Qırmızı sızanaqlar

Əsas maddələr 

• Diaqnoz xəstənin xəstəxanaya giriş tarixinə və kliniki təqdimata əsaslanır. 
• Xəstəliyin alt növünə əsasən müalicə.
• Mühafizə etmə və xidmət ilə şiddətlənmələrin qarşısı alına bilər. 
• Simptomların okulyar qırmızı sızanaqlara əsasən yaranmasını və onların müalicəsini yadınızda saxlayın. 

Etiologiya

• Endogen və multifaktorial 
• İrsi tendensiya: əksər hallarda xəstəlik yaxın ailə üzvlərində müşayiət oluna bilər. 
• Başlamanın pik yaşı 30 və 50 yaş arasında olur, daha çox qadınlarda rast gəlinir.
• Sürətlə inkişaf edən ləkənin üzdə qızarması qırmızı sızanağın ümumi olan ilkin əlamətidir. O adətən psixoloji cəhətdən qızarmaya nisbətən daha uzun müddət davam edir. 
• Üzün qızarması isti içkilər, alkoqol, ədviyyatlı qida, günəş işığı və isti vasitəsilə arta və ya güclənə bilər. 
• Qlükokortikoid və takrolimus kremləri üzdə qırmızı sızanağa oxşar şəkildə cavab reaksiyası verə bilərlər. 

Kliniki Şəkil 

• Periodik olaraq şiddətlənmələr ilə əlaqədar xroniki dəri xəstəliyi 
• Simptomlar əsasən yanaqların qabaran səthlərində və üzün mərkəzi hissəsində fasilələrlə baş verir. 
• Diaqnoz klinikidir.
• Qırmızı sızanaq tez-tez eyni xəstədə, eyni zamanda mövcud olan dörd müxtəlif alt növə bölünür. 
  • Eritmatotelanqiestatik növ (üzdə qırmızı ləkələr): üzün qızarması və qırmızılıq, eləcə də genişlənən qan damarları, nümunə üçün teleangektomiya səciyyəvidir (şəkillər).
  • Papulaların olması ilə xarakterizə olunan növ: üzdə səpkilər və düyünlər (şişlər), əsasən üzün mərkəzi hissəsində (şəkil).
  • Rinofima: burun ətrafında piy toxumalarının artıq şəkildə inkişafı (şəkil)
  • Göz ətrafında qırmızı səpki: xroniki blefarit və qırmızı səpki vasitəsilə yaranan digər göz simptomları (şəkillər).
    • Göz quruluğu və ya sancma kimi kiçik göz simptomları geniş yayılandır. 
    • Okulyar təzahürlərin çoxluğu müşayiət edilir və hətta görmə təhlükəsinin korneal lezyonları mümkündür. 
    • Qırmızı sızanağın okulyar təzahürləri tez-tez yaxşı müalicə edilmir və ya tamamilə müalicə edilmir. 

Differensial diaqnoz

• Üz səpkilərinin differensial diaqnozu tez-tez tələb edilir. Xəstələrin xəstəxanaya giriş tarixi, kliniki təqdimat və digər dəri hissələrinin yoxlanılması təməl daşlarını təşkil edir.  
• Sızanaq səpkisi: tez-tez qara sızanaqlar (nöqtələr), (qara nöqtələr) ilə əlaqədar olaraq daha gənc xəstələrdə görünür. 
• Perioral dermatit : ağız ətrafında, teleangektomiya (hörümçək damarlar) yoxdur. 
• Atopik dermatit: tez-tez göz qapaqlarının ətrafında, atopik diatez
• Seboreik dermatit: xallar və ya pullar, nümunə üçün baş dərisində görünə biləndir.
• Allergiya ilə təmasda olan dermatit: tez-tez düyünlərə malik ola bilərlər
• Sistemik eritematoz qurd deşənəyinin (dəri vərəmi) təsiredici kəpənək səpkisi: somatik simptomlar və nüvəyə qarşı antitelo (anticisimlər) serumu üçün müsbət yoxlama nəticələri 

Müalicə 

• Müalicə üzrə əsas yardım vəziyyətin yüngülləşdirilməsinə, xəstənin müşahidə edilməsinə əsaslanan meyarlardan qaçmaqdır. 
• Günəşə qarşı qorunma həmişə müalicənin inteqral hissəsidir. 
• Kosmetikanın gizlədilməsi xəstənin dəri növü üçün uyğun şəkildə seçilən məhsullara əsasən aparıla bilər. 
• Eritematotelanqiestatik qırmızı səpkilər.
  • Yerli müalicəyə cavab adətən lazımınca keyfiyyətsiz (pis) və çox yavaşdır.
  • Gündə bir dəfə brimonidin geli üz qızartısı üçün simptomatik müalicə göstəricisidir. O həmçinin digər səbəblərdən yaranan qızaran simptomlar üçün effektiv ola bilər.
  • Bəzi xəstələr qızarma  reaksiyalarını asanlaşdırmaq üçün aşağı dozalı beta tıxayıcı müalicədən, nümunə üçün propranolol gündə üç dəfə 10-20 mq, ehtiyat preparatı kimi proparanolol gündə bir dəfə 160-320 mq və ya atenolol gündə gündə bir dəfə 12.5-25 mq fayda əldə edirlər.  
  • Daha sabit cavaba genişsahəli titrəyən işıq vasitələri və ya titrəyən quruducu lazer və ya Nd-YAG lazeri və ya KTP lazeri ilə səthi kapilyarların yandırılması vasitəsilə nail olunur. 
• Papulaların olması ilə xarakterizə olunan qırmızı səpkilər 
  • Sakit hallarda gündə bir və ya iki dəfə istifadə olunan azela turşusu və ya metronidazolu özündə birləşdirən emulyasiyalar və ya gellər ilə 3-6 ay üçün idarə edilə bilər. 
  • Ivermektin kremi gündə bir dəfə 3-4 aylıq kurs ilə 
  • Pimekrolimus kremi gündə 1-2 dəfə 1-2 aylıq kurs ilə
  • Klindamisin qarışımı və ya emulyasiyası gündə 1-2 dəfə 2-3 aylıq kurs ilə.
  • Yerli müalicənin təsiri 1-3 ay ərzində aydın şəkildə yavaşlayır.
  • Orada həmçinin permetrin kremlərinin təsiri üzrə əsas olur."?>
  • Nümunə üçün həftədə iki dəfə tətbiq edilən mühafizə və saxlama terapiyasının gücləndirilməsinin qarşısının alınması vacibdir. 
  • Əksər ciddi hallarda somatik mikroblara qarşı 6-12 həftəlik kurs yerli müalicə ilə birləşdirilir. Bundan sonra yerli mühafizə və saxlama müalicəsi davam etdirilir.
  • Qırmızı səpkilərdə mikroblara qarşı iş əsasən hədəflənən digər mikroblara nisbətən daxili mexanizmdir. Onlar qızarma və ya teleangektomiya üzərində heç bir təsirə malik deyildir. 
    • Doksisiklin gündə bir dəfə 100-50 mq, limesiklin gündə 1 və ya 2 dəfə 300-150 mq, tetrasiklin 500-200 mq (6-12 həftə üçün)
      • Daha yüksək başlama dozası nümunə üçün 2 həftədən 4 həftəyə qədər istifadə edilə bilər. Cavabdan asılı olaraq xəstə tam müalicə dövrü ərzində başlama dozası ilə davam edə bilər və əks təsirlər baş verərsə, tələb edidiyi kimi dozanı artıra bilər. 
    • Müalicəyə alternativ aşağı dozada gündə bir dəfə qəbul edilən 40 mq doksisiklin (6-16 həftə üçün).
    • Tetrasiklin üçün alternativlər gündə bir və ya iki dəfə qəbul edilən 250-500 mq eritromisin (6-12 həftə üçün), azitromisin həftənin 2-3 günü 25-500 mq (6-12 həftə üçün) və ya metronidazol gündə bir və ya iki dəfə qəbul edilən 200 mq (daha qısa kurs, 4-6 həftə).
• Rinofima 
  • Müalicə əsasən cərrahidir.
  • Ancaq sakit hallarda isotretinoin terapiyası dermatoloqun fəaliyyət sahəsində əsaslandırılmış ola bilər. 
  • Hipertrofiyalı irin və ya çirk yonan ülgücdən və ya hamiləliyin qarşısını matka daxilinə yerləşdirilən spiraldan, radiotezlik cərrahiyəsindən və ya elektrocərrahiyədən, təmizləyici lazer terapiyasından istifadə etməklə təmizlənə bilər. Adətən uzunmüddətli nəticələr əldə edilir. 
• Okulyar qırmızı sızanaqlar (nümunə üçün blefarit)
  • Göz qapağı kənarının gigiyenası yumşaq göz simptomlarını müalicə etmək üçün kifayətdir. 
    • Axşam 5 dəqiqə göz qapaqlarının üzərinə isti, yumşaq yaş dəsmalı yerləşdirin. 
    • Göz qapağının kənarını oftalmik bor turşusu ilə nəmləndirilən pambıq ucluqlu tamponla silin (və ya ketokonazol şampun ilə 1:5-1:10 nisbətində qarışdırılır). Əgər yuxarıdakı dayanıqlı olmazsa, fizioloji duz ləkəsi və ya qaynanmış su istifadə edilə bilər. 
    • Sonda, mikroblara qarşı dərmanı özündə birləşdirən məlhəmi və ya hidrokortizon birləşməsini və mikroba qarşı dərmanı göz qapağının kənarına sürtün. 
    • Yerli istilik üzrə mühafizə və saxlama terapiyasının davam etməsindən və hər axşam göz qapağı kənarını təmizlədikdən sonra və ya həftədə bir neçə dəfə 2 həftə üçün müalicəni davam etdirin. 
    • Mühafizə və xidmət terpasiyası zamanı göz qapağının kənarına məlhəm sürtmək lazım deyil. 
    • Müalicəni davam etdirməyə əsasən göz qapağının təmizlənməsi və məlhəmin sürtülməsi minimum 6 ay ərzində hər ayın bir həftəsi üçün hər axşam həyata keçirilir. 
  • Vəziyyət bundan başqa tez-tez qorumayan, iltihaba qarşı streoidal olmayan göz damcıları ilə idarə edilə bilən quruyan gözlər və xroniki konyuktivit (göz qapağı selikli qişasının iltihabı) vasitəsilə daha çox çətinləşdirilir. Lazım gəldikdə standart süni göz yaşları istifadə edilə bilər. 
  • Əgər vəziyyət müalicəyə qarşı olmanı təsdiq edirsə, dermatoloqun konsultasiyası və mikroblara qarşı somatik preparatlara zəmanət verilir. 

Mütəxəssis konsultasiyası

• Uyğun müalicəyə müqavimət göstərən qırmızı səpki dermatoloqun fəaliyyət sahəsində somatik isotretinoin terapiyasına zəmanət verə bilər. 
  • Bəzi hallarda piy toxumalarının artıq şəkildə inkişafı (nümunə üçün, rinofima) cərrahi tənzimləmə və ya müdaxilə tələb edir. 
  • Müalicəyə müqavimət göstərən okulyar qırmızı səpki və ya kəskin göz simptomları olan xəstələr oftalmoloqun xidmətinə müraciət etməlidirlər. 

İstinad edən sənədlər

• Ədəbiyyat

Thiboutot D, Thieroff-Ekerdt R, Graupe K. Papulaların olması ilə xarakterizə olunan qırmızı səpki üçün yeni müalicə kii gel üzrə (15%) olan azela turşusunun təhlükəsizliyi və effektivliyi: III tədqiqat mərhələsindən, tənzimlənən iki qarışımdan olan nəticələr. J Am Dermatoloji Akademiya 2003 İyun;48(6):836-45. Swenor ME.5% olan permetrin kremi qırmızı səpki üçün effektivdirmi? J Fam Pract 2003 Mar;52(3):183-4. "?> Baldwin HE. Qırmızı Səpki üçün oral (ağız) terapiyası. J Dermatoloji Dərmanlar 2006 Jan;5(1):16-21. Akhyani M, Ehsani AH, Ghiasi M və digərləri. Qırmızı Səpkilərin müalicəsində doksisikinin və asitmisinin effektivliyinin müqayisəsi:təsadüfi şəkildə açılan kliniki sınaq. Beynəlxalq J Dermatologiya 2008;47(3):284-8. "?>Akhyani M, Ehsani AH, Ghiasi M ym. Qırmızı Səpki müalicəsində doksisiklinin və asitromisinin effektivliyinin müqayisəsi: təsadüfi şəkildə açılan kliniki sınaq. Papulaların olması ilə xarakterizə olunan qırmızı səpki müalicəsi üçün Cari Kateqoriyalara Yenidən Baxış. Dermatoloji klinika 2018;36(2):135-150.