Dermatol Venereol 2016;30(10):1670-1681. .Monastirli A, Pasmatzi E, Badavanis G ym. Gestational Pityriasis Rosea: Suggestions for Approaching Affected Pregnant Women. Acta Dermatovenerol Croat 2016;24(4):312-313.