Çox vaxt anlaşılmayan simptomlar olan xəstələrdə plazma/qanda qlükozanın miqdarını ölçmək
Plazmada qlükozanın artması səbəbi ilə müalicəyə ehtiyacı olan kəskin xəstəlikləri yoxlamaq .
Ketoasidoz həmişə xəstəxana şəraitində müalicə olunmalıdır. Hiperqlikemiya , nonketotik xəstəliklər müşahidə üçün xəstəxanaya yerləşdirilməsinə icazə verilmir; aşağıdakılardan əmin olmaq lazımdır
xəstəyə insulin və maye verilir
plazma qlükozası azalmağa başlayır
əgər xəstə özünü daha pis hiss edirsə, dərhal yardım ala bilər.
Ketoasidozun səbəbi çox vaxt gizli əlamətlər və xəstənin verdiyi bilgilərlərlə araşdırılmalıdır
Ketoasidozun ən çox rast gəlinən səbəbləri
Diabetik ketoasidoza aşağıdakılarla əlaqədar olaraq , insulun çatışmazlığı səbəb ola bilər.
diabetin erkən əlamətləri
hər hansı səbəbdən insulinin kəsilməsi
kəskin infeksiya
miokard infarktı kimi (qəfil) ciddi xəstəlik
insulin pompasının nasazlığı. Əgər pompa yaxşı işləmirsə və dərhal alternativ üsullardan istifadə edilmirsə, xəstə ketotik ola bilər , çünki pompada istifadə olunan insulin cəld təsir edir və dərialtı toxumada qalmır."?>
Pompa insulin terapiyası alan xəstələrdə insulin pompasının funksiyası pozulduqda , alternativ insulin müalicə üsullarından dərhal istifadə edilməzsə , dərialtı toxumada insulin olmur , belə olan halda ketoasidoz bir neçə saat ərzində yarana bilər .
Simptomlar və tapıntılar
Susuzluq
Diurez
Mədə bulanması
Mədə ağrısı
Döş qəfəsində ağrılar
Taxikardia
Çəki azalması (çox az rast gəlinən)
Hərarət (infeksiya)
Yaddaşın zəifləməsi
Yüksək hiperventilyasiya (Kussmaul tənəffüzü)
Tənəffüz zamanı aseton dad hissiyyatı
Laborator tapıntılar
Plazma qlükoza norması >15mmol/l . QEYD: Hamilə və ya sağlamlığı zəif olan xəstələrdə qlükoza səviyyəsinin aşağı düşməsi müşahidə edilən hallarda artıq ketoasidoz şübhəsi yaradır .
Qanda keton hissəciklər müəyyən qədər artır ( təcili yoxlamaqla müəyyənetmək mümükündür) . Sidik keton hissəciklərinin müəyyən edilməsi artıq məsləhət görülmür .
Keton hissəciklərinin müəyyən edilməsi üçün sidik test çubuğu yeterlidir. QEYD: karbohidratların lazımi qədər qəbul edilməməsi analizlərdə (+) müsbət cavab alınmasına gətirib çıxarır ;beləliklə zəif pozitiv sidik testi ketoasidozun diaqnozu üçün kifayət etmir. Artmış keton hissəcikləri "?>
Qan qazı analizində metabolik asidoz (Astrup) . QEYD: Kompensasiya edilmiş asidozda pH normaldır, ancaq BE < - 2.5
İnfeksiya yerinin müəyyən edilməsi üçün keçirilən kliniki yoxlamalar
Ağ ciyərlərin auskultasiyası
Dəri, xüsusən ayaq barmaqları və qıçlarda ( erysipel - qızıl yel)
Laborator müayinələr
Plasma qlükoza
Plazmada sodium və potassium
Sidik ifrazı və yaranması testləri
Infeksiya əlamətləri varsa, RPT ( Reaktiv Protein Testləri) və leykositlər
Əgər varsa , turşu baza balansı
Plazma kreatinin
Plazma ionlaşdırılmış kalsium, magnezium, fosfor
Lazım olduqda elektrokardioqramma və troponin
Döş qəfəsinin rentgen müayinəsi
MƏHLULLARLA MÜALİCƏ
İzotonik (0.9%) NaCl və ya Ringer məhlulu verin. Əgər xəstədə hipernatremiyaya rast gəlinərsə, (plazma sodium > 155 mmol/l), a 0.45% NaCl məhlulu verilməlidir
ilk 30 -60 dəqiqə ərzində 1000 ml
5 %-li qlükoza məhlulu ilə daVam etdikdən sonra qanda qlükoza <12 mmol/l olana qədər təxminən 500 ml/saat ( dehidratlaşmanın ciddiliyindən asılı olaraq 4- 14 ml/kq/saat )
Yaşlı və ürək xəstəlikləri olan xəstələrdə dozaların təyin edilməsi diqqətlə aparılmalı və xəstənin vəziyyətinə uyğun doza seçilməlidir ki, xəstə də müəyyən edilmiş dozanın 50%- nə cavab verməlidir. Qanda qlükoza < olana qədər 30–60 dəq 0.9 %-li NaCl 500 ml /saat ərzində 0.9 %-li NaCl 1000 ml ; 5%-li qlükoza 15 mmol/500 ml, dehidratlaşma tənzimlənənə qədər "?>
İnsulinlə Müalicə
Tez təsir göstərən insulin venadaxili infuziya kimi yeridilir,əzələ daxilinə yeridildikdə isə 1 saat ərzində sovrulur (dərialtı sovrulmanın effektivliyi qeyri - müəyyəndir)
İlkin olaraq venadaxili infuziya istifadə olunur (insulinin yarılama müddəti qısa olduğu üçün şırnaqla olmaz)
İlkin doza 0.1 vahid/kq
0.1 vahid/kq/saat venadaxili infuziya ilə davam etmək
Lazım olarsa, infuziya ölçüsü təyin edilə bilər , bununla da plazma qlükoza konsentrasiyası 2mmol/l/saat qədər azalır
İnsulin aşağıdakı kimi yönləndirilə bilər:
İnfuziya pompasında insulin məhlulu : 49.5 ml 0.9 % NaCl + 50 vahid (0.5 ml) 1 vahid/ 1ml insulin konsentrasiyası ilə nəticələnən teztəsirli insulin
İnsulin nizamlayıcıda insulin məhlulu : 1vahid/ml (1 ml=20 gtt) insulin konsentrasiyasında meydana gələn 99 ml 0.9 % NaCl + 100 vahid (1 ml) teztəsirli insulin
Əgər venadaxili infuziya mümkün deyilsə insulin əzələ daxilinə yeridilir
Başlanğıc doza 10–20 vahid
Hər saat 0.1 vahid/kq
Bir saatdan bir plazma qlükozanın izlənilməsi
Asidozun müalicəsi
Asidoz adətən insulin və məhlul terapiyası ilə bərpa edilir. Bikarbonatla kəskin asidozun müalicəsi (pH < 7.0) dozalanmanın yoxlanılması və turşu balansının izlənilməsinin nəticələrinin müşahidə edilməsini tələb edir (Astrup).
Potassium azalmasının müalicəsi və qarşısının alınması
Plazma potassium < 3.3 mmol/l ; 15 mmol/30 dəq potassium əvəzləyicini infuziyaya əlavə etməklə verin
Plazma potassium 3.3–5.1 mmol/l: 20–30 mmol/l potassiumu infuziyaya əlavə edin
Plazma potassium > 5.1 mmol/l: potassium əvəzləyicisi olmaz İlk 1 saat ərzində duz məhlulu əlavə edilmiş 20 mmol potassium xlorid < 3 mmol/l olur, KCl 35 mmol/h 3– qədər artır ;4 mmol/l, KCl 25 mmol/h 4–5 mmol/l qədər artır , KCl 20 mmol/h > 5 mmol/l qədər azalır, potassium verməyin "?>
Elekteolit konsentrasiyası hər 1- 2 saat müşahidə edilir
Diqqət: Aritmiya riski olan xəstələrdə potassium sadə konsentrat kimi yeridilməməlidir.
Potassium əvəzləyicisinin 1-3 q/gün qəbulunun davam edilməsi infuziyanın dayandırlmasından sonra bir neçə gün ərzində oral qəbulu lazım olur