Uzunmüddətli xəstəliyi olan yaşlı bir xəstəyə qulluq yerini seçmək

Uzunmüddətli xəstəliyi olan bir insanın yaşayış və qulluq müəssisələri

• OECD  bir insana uzun müddətli qayğının evində və ya başqa bir müəssisədə təşkil edilməsini müəyyən edir və bu müvəqqəti və ya daimi ola bilər. 
  
• Uzunmüddətli xəstəliyi olan yaşlı insan ilkin xəstəliyi ilə əlaqədar müalicəni ya evdə, ya da bir müəssisədə ala bilər. Milli və ya regional qanunvericilik əsas yaşayış və qulluq yerinin seçilməsini idarə edə bilər.
• Müxtəlif qayğı müəssisələrində məsələn Finlandiyada ortaq olaraq ən az qayğıya ehtiyacı olan insanların ən az işçi heyəti olan qayğı müəssisələrinə təyin olunduğu və ən yüksək qayğıya ehtiyacı olanların ən çox işçi sayı olan qayğı müəssisələrinə yerləşdirildiyi üçün baxım iş yükünə uyğun olaraq qiymətləndirilmişdir.Bu tip qiymətləndirmənin aparıcı qüvvəsi qənaətcil və müxtəlif ehtiyacları ödəmək bacarığı olmuşdur, lakin bu yanaşmanın mənfi tərəfi yaşlı insanların həyatının son illərində köçürülməsi zərurəti olmuşdur.Bununla yanaşı, Finlandiyada müxtəlif növ tibb müəssisələri kadr quruluşu, bacarıq səviyyəsi və işçilərin sayına görə illər keçdikcə bənzər hala gəldi, baxmayaraq ki, evdə yaşayanlar üçün mövcud olan işçi sayı digər yaşayış və qulluq müəssilərindəki saydan daha aşağıdır.
•  Uzunmüddətli xəstəliyi olan yaşlı insan ilkin xəstəliyi ilə əlaqədar müalicəni ya evdə, ya da bir müəssisədə ala bilər.Uzunmüddətli xəstəliyi olan yaşlı xəstələrə qulluq müəssisələrinin sayı, bacarıq səviyyəsi və mövcud tibbi avadanlıqlar baxımından dəyişir.Buna görə müxtəlif baxım müəssisələri xəstənin tələb etdiyi qayğı səviyyəsinə uyğunlaşdırılmışdır; Ən az qayğıya ehtiyacı olanlar, ən az işçi heyəti olan qayğı müəssisələrinə, daha yüksək qayğıya ehtiyacı olanlar daha çox işçi heyəti olan qayğı müəssisələrinə yerləşdirilir.Baxım müəssisələrinin qiymətləndirilməsi onun səmərəliliyi ilə dəstəklənir, lakin xəstələrin və yaşlı xəstələrin həyatlarının son illərində köçürülməsi dezavantaj sayıla bilər.Bələdiyyələr arasında xidmətlərin təşkili və qiymətləndirilməsi, eləcə də müştərilərin seçilmələri baxımından böyük fərqlər ola bilər.Ev şəraitində qulluq və yardım xidmətlərinə gündə üç dəfədən çox ehtiyac duyulursa, xərclər bir tibb müəssisəsində bir xəstə gününün xərclərinə bənzəyir. Bu vəziyyətdə evdən başqa bir yer, insanın maddi durumundan, dəstəklədiyi şəbəkənin genişliyindən, yerli hakimiyyət orqanı tərəfindən təklif olunan alternativlərdən və tez-tez köməyə ehtiyacın müvəqqəti və ya daimi olub olmamasından asılı olaraq şəxsə qayğı göstərmək üçün hesab edilə bilər. 
• Evdən uzaqlaşmaq böyük bir qərardır, ən pis halda yaşlı insanın azadlığına təsir edir və həyatının qalan hissəsini dəyişdirir.
• Demans sindromu(Ağlını itirmək) müalicə yerinin dəyişməsinə səbəb olan ən əhəmiyyətli xəstəlikdir.

Ev

• Bütün hallarda, şəxsin özü dinlənilməlidir və ev şəraitində müalicəyə davam etmə ehtimalı nəzərə alınmalıdır.Evə ziyarət xəstənin yaşayış şəraitinin ən yaxşı mənzərəsini verir.
• Yardımlar və ev dəyişiklikləri bəzi yaşlı xəstələrə evdə idarə etməyə kömək edir.
•  Baxımda iştirak edən və gündəlik həyatda kömək edən həmin ailə üzvlərinin və digər qayğıkeşlərin yükü qiymətləndirilməlidir.Onların yükü müxtəlif xidmətlər göstərməklə asanlaşdırıla bilər.Yaşlı xəstə, qayğı göstərildiyi və sosial təmasları davam etdirəcək bir gün qayğı mərkəzinə gedə bilər,ya da xəstə baxıcılara dincəlməyə və gecə narahat edilmədən yata bilmələrinə imkan vermək üçün gecədə qala biləcəyi bir gün xəstəxanasında tibbi və ya tibb bacısı və reabilitasiya xidmətləri ala bilər.
• Evdə qan köçürülməsi, venadaxili antibiotiklər və ya kemoterapiya şəklində kəskin xəstə yaşlı xəstələr üçün xəstəxana səviyyəsində xidmət təklif etmək də mümkündür.
• Yerli siyasətə uyğun olaraq, ev baxımını təmin edən heyət tərəfindən terminal baxımı təmin edilə bilər.

Ailə qayğısı

• Ailənin qayğısına qalma qulluq edən şəxsin şəxsi evində və ya yaşlı insanın öz evində qulluq və ya digər növ yarım gün və ya gecə-gündüz dəstəyin təşkili deməkdir. Yaşlıların qayğısına cavabdeh olan bələdiyyə və ya digər təşkilat, ailənin qayğısına qalma xidmətini təmin etmək üçün ailənin təminatçısına (bu cür xidmətləri göstərən şəxs və ya şirkətə) müqavilə bağlayır.
• Ailə qayğısı, tənha və etibarsız hiss edən və ya yüngül yaddaş pozğunluğu olan yaşlı insanlara və şəxsin öz ailəsi tərəfindən qeyri-rəsmi qayğıya dəstək olmaq üçün uyğun olaraq tapılmışdır.

Evdə xəstaxana

• Evdə xəstəxana proqramları, xəstənin öz evində sağlamlıq mütəxəssisləri tərəfindən göstərilən tibbi yardımı almasını təmin edərək xəstənin xəstəxana şöbəsinə qəbul edilməsinin qarşısını alır.
• Such care is administered to patients who live at home and, in some cases, to those living in some form of sheltered housing.Bu cür qayğı evdə yaşayan xəstələrə və bəzi hallarda sığınacaqda yaşayanlara tətbiq olunur.
• Evdə xəstəxana proqramlarının effektivliyi xəstəxana qayğısına bərabərdir, lakin onun üstünlüyünə dair çox az sübut var.

Orta səviyyə xidmətlər

• Yaşlı əhaliyə qulluq etmək üçün müxtəlif gün xəstəxanaları və gündüz fəaliyyətləri təklif oluna bilər və  bunlartəklif olunan tibbi yardımın həcmində dəyişirlər.Xəstələr müəyyən bir müddət ərzində iştirak edirlər və həftədə bir və ya bir neçə dəfə müəssisədə olurlar.
•  Gündəlik xəstəxanalar tərəfindən göstərilən qayğı həyat səviyyəsini yüksəltmək məqsədi daşıyır.Bu baxımın səmərəliliyi geriatrik çoxşaxəli baracıqlara sahib çox yaxşı təchiz olunmuş günlük xəstəxanalar və həmçinin demantia xəstələrinə xidmət edilən nisbətən pis təchiz olunmuş günlük xəstəxanalar üçün ən yaxşısı olduğu göstərilmişdir
• 24 saatdan bir neçə həftəyə qədər davam edən aralıq gecələmə xidməti də təklif oluna bilər və bura baxımın nəyə lazım olduğundan və xəstənin ehtiyaclarının dərəcəsindən və növündən asılı olaraq müxtəlif qocalar evləri və ya yaşayış evləri daxildir.Qocalar evlərində qısamüddətli qalma xəstənin funksional qabiliyyətinin qorunub saxlanması şəraitində təsirli olur.Elastiklik fərdi olaraq qısamüddətli qulluq göstərərkən xəstənin ehtiyaclarına uyğunlaşdırıldığı zaman  effektiv olduğu aşkar edilmişdir.

Yardım yaşayış proqramları (sığınacaqda olan yaşayış, yaşayış və qayğı evləri)

• Müxtəlif yardım yaşayış sxemləri, fərdi bir mənzilə bənzəyən evdən tutmuş, təşkilatı qayğıya daha yaxın olan qrup ev tipli obyektlərə qədər geniş yaşayış sahəsini əhatə edir.Terminologiya ölkədən ölkəyə dəyişir və yaşayış yerindən asılı olaraq fərqli terminlərin həqiqi mənasında böyük dəyişiklik ola bilər.Bu cür proqramlar qocalar evlərindən fərqlənir ki, kirayəçilər ümumiyyətlə evdə adi həyata bənzəməyən bir həyat sürə bilirlər. Qabaqcıl köməkçi yaşam xidmətləri gündə 24 saat, həftənin 7 günü mövcuddur.
•  Hal-hazırda, qayğı iş yükü baxımından, yardım yaşam proqramlarında əhali quruluşu baxım evləri ilə müqayisədə bir qədər yüngül görünür. Önümüzdəki illərdə qurumsal qayğı əhəmiyyətli dərəcədə azaldıqca, gələcəkdə uzun müddətli xəstəlikləri olan, evdə tək gündəlik işlərin öhdəsindən gələ bilməyən insanların əksəriyyəti  yardımçı yaşayış yerlərində yaşayacaqlar.
• Bir çox hallarda kirayəçilər xərclərə öz töhfələrini verməlidirlər. Məsələn, kirayəçinin dərman, təmizlik xidmətləri, kirayə və ya yemək üçün ödəməsi ola bilər. Bəzi ölkələrdə bu cür ödənişlər dövlət subsidiyaları ilə əhatə oluna bilər.
• Təqdim olunan xidmətlərin səviyyəsi çox dəyişir.Yardımlı yaşayış alternativ olaraq qəbul edilərsə, iş yerləri, bir növbədə təlim keçmiş tibb bacılarının sayı və payı, kirayəçilərin hərəkətlərinə nəzarət və gecə vaxtının necə qurulması vacibdir.

Baxım evləri

• Xəstələr adətən baxım evlərinə daimi əsaslarla qəbul edilir və ödəniş tənzimləmələri ölkəyə xasdır.Sakinin bu cür xidmətə ehtiyacı olmadıqda (məsələn, reabilitasiyadan sonra evə qayıtmaq) uzun müddətli qayğı ilə bağlı qərarlar ləğv edilə bilər.
• Baxım evinin sakini köməkçi mənzil proqramında kirayə qalandan daha çox qayğı tələb edir, lakin xəstəxanada stasionar müalicəyə ehtiyacı olan xəstəyə nisbətən daha az qayğı tələb edir.Palatalar, demansdan əziyyət çəkən xəstələr üçün  baxım evində də ola bilər; bu palatalarda ümumiyyətlə demansdan əziyyət çəkən  yaşlıhərəkətli xəstələri qarşılayırlar.  Digər palatalar, demansdan əlavə məhdud fiziki hərəkətliliyi və ya tibb bacısının köməyinə geniş ehtiyac duyan digər xəstəlikləri olan xəstələrə qayğı göstərir.

Qeyri-kəskin xəstəxana

• Fiziki cəhətdən qeyri-sabit və ya çox zəif olan xəstələr, kəskin olmayan bir xəstəxanada şərti qayğı tələb edə bilər.
• Düzgün diaqnoz, daha qısa müddətdə qalma və reabilitasiya hazırda yaşlılara qulluq göstərən qeyri-kəskin xəstəxanalarda araşdırılan əsas məsələlərdir.

Uzunmüddətli xəstəliyi olan yaşlı bir xəstəyə qulluq yerini seçmək

• Yaşlı bir xəstə üçün bir müalicə müəssisəsinin seçimi, xəstənin özü ilə birlikdə qayğıya ehtiyacı qiymətləndirmə prosesi çərçivəsində baş verməlidir.Yaşlı bir xəstə üçün bir müalicə müəssisəsinin seçimi, xəstənin özü ilə birlikdə qayğıya ehtiyacı qiymətləndirmə prosesi çərçivəsində baş verməlidir. Bu müddətdə ehtiyacları xəritə ilə müəyyənləşdirmək üçün aşağıdakı aspektləri qiymətləndirərək çoxşaxəli bir yanaşma tətbiq olunur: xəstənin fiziki, psixoloji, bilişsel və sosial fəaliyyətini, habelə mövcud xəstəliklərin təbiətini, hamısını yerli mənbələrlə ilə uyğunlaşdırmaq lazımdır.
• Baxım otağını seçməyə cavabdeh olan şəxs mövcud yerli mənbələri yaxşı bilməli və xəstənin qayğı tələblərinə cavab verməlidir.
• Baxım müəssisəsinin seçimi ilə bağlı qərarlar həm sosial, həm də sağlamlıq siyasətinə təsir göstərir və buna görə də bu cür qərarlar yerli yerlərdə və geriatoloji ekspertizanın köməyi ilə qəbul edilməlidir.
• Bəzi hallarda xəstənin maddi durumu fərdi həll yollarına imkan verə bilər.

Geriatrik qiymətləndirmənin məqsədi və prinsipləri

• Geriatrik qiymətləndirmənin əsas məqsədi xəstənin funksional imkanlarını azaldan bir xəstəliyin diaqnozu, müalicəsi və reabilitasiyasını təmin etməkdir. Bu mümkün deyilsə, hər hansı bir funksional çatışmazlığı kompensasiya etməklə xəstənin funksional imkanlarını qorumaq üçün bir cəhd edilməlidir. Bu da müvəffəqiyyətsiz olduqda, evdə kömək göstərmək və ya son mənzildə - evdən köçmək məsələsinə baxılmalıdır.
• Həm evdə, həm də müəssisələrdə yaşayan yaşlı insanlara dair hərtərəfli çoxşaxəli geriatrik qiymətləndirmənin effektivliyinə və qiymətləndirməyə əsaslanan qulluq və reabilitasiya planına dair çoxlu sayda sübut var.
• Geriatrik qiymətləndirmənin məqsədi xəstənin 
  • müalicə edilə bilən və ya düzəldilə bilən bu cür xəstəliklər və ya şərtlər və düzəldildikdə xəstənin funksional müstəqilliyini yaxşı 
  •  pisləşməsi əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlaya biləcək hər hansı bir xəstəlik və ya vəziyyətə malik
  •  reabilitasiyanı həyata keçirmək üçün kifayət qədər fiziki və zehni ehtiyatlara malik
  •  hazırkı yaşayış yerində fiziki problemlər və ya funksional müstəqilliyin azalmasına səbəb olan müvafiq yardım çatışmazlığının
  •  xəstəlikdə daxil olmaqla təhlükəsizliyini təhlükə altına alan şəraitdə,indiki yerləşmə uzun məsafələrə səyahət və ya sui-istifadə halları ilə bağlı fiziki problemlərin
  •  əslində təklik, cansıxıcılıq və ya qorxu səbəbindən bir instituta qəbul olmaq istəyinin
  • maddi imkanları var 
  • gələcək baxım müəssisəsi ilə bağlı fərdi üstünlüklərə malik  olub olmadığını müəyyən etməkdir.

Geriatrik qiymətləndirmə aparmaq

• Məqsəd, funksional pozğunluğun səbəbi olan tibbi səbəblər və əsas xəstəliklərin proqnozu barədə daha yaxşı bir təsəvvür yaratmaqdır. "Evdə öhdəsindən gəlmək olmaz" diaqnoz deyil.
• Qiymətləndirmə xəstənin təfəkkür, psixoloji və fiziki sağlamlığını, eləcə də funksional imkanlarını və sosial həyat şərtlərini əhatə edir. Laboratoriya testləri və görüntüləmə işləri qiymətləndirməni tamamlamaq üçün istifadə olunur.
• Köhnə qeydlərin öyrənilməsi və xəstə  və ya onun nümayəndəsi, habelə əvvəlki qayğı yerlərindəki işçilərlə görüşmək qiymətləndirmənin bir hissəsidir.
• Qiymətləndirmə, xəstənin tibbi xidmətə və reabilitasiyaya ehtiyacı, eləcə də gündəlik fəaliyyətdə lazım olan köməyi nəzərə alır.
• Xəstənin evində göstərilə bilən xidmətlərin dərəcəsi və növü müxtəlif yerli yaşayış xidmətləri ilə müqayisə edilməlidir. Yerli sosial və səhiyyə siyasəti baxım müəssisələrinin necə ayrıldığını və hansı xəstələrə təyin olunduğunu müəyyənləşdirir.

Qiymətləndirmə qrupu

• Kollektivin həkimi bir geriatr və ya mövzuda təcrübəsi olan digər mütəxəssis olmalıdır.
• Fəaliyyət qabiliyyətinin yaxşılaşdırılması və saxlanması, habelə ev dəyişikliklərinə və ya fiziki yardımlara ehtiyacı ilə əlaqədar qiymətləndirmə fizioterapevt, peşə terapevti və ya bu mövzuda təcrübəsi olan başqa bir insanın sahəsidir.
• Sosial işçi müvafiq maddi yardım (ərizəçi müavinəti, nəqliyyatla yardım, gediş haqqı və s.) müraciətində kömək edir və müvafiq milli qanunvericiliyi yaxşı bilməlidir.
• Lazım olduqda qiymətləndirmə qrupu ortopedik cərrah, nevroloq, diş həkimi, diyetisyen, oftalmoloq, kayropodist və ya din xadimi də daxil olmaqla digər mütəxəssislərlə məsləhətləşə bilər.
• Qərarların düzgünlüyü və uyğunluğu xəstənin funksional imkanlarını və yardım ehtiyacını qiymətləndirmək üçün xüsusi olaraq hazırlanmış effektiv və etibarlı qiymətləndirmə vasitələrinin köməyi ilə təsdiqlənir. Qarşılıqlı razılaşdırılmış qərar qəbul etmə meyarlarından da istifadə olunur.
•  Qiymətləndirmə və qərar dərhal alınmalıdır.

Müvafiq qiymətləndirmə vasitələrinin seçilməsi

• Geriatrik qiymətləndirməni dəstəkləmək üçün müxtəlif qiymətləndirmə vasitələrindən istifadə etmək faydalıdır. Qiymətləndiriləcək hər bir sahənin öz qiymətləndirmə vasitəsi olmalıdır. Klinik praktikada qiymətləndirmə vasitəsi seçməzdən əvvəl aşağıdakı faktlara diqqət yetirilməlidir: alətin etibarlılığı və uyğunluğu, onun ölkədaxili və beynəlxalq səviyyədə tanınması, eyni vasitənin müxtəlif səviyyələrdə qulluq imkanları və həssaslığı və spesifikliyi qiymətləndirilməli olan keyfiyyətlərdir.
• İstifadəçi istifadə etdiyi alətin miqyası və xüsusiyyətləri ilə tanış olmalıdır və bütün qiymətləndirmə vasitələri yalnız tərtib və sınaqdan keçirildikləri məqsəd üçün istifadə edilməlidir.
• Bir qiymətləndirmə vasitəsi həmişə yalnız bir köməkdir. Diaqnostik qərarlar həkim məsuliyyətidir.

Gündəlik həyatda fiziki iş və mübarizə

• Funksional qabiliyyətin müxtəlif aspektləri üçün bir neçə tədbir var, məslən stuldan qalxmaq,gəzmə sürəti və ya əllərin tutma gücü
  • Fəaliyyət gündəlik həyatın instrumental fəaliyyətinə (IADL) və gündəlik yaşayış fəaliyyətinə (ADL) bölünür.
    • IADLs, məsələn, daxildir yüngül ev işləri, yemək hazırlamaq, alış-veriş etmək, telefondan istifadə etmək, dərman qəbul etmək və pul idarə etmək.
    • Taqətsizlik(kövrəklik) sindromu irəlilədikcə, xəstə əvvəlcə IADL-də və tədricən şəxsi gigiyena ehtiyacları, çimmək, soyunma, hərəkət etmək və köçürmə, yemək və yataqda olduqda mövqeyini dəyişdirmək daxil olmaqla ADL-lərdə köməyə ehtiyacı olacaq.
  • Funksional qabiliyyəti qiymətləndirmək üçün çox istifadə olunan qiymətləndirmə vasitələrinə, məsələn, Barthel indeksi, Fəaliyyət Müstəqilliyi Ölçüsü (FIM), Katz İndeksi və Yaşayış Qiymətləndirmə Aləti (RAI) sistemində ADL və IADLS qiymətləndirmək üçün istifadə olunan bir çox vasitə daxildir.
  • Xüsusilə yaşlı insanların iş qabiliyyətini ölçmək üçün uyğun digər alətlər və testlər, məsələn,  Qısamüddətli Fiziki İş Batareyası (SPPB), Müddətli Yuxarı və Keç (TUG) testi, həmçinin stul dayağı testi (kreslo qalxmaq üçün oturmaq) 5 və ya 10 dəfə daxildir.

İdrak fəaliyyəti

• Geriatrik qiymətləndirmə həmişə insanın idrakının qiymətləndirilməsini özündə cəmləşdirir, lakin qayğı yeri seçərkən belə bir qiymətləndirmənin əhəmiyyəti xüsusilə vacibdir.
• İntellektual fəaliyyət müsahibələr və xəstəni müşahidə etmək, habelə xüsusi hazırlanmış testlərin köməyi ilə qiymətləndirilir.
• CERAD tərəfindən hazırlanmış yaddaş pozğunluğu və erkən demans diaqnozu üçün qiymətləndirmə alət paketi müxtəlif mütəxəssislər tərəfindən tövsiyə olunur.
• İntellektual fəaliyyətini pozan xüsusi xəstəliklərin qiymətləndirilməsi üçün xəstəlik mərhələsini qiymətləndirmək üçün hazırlanmış bir neçə vasitə mövcuddur. Alətlər beynin sahəsini və pozulma dərəcəsini təyin etməyə kömək edir. İntellektual pozğunluğa səbəb olan xəstəlik həkim tərəfindən diaqnoz qoyulmalıdır.
• İdrakın qiymətləndirilməsində çox istifadə olunan vasitələrə Klinik Demansın Reytinqi (CDR), Mini-Zehni Dövlət İmtahanı (MMSE) və RAI qiymətləndirmə sistemindəki Koqnitiv Performans Ölçüsü (CPS) daxildir.

Psixoloji fəaliyyət

•  Depressiya yaşlı əhali arasında ən çox yayılmış psixiatrik xəstəlikdir. Depressiya tək baş verə bilər, digər xəstəliklərlə əlaqəli ola bilər və ya fərqli ola bilər. Depressiyanın müalicə reaksiyasının diaqnozu və monitorinqi üçün müalicə edən həkim yaşlılar üçün xüsusi olaraq hazırlanmış qiymətləndirmə vasitələrindən istifadə etməsi tövsiyə olunur. Xəstələrə depressiya ilə əlaqəli birbaşa sual verilməlidir.
•  Depressiyanı qiymətləndirmək üçün tez-tez istifadə olunan vasitələrə Geriatrik Depressiya Ölçüsü (GDS), Hamilton Reytinq Ölçüsü və Zung Ölçüsü daxildir. Demansdakı depressiyanı qiymətləndirmək üçün Cornell Scale və RAI qiymətləndirmə sistemindəki Depressiya Reytinq Şkalası (DRS) istifadə olunur.
• Delusional xəstəliklər (paranoya) yaşlı əhali arasında ikinci ən çox yayılmış psixiatrik xəstəlikdir və müstəqil olaraq və ya ortaya çıxan demansın bir çox əlamətlərindən biri olaraq meydana gəlir.
• Davranış problemləri adətən digər psixotik simptomlar və ya xəstəliklər və / və ya demansa səbəb olan şərtlərlə əlaqədardır və özünü yersiz və ya laqeyd davranış kimi göstərir.Xəstə ətrafdakıları və yaşadıqlarını düzgün hiss etmir, qavramır və şərh etmir.Davranış problemləri - xüsusilə gecə vaxtı aktivlik və təcavüzkarlıq, xəstənin və xəstənin ətrafındakıların yükünü artıra bilər, həm də xəstənin və digərlərinin təhlükəsizliyini poza bilər.
• Koen-Mansfield təşviqat inventarı (CMAI) və ya RAI qiymətləndirmə sistemindəki davranış qiymətləndirmə tərəzisi kimi davranış problemlərini qiymətləndirmək üçün müvafiq qiymətləndirmə vasitələrindən istifadə edilə bilər.

Baxım və yardım iş yükü

•  Hal-hazırda cəlb edilmiş iş yükü, yardım heyətinin iş yerlərini ölçən müxtəlif qiymətləndirmə vasitələrinin köməyi ilə qiymətləndirilir. Ən çox öyrənilən və istifadə olunan vasitələrdən biri də RAI qiymətləndirmə sistemindəki Resurs İstifadəsi Qruplarıdır.(RUG-III). Bu miqyas bir çox ölkədə, məsələn, Amerika Birləşmiş Ştatlarında , uzunmüddətli qayğı müəssisələrində ödəniş əsaslı olaraq istifadə olunur. Resurs ehtiyacları fəaliyyətə əsaslanan ölçmələrin köməyi ilə də müəyyən edilə bilər.

•  Baxım yeri axtaran şəxsin və baxım göstərən şəxsin qayğı tələblərinin uyğunluğu və təklif olunan qayğı səviyyəsi ilə razılaşması vacibdir. Baxım yeri seçərkən, təklif olunan baxım yerindəki işçilərin səviyyəsinin xəstənin qayğı və yardım tələblərinə uyğun olub olmadığını qiymətləndirmək üçün müxtəlif mənbələrdən istifadə olunur               

• Sağlamlıq statusu

•  Tez-tez işdənkənar və xəstəxana xidmətlərindən, eləcə də müxtəlif səhiyyə müəssisələrindən istifadə edilməsi sağlamlığın qeyri-sabit vəziyyətinin göstəricisidir.
• Tibb müəssisələrinin mövcudluğu və müalicədən sonraki izlənim baxım yerləri seçilmədən əvvəl qiymətləndirilməlidir.Başqa bir vasitə yoxdursa, qiymətləndirmə baxım işçiləri arasında təlim keçmiş tibb bacılarının faizinə və həkimə müraciət imkanlarına baxmağı əhatə edə bilər.
•  Xəstənin sağlamlıq vəziyyətinin qorunması ilə əlaqəli tibb bacarıqlarına qandakı qlükoza oxunuşlarını izləmək, sidik kateterlərinin dəyişdirilməsi və stoma baxımı kimi bacarıqlar daxildir. Əsas qayğı gündəlik həyat fəaliyyəti ilə kömək deməkdir.
• RAI qiymətləndirmə sistemindəki sağlamlıq, son mərhələ xəstəlikləri və əlamətlər və simptomlar (CHESS) miqyasındakı dəyişikliklər bir xəstənin sağlamlıq vəziyyətinin sabitliyini qiymətləndirmək üçün istifadə edilə bilər.

Sosial fəaliyyət

• Sosial fəaliyyət nisbi bir anlayışdır ki, bu da həm məsələn lifti və ya xarici işıqlandırması olmayan hündürmərtəbəli binadakı bir mənzil kimi  xarici amillərin həm də yaddaşın zəifləməsi, asanlıqla itmə və ya sosiallaşmaq istəməmə kimi daxili amillərin təsiri ola bilər
• Sosial fəaliyyət pozulmuş fiziki, psixoloji və ya təffəkkür fəaliyyəti nəticəsində azalır.Sosial funksiyalardan uzaqlaşmaq və əvvəlki maraqlardan imtina etmək digər əsas problemlərin təzahürü və ya ilk əlaməti ola bilər.
• Xəstənin sosial həyatını planlamaq diaqnoz edilməmiş xəstəliklərin və ya digər problemlərin mənbəyinə səbəb ola bilər. Üstəlik, bir baxım yeri seçərkən sosial qarşılıqlı əlaqənin mövcudluğu nəzərə alınmalı bir məqam ola bilər.

 

• Chochrane baxışı

Colombo F və s. Kömək istəyirsiniz? Uzun müddətli qayğı göstərmək və ödəmək. OECD Nəşriyyatı 2011.

Shepperd S, İliffe S. Xəstəxanası və evdə xəstəxana müalicəsi. Cochrane Database Syst Rev 2005;(3):CD000356. Shepperd S, Iliffe S, Doll HA et al. Evdə qəbuldan yayınma  xəstəxanası. Cochrane Database Syst Rev 2016; 9 (): CD007491. Shepperd S, Doll H, Broad J et al. Evdə erkən çıxma xəstəxanası. Cochrane Database Syst Rev 2009; (1): CD000356. Shepperd S, Gonçalves-Bradley DC, Straus SE et al. Evdəki xəstəxana: evdə əsaslı qulluq. Cochrane Database Syst Rev 2016; 2 (): CD009231. Stuck AE, Siu AL, Wieland GD et al. Hərtərəfli geriatrik qiymətləndirmə: idarə olunan sınaqların meta analizi. Lancet 1993; 342 (8878): 1032-6.