Uşaqlarda şuntlamanın ağırlaşmaları

• Həmçinin "Böyüklərdə hidrosefaliya və şuntlamanın ağırlaşmaları"na bax .

Əsas müddəalar

• Şuntun disfunksiyası əlamətləri hidrosefaliya əlamətləri ilə oxşardır:
  • şuntun mənfəzinin tıxanması və şunt hissələrinin bir - birindən ayrılması və ya qopmasının əlamətləri hidrosefaliyada olduğu kimidir
  • infeksiyanın mövcudluğu zamanı pasiyentdə həmçinin sistem iltihabi cavab reaksiyası əlamətləri müşahidə ediləcək
• Hiperdrenajla bağlı simptomlar (baş ağrısı, yorğunluq, qusma) adətən ayaqüstü vəziyyətdə ağırlaşır və bununla əlaqədar axşama doğru daha qabarıq şəkildə qeyd olunur.
• Uşaqda hidrosefaliya və ya şunt disfunksiyası ilə əlaqədar şübhənin yaranması, təxirə salınmadan pediatrik xəstəxanaya göndəriş üçün göstərişdir. Həkimə göndəriş başın/baş beynin rentgen şəkilləri və uşağın böyüməsi ilə bağlı məlumatları (boy, çəki və başın çevrəsi) özündə cəmləşdirməlidir.
  • Huşun aydınlığı səviyyəsi dəyişibsə və ya uşaq huşsuzdursa, uşağın müalicəsinə görə məsul olan xəstəxana tibbi personalı ilə şuntun və ya mədəciyin punksiyasının keçirilməsi ehtiyacı ilə əlaqədar məsləhətləşmək zəruridir.
• Lümbal punksiyanın keçirilməsi təhlükəlidir və əks göstərişdir. Görmə siniri diskinin ödeminin olmaması kəllədaxili təzyiqin artmasını istisna etmir.

Uşaqda hidrosefaliya

• Şişlər istisna olmaqla, bütün hadisələrin 90%-də hidrosefaliya həyatın ilk ili ərzində diaqnostika olunur.
• Hadisələrin 45%-də, yaranma səbəbi prenataldır (malformasiya, baş beyin qansızması/işemiyası/iltihabı nəticəsində).
• Hidrosefaliyanın postnatal səbəbləri baş beynə qansızma (vaxtından əvvəl doğulmuş kiçik körpələrdə perinatal qansızma),infeksiyalar (meningit, ensefalit) və şişlərdir.
• Hidrosefaliya ilə olan pasiyentlər adətən ventrikulo-peritoneal şunt vasitəsilə müalicə edilir, lakin hazırki dövrdə pasiyentlərin bəziləri daxili şuntlama əməliyyatı, yəni üçüncü mədəciyin dibinin endoskopik perforasiyası ilə müalicə edilə bilir.

Beyin - onurğa beyni mayesi sirkulyasiyasının pozulması əlamətləri (hidrosefaliya zamanı)

• Körpə və azyaşlı uşaqlarda başın çevrəsinin sürətlə artması (başın böyüməsi qrafikləri!) bax .
• Yorğunluq, ağlama, qida qəbulundan imtina edilməsi
• Baş ağrısı (gecə saatlarında, səhər oyanan kimi)
• Qusma
• Görmənin bulanması/görmənin zəifləməsi

Beyin - onurğa beyni mayesi sirkulyasiyasının pozğunluğu zamanı klinik əlamətlər (hidrosefaliya zamanı)

• Körpə: gərgin və qabarmış ön əmgək, kəllə tikişləri geniş aralanmışdır
• Yuxarı baxışın pozğunluğu (”günəş qürubu”), çəpgözlük (uzaqlaşdırıcı sinirin iflici), görmə siniri diskinin ödemi
• Vətər reflekslərinin, topuq klonusunun güclənməsi
• Ataksiya
• Qucaqda olmaqdan xoşlanmamaq
• Huşun səviyyəsinin zəifləməsi

Şuntlama ağırlaşmalarının əlamət və simptomları: xəstəxanaya təcili göndəriş

• Şunt nahiyəsi ətrafında şişkinlik, qızartı və dəri infeksiyası
• Qusma, baş ağrısı və ya tez qıcıqlanma
• Qarında ağrı
• Ənsə rigidliyi, opistotonus
• Baş və ya gözlərin hərəkətlərinin ağrılı olması
• Müayinə zamanı gözlərin patoloji hərəkətləri
• Yeni aşkarlanan çəpgözlük
• Residivləşən qıcolmalar
• Günün ikinci yarısı baş ağrısı və ya ümumi halsızlıq
• Huşun səviyyəsinin zəifləməsi (şuntun punksiyası köçürülmədən öncə həyata keçirilməlidir, çünki köçürülmə müddəti ərzində pasiyentin vəziyyəti sürətlə pisləşə bilər).
• Səbəbi məlum olmayan qızdırma
• Təxirə salınmadan steril şəraitdə keçirilən şunt punksiyası ilə 20 - 30 ml beyin - onurğa beyni mayesinin xaric edilməsi aşağıdakı vəziyyətlərdə təcili prosedur olaraq göstərişdir:
  • huşun səviyyəsinin zəifləməsinin yeganə görünən səbəbi kimi kəllədaxili təzyiqin yüksəlməsi çıxış edirsə
  • açıcı əzələlərin rigidliyi
  • göz bəbəklərinin genişlənməsi və ya işığa reaksiyasının olmaması
  • tənəffüsün dayanması.
• Təcili şunt punksiyasının həyata keçirilməsindən öncə, uşağın müalicəsinə görə məsul xəstəxana tibbi personalı ilə məsləhətləşmək zəruridir.
• Bundan əlavə, üçüncü mədəciyin dibində edilmiş perforasiya dəliyi də obstruksiyaya uğraya bilər, bu zaman simptomlar və klinik müayinə nəticələri şuntun obstruksyası zamanı qeyd olunanlarla oxşardır.

Müvafiq resurslar

• Ədəbiyyat