Uyğunlaşdırıcı reaksiyaların pozuntuları
EBM Klinik protokolları
02.08.2016 • Sonuncu dəyişiklik 05.05.2011
SamiPirkola
Əsas məqamlar
- Uyğunlaşdırıcı reaksiyaların pozğunluqları reaktiv və adətən həyat situasiyaları ilə əlaqəli qısa müddətli vəziyyətlərdir. Narahatlıq, depressiya və ya davranış simptomları olaraq ortaya çıxır və həyatda baş verən böyük bir dəyişiklikdən və ya psixoloji gərginlik təcrübəsindən sonra görülür.
- Uyğunlaşdırıcı reaksiya pozuntularının diaqnozu digər pozuntuları istisna etməklə qoyulur. Stressorun olması pasiyentdə avtomatik olaraq uyğunlaşdırma reaksiyaları pozuntusu olduğu anlamına gəlməz. Stressorlar digər psixoloji pozuntuları, xüsusilə depressiya hallarını tətikləyə bilər.
- Uyğunlaşdırma reaksiya pozuntuları çox hallarda mülayim və keçici olsa da, lakin buna dırnaqarası yanaşmaq olmaz. Uyğunlaşdırma reaksiya pozuntusu xüsusilə gənclərdə özünə zərər vurma davranışları olmaqla bunun kimi daha ciddi pozuntulara gətirib çıxarda bilər.
Diaqnoz
Diaqnostik kriteria
- Emosional və ya davranış simptomları stressorun göründüyü andan etibarən 1 ay içində(XBT-10) inkişaf edə bilər.
- Simptomlar və davranış xüsusiyyətləri klinik olaraq əhəmiyyətlidir.
- Stressor təxmin edildiyindən daha çox əzab verir.
- Pasiyentin sosial və peşə fəaliyyətini xeyli dərəcədə zəiflədir.
- Pozuntu pasiyentin həyat vəziyyətinə aid ola biləcək digər psixoloji pozuntu kriterialarını ehtiva etmir, həmçinin əvvəlki pozuntunun ağırlaşması deyildir.
- Simptomlar hər hansı itkiylə əlaqədar ortaya çıxmış bir kədər deyildir.
- Stressorun pasiyentə təsiri dayandıqda simptomlar 6 ay ərzində itməyə başlayır.
Diaqnozlar əsas simptomlar əsasında qoyulur.
- Reaktiv depressiya
- Reaktiv həyəcan
- Reaktiv davranış pozuntuları
- Reaktiv emosional və davranış pozuntuları.
Müalicə
- Uyğunlaşdırıcı reaksiya pozuntusunun müalicəsi krizis psixoterapiyası prinsiplərinə əsasən həyata keçirilir.
- Pasiyenti eşitmək və anlamaq lazımdır. Xidmət göstərən şəxs həm pasiyentin həyat vəziyyəti ilə əlaqədar psixoloji pozğunluğunu qəbul etməli, həmçinin pasiyentə vəziyyətin aradan qaldırıla biləcəyi və yüngülləşə biləcəyi barədə sakitcə kömək etməlidir.
- Tipik olaraq, bir və ya iki görüş sonrası pasiyentin vəziyyəti yüngülləşir və pasiyent yeni həyatda necə fəaliyyət göstərəcəyini görməyə başlayır.
- Pasiyentin xəstəliyə görə məzuniyyəti bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər dəyişə bilər.
- Farmakoterapiyanın rolu ikincilidir.
- Maddə bağımlılığı və şəxsiyyət pozğunluğundan əziyyət çəkən insanlar tez-tez davranışları ilə əlaqədar öz psixi sağlamlıq vəziyyətini pisləşdirə bilər. Stress faktorlarıyla əlaqəli uyğunlaşdırma reaksiya pozuntusu paralel diaqnoz kimi istifadə edilə bilər.
Əlaqəli mənbələr