Qarnın aşağı nahiyyəsində ginekoloji mənşəlli ağrılar
EBM Klinik protokolları
24.08.2018 • Sonuncu dəyişiklik 24.08.2018
LaureMorin-Papunen
Əsas məqamlar
Qarnın aşağı nahiyyəsində təsadüf edilən ağrılar ginekoloji deyil, daha çox bağırsaq mənşəli olur.
Tsiklik ağrılar, qanaxma pozğunluqları və ya pis qoxulu vaginal ifrazat səbəblərin ginekoloji xarakterli olmasına işarə edir.
Status
Abdominal palpasiyanı diqqətə alın (differensial diaqnostikada appendisiti nəzərdən keçirin).
Ginekoloji statusu qiymətləndirdikdə aşağıdakı faktorları nəzərdən keçirin
uşaqlıq boynunun irinli ifrazatı
uşaqlıq boynunun hərəkəti ağrıya səbəb olurmu
uşaqlıqda gərginlik.
Laborator testlər
Hamiləlik testləri, sidiyin analizi, CRP, qanın trombosit sayı da daxil olmaqla, qanın ümumi analizi, xlamidiya və qonoreya infeksiyasına yoxlamaq üçün nümunələr (ilk sidikdən götürülən nümunə).
Digər müayinələr
Ultrasəs müayinəsi
Fertil yaşda olan xəstələr
İnfeksiya
Çanaq üzvlərinin iltihabi xəstəlikləri
Kəskin endometrit
Son doğuşdan sonra yaranan infeksiya, spontan və ya planlı şəkildə həyata keçirilmiş abort və yaxud da orqanizmə uşaqlıqdaxili cihazın (İUD) yerləşdirilməsi və ya digər instrumental müayinələrin aparılması.
Etioloji orqanizmlər əsasən uşaqlıq yolunun (vaginanın) normal florasını təşkil edən mikroorqanizmlər, aerobik və ya anaerobik kokklardır.
Pis qoxulu ifrazat anaerobik infeksiyaya işarə edir.
Simptomlar
Alətin yerləşdirilməsindən və ya doğuşdan bir neçə gün sonra yaranan kəskin gedişli xəstəlik
Soyuqdan titrəmə
Qarnın aşağı nahiyyəsində ağrı
Yorğunluq
Temperatur 39-40ºC
Bəzən halsızlıq
Bəzən baş ağrıları və ya əzələlərdə sızıltı
Əlamətlər
Qarnın aşağı nahiyyəsinin palpasiyası zamanı uşaqlıq ətrafında və uşaqlıq artımlarında meydana gələn ağrı. Qarnın yuxarı hissəsi yumşaq və ağrısız olur.
Çanaq nahiyyənin müayinəsi zamanı uşaqlıq həssas, sərt və hərəkətli olur.
Adneksa (uşaqlıq artımları) normal ölçü daxilindədir.
Diaqnoz
Uşaqlıq daxilində aparılan əməliyyatlara dair anamnez və səciyyəvi klinik mənzərə.
Müalicə
Antibiotiklər (sefalosporin və daha çox hallarda metronidazol), adətən xəstəxana şəraitində.
Xlamidiya mənşəlli infeksiyalar, adətən yalnız bir neçə simptomun yaranmasına səbəb olur.
Öncəki tsikl nizamsız ola bilər və ya qanaxmanın miqdarı çox ola bilər. Amenoreyaya hər zaman təsadüf edilmir.
Hamiləlik testinin müsbət olub, uşaqlıq daxilində hamiləliyi sübut edən ultrasonoqrafik dəlil olmadıqda, hər zaman nəzərdən keçirilməlidir.
Ultrasəs müayinəsi
Əgər qan zərdabına insan xorionik qonadotropin konsentrasiyası (HCG) ≥ 1000 IU/l olsa, hamiləliyin uşaqlıqda təsbit edilməsi lazımdır. Hamiləlik bəzən keysəriyyə kəsiyi nahiyyəsində lokalizə oluna bilər.
Əgər uşaqlıq boşluğu boşdursa və ya yalnız kiçik bir maye yığıntısı (psevdosist - hamiləliyin yalançı kisəsi) görülürsə, ektopik hamiləlikdən şübhələnmək lazımdır. Bu hallarda adətən boru və ya yumurtalıq hamiləliyi təsbit edilir.
Səciyyəvi görüntü dəyirman daşını xatırladır; homogen plasental toxuma, əks olunmayan mərkəzi boşluğun ətrafında qalın bir halqa formalaşdırır. Bəzən bir anlıq, mərkəzi boşluqda döl və ya ürək döyüntüsü müşahidə edilə bilər.
Hamiləliyin erkən dönəmlərində abdominal hamiləliyin ultrasəs müayinəsi zamanı aşkar edilməsi çox çətin, bəzi hallarda isə hətta mümkünsüz ola bilər.
Ektopik (uşaqlıqdankənar) hamiləliyə həmçinin servikal kanalda və ya uşaqlıq borusununun mənfəzində də təsadüf edilə bilər.
Ovulyasiya
Tsiklin ortasında adətən 24 saat ərzində sakitləşən kəskin, əksər hallarda birtərəfli (unilateral) ağrı.
Yumurtalıq və ya yumurtalıq sistinin burulması və ya cırılması
Məsələn, boulinq oyunu, göbək rəqsi və ya döşəmənin diz üstə oturaraq silinməsi də daxil olmaqla, anamnezə bədənin bükülməsi halları qeyd oluna bilər.
Ultrasəs müayinəsində sist qeyri-bərabər şəkildə təzahür edə və periton boşluğunda sərbəst maye izlənə bilər.
Sarı cismin partlaması
Hamiləlik testinin neqativ olmasına baxmayaraq simptomlar uşaqlıqdankənar hamiləliyi xatırladır.
Periton boşluğunda qan izlənilir.
Ağrıların şiddətli olması halında müalicə cərrahi yolla aparılır.
Endometrioz sistinin partlaması
Simptomlar kəskin gedişli olur və peritonun çox kəskin qıcıqlanması ilə özünü biruzə verir.
Müalicəsi adətən təcili əməliyyatın tətbiqi edilməsindən ibarət olur.
Dermoid sistin cırılması
Nadir hallarda təsadüf edilir
Ağrılar şiddətli olur çünki sebum (yağ mayesi) periton boşluğunda güclü qıcıqlanmaya səbəb olur.
Yumurtalığın və ya borunun burulması
Səbəb adətən sist olur.
Ginekoloji müayinələrdə yumşaq və hərəkətli kütlə aşkar edilir.
Ultrasəs müayinəsində yumurtalıqlar ödemli və hiperexogen (parlaq) görünüşə malik ola bilərlər. Burulmuş Fallop boruları (lat.tuba uterina) maye boşluqlarının yaranmasına səbəb ola bilər. Çoxsaylı burulmalarda rəngli Dopler adətən yumurtalıq toxumasının damar keçiriciliyini təyin etməkdə çətinlik çəkir.
Ovulyasiyanı stimulyasiya etmək məqsədiylə istifadə edilən bütün dərman maddələri (letrozol, nadir hallarda) OHSS -in yaranmasına səbəb ola bilər. Bu hallarda yumurtalıqlar hormonal dərman preparatlarına aşırı həssas reaksiya göstərə bilər.
Sindrom adətən stimulyasiyadan 3-10 gün sonra meydana gəlir.
Simptomlara abdominal ağrı, ödem, ürəkbulanma və ağır dispnoye halları aid edilir.
Yumurtalıqların ultrasəs müayinəsi və qanın trombosit sayı da daxil olmaqla qanın ümumi analizi əsas testlər sayılır. CRP -nin təyini isə differensial diaqnostikada istifadə edilir.
OHSS-dan şübhələnməyə tutarlı səbəblər olduqda ginekoloji müayinələrdən qaçınmaq lazımdır.
Düşünmədən sonsuzluğun müalicəsi ilə məşqul olan həkimə və ya tibb mərkəzinə müraciət edin.
Uşaqlığın saplı miomasının burulması və nekrozu
Simtomlara doğuş ağrılarını xatırladan tsiklik ağrıları aid etmək olar.
Mioma uşaqlıq boynundan vaginaya doğru inkişaf edə bilər.
CRP adətən yüksəlmiş olur.
Ultrasəs müayinəsi: nekroz hallarında miomanın forması və strukturu dəyişə bilər və miomanın yığılaraq kiçilməsi müşahidə edilə bilər.
Cırılma və qanaxmalar zamanı çanaq nahiyyəsində kəskin ağrılara səbəb ola bilər. Lakin, bu nadir görülən bir haldır.
Xəstədə, qarnın aşağı nahiyyəsində yumşaq kütləyə, əksər hallarda isə assit təsadüf edilir.
Ultrasəs müayinəsi
Yumurtalıqda şiş inkişaf etdikcə qansızma, ya şişin daxilində ya da onu əhatə edən toxuma daxilində müşahidə edilə bilər. Şiş burula bilər. Bədxassəli şişlər adətən qarın nahiyyəsinin qəfil və əhəmiyyətli dərəcədə şişməsiylə müşahidə edilən assitlə birgə təsadüf edilə bilir.
Doğuş
Ani, şiddətli kəskin çanaq ağrısı, nə hamilə qadının, nə də yaxınlarının hamiləlikdən xəbəri olmadığı halda doğuşdan qaynaqlana bilər.
Vaginanın perforasiyası
Ümumi etiologiyaya cinsi əlaqə (xəstə adətən içkili olur) və ya xarici cismin təsirindən qaynaqlanan travma aid edilir.
Səbəb adətən uşaqlıq boynu xərçənginin müalicəsindən (məs, ilgək elektrocərrahiyyəsi, krio- və ya lazer konizasiyası) qaynaqlanan uşaqlıq boynunun (serviks) daralaması olur.
Simptomlar
Tədricən başlayır.
Qanlı və irinli ifrazatın meydana gəlməsi və ağrıyla temperaturun yaranması zamanı vəziyyət kəskinləşir.
Müalicə
Mütəxəssiz konsultasiyasından asılı olaraq təyin edilir.