Hyperkalemiya

Ümumi məlumat

• Hiperkaliemiyanın əlamətləri asimptomatikdən həyati təhlükəsi olan ürək aritmiyalarına qədər dəyişir. 
• Hiperkaliemiyanın səbəbi kaliumun hüceyrədaxilindən hüceyrədənkənar məkana keçməsi, böyrək ifrazatındakı pozğunluq və ya psevdohiperkalemiya ola bilər.
• Kalium preparatları, kaliumdan qoruyan diuretiklər, ACE inhibitorları və ya angiotensin II reseptoru (ATR) blokerlərindən istifadə edən xəstələrdə serum kaliumuna nəzarət edin.
• Hiperkaliemiya əsasən böyrək çatışmazlığında özünü göstərir."?>
• Hemoliz, trombositoz və ya leykositoz test borusunda psevdohiperkaliemiyaya səbəb ola bilər. Qan nümunəsi zamanı uzun müddət davam edən staziya və əl sıxılması yerli asidoz və hiperkaliemiyaya səbəb ola bilər.

İstinad dəyərlər

• Plazma kalium 3.3-4.9 mmol / l. İstinad dəyərləri laboratoriyalara görə və xəstənin yaşından asılı olaraq dəyişir. Bunları sabit dəyərlər ilə qarışdırmayın.
• 24 saatlıq sidik kaliumu 60–90 mmol"?>

Etiologiya

• Çox nadir hallarda hiperkaliemiya, kaliumun həddindən artıq qəbul edilməsindən qaynaqlanır. Səbəb ümumiyyətlə kaliumun hüceyrədaxilindən hüceyrədənkənar məkana keçməsi, böyrək ifrazatındakı pozğunluq və ya bunların birləşməsidir. Hemoliz, trombositoz, leykositoz və ya stazisin istifadəsi nəticəsində yaranan asidoz nəticəsində yarana biləcək psevdohiperkaliemiyanı istisnadır. 
• Böyrək çatışmazlığı
  • Hiperkaliemiya əsasən kəskin böyrək çatışmazlığında olur.
  • Xroniki böyrək çatışmazlığında plazma kalium kompensasiya mexanizmləri səbəbilə uzun müddət limit həddində qalır. Bundan əlavə, xəstələr EKQ dəyişiklikləri və ya klinik ürək simptomları olmadan normal kalium konsentrasiyasından daha yüksək səviyyəyə uyğunlaşır.
  • Obstruktiv uropatiya hiperkaliemiyanın səbəblərindən biri olaraq bilinir.
    
• Diuretiklər
  • Spironolakton xüsusilə xəstədə böyrək çatışmazlığı varsa və ya ACE inhibitorları və ya kalium qəbul edərsə, ağır hiperkaliemiyaya səbəb ola bilər.
  • Digər kaliumdan qoruyan diüretiklər (amilorid, triamterene) adətən tiazid və ya furosemid ilə birləşdirilir. Hətta bu preparatlar xəstədə böyrək çatışmazlığı varsa hiperkaliemiyaya səbəb ola bilər.
• ACE inhibitorları və ATR blokerləri
  • Plazma kalium yavaş artır. Yaşlılarda xəstənin böyrək xəstəliyi varsa artım əhəmiyyətli ola bilər. Diabetli insanlar da həssas ola bilər. Yüngül artım olarsa, dərman qəbulu üçün bir göstəriş olduqda, kalium konsentrasiyasını izləmək kifayətdir.
• Hiperkaliemiyaya səbəb olan digər dərmanlara böyrək xəstəliyində NSAİİ, heparin, siklosporin, takrolimus, trimetoprim və litium və daha nadir hallarda beta blokerlər və suksametonyum daxildir.
• Asidozla nəticələnən ağır bədən sistemi xəstəlikləri
  • Kəskin qan dövranı çatışmazlığı
  • Toxuma hipoksiyası
  • Dərin travma və yanıqlar
  • Rhdomdomoliz
• Addison xəstəliyi
  • Qaranlıq dəri piqmentasiyası, aşağı qan təzyiqi və bir çox sistematik simptomlarla əlaqəli hiperkaliemiya. Mineralokortikoid təsirinin olmaması səbəbilə yaranır. 
  • Diabet ilə əlaqəli hiporeninemik hipoaldosteronizm, QİÇS, lupus, amiloidoz, digitalis intoksikasiyası və qurğuşun zəhərlənməsi  hiperkaliemiyanın nadir səbəbləridir.

Əlamətləri

• EKQ
  • 5.5-6 mmol / l aralığında plazma kalium konsentrasiyalı yüksək T dalğaları 
  • Hiperkaliemiya 7-8 mmol / l-ə qədər ağırlaşdıqca, QRS kompleksi genişlənir, PR intervalı uzanır və P dalğaları yox olur. 
  • Şiddətli hiperkaliemiyada ventriküler fibrilasiya və asistol riski artır.
  • Əzələ zəifliyi, parez və paresteziya əlamətləri.
  • • Hipokaliemiyaya oxşar

Müalicəsi

• Simptomatik müalicədən əlavə, Hiperkaliemiyanın əsas səbəbi mümkün qədər tez və effektli formada müalicə edilməlidir.
• Plazma kalium <6 mmol / l, EKQ dəyişikliyi yoxdur
  • Kalium preparatlarını və hiperkaliemiyaya səbəb olan dərmanları dayandırın.
  • Ehtiyac olarsa, rehidrat verin.
• Plazma kalium 6-7,5 mmol / l, EKQ-də yüksək T dalğası
  • Əsas səbəbi müalicə edin"?>
    • Yuxarıda göstərildiyi kimi və zəruri hallarda kation dəyişdiricisini (natrium polistirol sulfonat) düz bağırsaq üçüm 20-50 q ya da maye ilə qarışdıraraq gündə 3-4 dəfə 15 q oral qəbul edin. Kəskin hiperkaliemiyada effektivliyi araşdırılmayıb.
    • Təcili müalicə göstərildiyi təqdirdə 50 qr qatranı suda həll edərək klizma kimi tətbiq edin. Qatranı düz bağırsaqda 30 dəqiqə saxlayın.
  • Plazma kaliumu> 7.5 mmol / l və ya EKQ-da genişlənmiş QRS kompleksi, ötürülmə pozğunluqları və ya ventriküler aritmiyalar
    • Yalnız asidotik xəstələrdə: 5 dəqiqədən artıq 50-100 ml 7.5% damardaxili natrium bikarbonat. Lazım olduqda 10-15 dəqiqədən sonra təkrarlayın.
    • İnsulin ilə qlükoza infuziyası: 30–60 dəq ərzində 5 vahidli  / 100 ml (1 vahid / 2 q qlükoza) 10% qlükozanın 200-500 ml-i. Hipoqlikemiyanın qarşısını almaq üçün növbə ilə 5% qlükoza infuziya edilməlidir.
    • Kalsium qlükonat kaliumun ürəyə təsirinin qarşısını alır (məs. Kalsiumqlükonat B. Braun® 100 mq/ml, ® 9 mq Ca2+/ml "?>10 ml yavaş-yavaş). Rəqəmsallaşdırılmış xəstələr həddindən artıq ehtiyatla müalicə olunur. Diqqət! Dərman NaHCO3-dən başqa bir yol ilə qəbul edilməlidir. (kalsium karbonat çökəcək).
    • Yuxarıda göstərildiyi kimi kationik mübadilə qatranı. "?>
      • NaCl maye terapiyası və furosemid (20-40 mq i.v.)
      • Beta-2 agonistləri (məsələn, salbutamol) kaliumu hüceyrələrə köçürür (mənfi təsir kimi taxikardiya ilə).
      • Lazım gələrsə, hemovə ya peritoneal dializ
        • Xüsusilə xəstədə böyrək çatışmazlığı və ya rabdomiyoliz varsa
      • xüsusilə xəstədə böyrək çatışmazlığı və ya rabdomiyoliz varsa. "?>
        • Plazma kaliumu müalicədən sonra, müalicənin başlanmasından ən gec 24 saat sonra yoxlanılmalıdır.
      • Xroniki hiperkaliemiya
        • Hiperkaliemiya ağır böyrək çatışmazlığından qaynaqlanırsa, Furosemid üstünlük verilən müalicədir.
        • ACE inhibitorlarının, ATR blokerlərinin və spironolaktonun dozası azaldılır və ya bu dərmanlardan istifadə edilmir.
        • Natrium polistirol sulfonat

Medford-Davis L, Rafique Z. Derangements of potassium. Emerg Med Clin North Am 2014;32(2):329-47. . Kovesdy CP. Management of Hyperkalemia: An Update for the Internist. Am J Med 2015;128(12):1281-7. Sterns RH, Grieff M, Bernstein PL. Treatment of hyperkalemia: something old, something new. Kidney Int 2016;89(3):546-54.