Ensefalit

Əsas xüsusiyyətləri 

• Ensefalit xəstələrdə kəskin baş ağrısı, düzənsizlik, qızdırma və ya şüurun itirilməsi ilə müşahidə oluna bilər ki, digər bir amil sübut olunmamışdır. 
• Ensefalit şübhəsi yarandıqda, xəstə dərhal müəyyən analiz və müalicə üçün xəstəxanaya müraciət etməlidir. 
• Xəstəliyin kəskin mərhələsində, ensifalitin diaqnozu klinikidir və onun kliniki formasına əsasən müalicə aparılmalıdır. Xüsusi ilə dəmrov ensifalitində, Müalicənin gecikməsi ölum riskini və ya daimi qala biləcək simptomu artıra bilər. 
•  Adətən virus, bakteriya və ya digər nadir patogenalar da  buna səbəb ola bilir. 
•  Ensifalit xəstələrdə kəskin baş ağrısı, düzənsizlik, qızdırma və ya şüurun itirilməsi ilə müşahidə oluna bilər ki, bunlardan əlavə hər hansı bir amil sübut olunmamışdır. Ensefalit şübhəsi yarandıqda, xəstə dərhal analiz və müalicə üçün  xəstəxanaya müraciət  etməlidir. Xəstəliyin kəskin formasında, onun diaqnozu klinikidir və müalicə  onun formasına əsasən aparılmalıdır. 

Epidemologiya

• Finlandiyada ensefalit halları təxminən 3-5000000  ildir ki müşahidə olunur.

Simptomlar Başağrısı Şüurun pozulmasl, düzənsizlik qızdırma Şəxsiyyət dəyişikliyi  Koqnitiv dəyişikliklər  Qarabasma kimi Psixiatrik simptomlar Qıcolma halları  Ümumi simptomlar – Disfazia, nadir hallarda rast gəlinən yarı-iflic və ya kəllə sinir sistemi ilə bağlı müayinələr Yoluxucu xəstəliyin ümumi simptomları 

Etiologiya 

• Ensefalit adətən viruslar nəticəsində yaranır, amma bura bakteriya, göbələk, parazit və ya riskettsia virusu da daxildir. 
• Ən vacib virus səbəbləri aşağıdakılardır:
  • Type 1 Herpes simplex virusu (HSV-1),yetkinlərdə eksefalitin ən çox rast gəlinən səbəbidir. 
  • H. varicella zoster virusu (VZV)
  • Enterovirus, xüsusilə də yayın sonlarında; ilin digər vaxtlarında bəzi şəxslərdə müşahidə oluna bilər
  • Parazitdən yaranan ensefalit virusu,  flavivirus
    • Hindistanın bəzi əraziləri ilə yanaşı Finlandiyanın arxipelaqlarına və sahil ərazilərində baş verir. Bunun üçün xüsusi müalicə mövcüd deyildir, qarşısını almaq üçün peyvənddən istifadə oluna bilər. 
• Digər səbəbləri:
  • Adenovirus kimi tənəffüs yollarının infeksiyasına səbəb olan viruslar, A və B qrip virusları, Parainfluenza virusları
    • Dəmrov virusları qrupuna aid olan Epstein-barr virusu
    • Qulaqardı virusu
    • Xüsusilə turistlərdə  rast gəlinən flavivirus qrupuna aid olan arboviruslar (Yapon ensefaliti)
    • Rickettsia virusu
•  QİÇS infeksiyası olan xəstələrdə buna səbəb olan patogen QİÇS virusudur və ya immuniteti zəif olan xəstələrdə isə toksoplazma kimi bəzi  digər patogenlər buna səbəb olurlar. 
• Ensefalitin müşahidə olunduğu bakterial xəstəliklər:
  • barelioz
  • Mikoplazmanın infeksiyaları
  • Chlamydia pvermania infeksiyaları
  • Listerioz
  • Vərəm
  • Sifilis
• İmmun çatışmazlığı olan və orqan transplantasiyası olunan xəstələrdə müşahidə olunan digər nadir səbəblər
  •  Dəmrov qrupuna daxil olan viruslardan olan Citomegalovirus (CMV), HHV-6
  • Toxoplasma gondii
  • Aspergilus və Cryptococus kimi göbələklər
•  Çoxsaylı araşdırmalara baxmayaraq, bəzi hallarda xəstəliyin etiologiyası qeyri-müəyyən qalır. Lakin xəstəliyin  etiologiyasını tam aşkar etmək üçün laboratoriyada bir sıra testlər aparılmalı, hər hansı bir müalicəoluna bilən səbəblər mümkün olduğu qədər tez bir zamanda müalicə olunmalıdır. 
•  Ensefalitin ən geniş yayılmış forması meningoensefalitdir ki, burada xəstəlik meningitdən dəri hüceyrələrinə qədər yayılır. Ən vacib səbəblərinə yayın sonlarında  dəmirov virusu olan enterovirius və  parazit virusu daxildir.   Digər səbəblərinə Cytomegavirus, Ebstein, Barr virusu, varicella, adenovirus, qrip virusları və flavivirus(Yapon ensefaliti) daxildir. QİÇS infeksiyası QİÇS virusunun özünün səbəb olduğu xroniki ensefalit ilə, immun sistemi zəif olan xəstələrdə isə taksoplazma kimi bəzi mikroblarla müşayiət olunur. Ensefalit halları olan bakterial xəstəliklər, Listeroz, mukoplazma infeksiyaları, borelioz,  Chlamudia pnevmaniya infeksiyaları, vərəm, sfiliz və.s.

Simptomları

• Ensefalitin ən çox rast gəlinən forması meningoensefalitdir, lakin  meningitin səbəbləri bura daxil olmaya bilər. Ensefalitdə, iltihab yalnız meningitlə məhdudlaşmır,  lakin aktiv beyin hüceyrələri ya yüngül, ya da geniş şəkildə iltihaba yoluxa bilər ki, bu da kliniki simptomların davamlılığına səbəb olur. 
• Nevroloji və nevropsixiatrik simptomları yeni və kəskindir və bura aşağıdakılar daxil ola bilər:
  • başağrısı
  • qızdırma və yoluxucu xəstəliklərin digər ümumi simptomları
  • Şüurluluğun azalan səviyyəsi
  • narahatlıq və düzənsizlik
  • koqnitiv ləngimə və ya koqnitiv səviyyənin azalması
  • şəxsiyyət və davranışda dəyişikliklər
  • qarabasma kimi psixiatrik simptomlar
  • epileptik qıcolma və ya müəyyən çatışmazlıqlar
  • kəllə sinirlərinin müayinəsi adlanan dysfasia və nadir hemiparesis
  • digər mühüm amillər olmadan mövcüd olan qarabasma
• Bəzi xəstələrdə, ensefalizin aktiv simptomları kimi başağrısı və qızdırma ortaya çıxır. 

Xəstənin keçmişi 

• Xəstə və onun yaxınlarından aşağıdakılar barədə soruşmaq vacibdir:
  • Dəmirov xəstəliklərinə qarşı həssaslıq
  • parazit dişləməsi və ya parazitlərin olduğu bir mühitdə yaşamaq
  • Peyvənd (TBE və qrip peyvəndləri)
  • Keçən bir neçə ay ərzində səyahət etdikləri
  • Xəstənin immun sistemini zədələyən hərhansı bir xəstəlik və ya dərman
  • eyni evdə yaşayan insanlarda olan ümumi infeksiyalar.
• Əgər dəridə və ya mukozada hər hansı bir parazit suluqları varsa, bunun səbəbi açıq aşkardır, lakin suluqların olmaması parazit ensefaritinin olmadığını göstərmir
• Xəstənin keçmişdə spirt, narkotik istifadəsi və ya hər hansı bir xəstəliyin olduğunu bilmək üçün müxtəlif diaqnoz qoymaq vacibdir. 

Müxtəlif diaqnozlar

• Digər əsas və metabolik sistemli xəstəliklər
• Başda olan zədə
• Bir sıra nevrocərrahi əməliyyatlar 
• Sepsis
• Delirium
• Qeyri-qanuni dərmanlar, dərman dozasının aşılması və digər zərərli səbəblər
• Kəskin şəkildə psixiatrik xəstəlik 
• Qabaqcıl çoxistiqamətli  leykoensefalopati (PML)
• Kəskin şəkildə yayılmış ensefalomyelit (ADEM)
• Avtoimmun ensefaliti
• Onurğa beyni mayesi (CSF) leykosit reaksiyası və subaraknoid  və ya  beyin hemorfajından sonrakı bir neçə gün ərzində inkişaf edəb aşağı səviyyəli qlükoza
• Digər beyinlə bağlı və sistemli xəstəliklər istisnadır.Subaraknoid və ya beyin hemorfajından sonrakı bir neçə gün ərzində inkişaf edən onurğa beyni mayesində yaranan polimorfonuklear leykosit reaksiyası və bununla yanaşı aşağı səviyyəli glukoza müxtəlif diaqnozları mürəkkəbləşdirə bilər. 

Dəmirov qrupu virusları ilə əlaqəli olan ensefalit

Dəmirov ensefaliti

•  HSV-1 virusu nəticəsində baş verən xəstəlik, bu halda qızdırma, yorğunluq və başağrısı temporal loba ziyan vuran simptomlarla əlaqəlidir. 
  • Tez-tez ortaya çıxan yaddaş problemləri ilə müşahidə olunan koqnitiv zədə
  • Dysphasia (Dyfazia)
  • tam aydın olmayan düzənsizlik
  • Qıcolma
  • Epileptik tutulmalar
  • Şüurun pozulması və narahatlıqlar
  • Şəxsiyyətdə olan dəyişiklər

 HSV-1 virusu nəticəsinə baş verən xəstəlik  qızdırma, yorğunluq və başağrısı temporal loba ziyan vuran simptomlarla əlaqəlidir. Nizamsızlıq  və qarabasmalar epileptik tutulmalar dysphasia  şüurda olan zədələnmə  şəxsiyyətdə olan dəyişikliklər 

Diaqnozu

• Ensefalitin olması ilə bağlı klinik şübhə klinik formasından asılıdır ki, bu da qeyri-iş saatlarında aparılan müəyyən CSF və ya beyinin MRT-si nəticəsində təsdiqlənə bilir. 
• Limfositik pleositosi həmişə CSF analizində ortaya çıxa bilər və CSF proteinlərinin səviyyəti getdikcə azalır. Buna baxmayaraq, bu xüsusi bir müayinə deyildir və xəstələrin 10%-nin vəziyyəti normal hesab olunur. 
  •  Əgər CSF glukoza səviyyəsi azalırsa, vərəm, göbələk və ya listerli infeksiya və ya bədxassəlilik riski göz önündə tutulmalıdır. Lakin bu nadir hallarda baş verir.
•  Beyinin MRT analizi ən effektiv maşın analizi olduğu üçün, dəmirov ensefasit üçün tipik olan temporal lob xəstəliyin kəskin mərhələsində təcili MRT ilə saxlanıla bilər. 
•  Beyinin CT analizi kəskin dəmirov ensefasitinə diaqnoz qoymaq üçün kifayət deyil. 
• Kəskin mərhələsində, PCR metodu ilə CSF zamanı virusu ortaya çıxartmaq mümkündür, lakin bunun nəticəsi bir necə gün və ya 1 həftə ərzində bəlli olur və müalicə kliniki diaqnozdan və ona qoyulmuş təcili müayinələrə əsasən aparılmalıdır. 
• . Təcrübədə, CSF həmçinin antikorlar üçün də tətbiq oluna bilər və ikinci CSF nümunəsi həyata keçirildiyi halda birincisi səmərəli hesab olunur. Diaqnoz CSF dəmirov antikorlarında olan sonrakı inkişaf sayəsində təsdiqlənəcəkdir. 
• EGG anormaldır və həm 1, həm də hər iki temporal loblarda olan zədələri biruzə verir. MRT diaqnostik vasitə kimi EGG-in əhəmiyyəhini azaltmışdır. Xəstədə ensefalit və digər xəstəliklərlə bağlı olan epileptikusun olub olmadığını müəyyən etməkdə lazımli vasitə ola bilər. 
• Onurğa beyninin mayesi viruslu meningitin tipik növüdür və burada glukozanın səviyyəsi normal olmalıdır. Əgər xəstədə heç bir qızdırma yoxdursa və onurğa beyni mayesi normal səviyyədədirsə, Ensefalit olma ehtimali azdır. Buna baxmayaraq, ensefalit olan xəstələrin 10%-də ilk dəfə aparılan CSF testi normal çıxır, lakin virus onurğa mayesində PCR metodunu tətbiq etdikdən sonra ortaya çıxır. EGG anormaldır və həm 1, həm də hər iki temporal loblarda olan zədələri biruzə verir. Bunun üçün səciyyəvi olan periodik dəyişiklik təsadüfi bir haldır. Başın CT skanı zamanı ortaya çıxan dəyişikliklər ilkin mərhələdə ümumilikdə yüngül görünür, lakin təxminən 1 ay ərzində təsirə məruz qalan temporal nahiyyədə müşahidə oluna bilər. Beyinin MRT analizi CT-dən daha həssasdır və ensefalit üçün səciyyəvi olan müayinələr MRT-nin ilkin mərhələlərində üzə çıxır. Diaqnoz daha sonra CSF dəmirov antikorlarının inkişafı sayəsində təsdiqlənir. Serum antigenlərində olan dəyişikliklər və ya faringelin müsbət nəticələri mühüm hesab edilməməlidir. Onurğa beyni mayesinin viruslu xüsusiyyətləri nadir hallarda müsbət olur. 

Müalicəsi

Dəmirov ensefalitinin müalicəsi

• Müalicə heç bir gecikmə olmadan klinik müayinədən dərhal sonra başlanılmalıdır, çünki müalicə olunmamış hallarda əhval ruhiyyənin yüksək olması 70% önəmlidir və sağqalanlar adətən ciddi mənəvi problemlərdən əziyyət çəkirlər
• İntravenus aciclovir məhlulu ən azı 14 gün ərzində, gündə 3 dəfə olmaqla 10mg/kg doza həcmində istifadə olunmalıdır. Erkən müalicə daha effektivdir və qarşıda ola biləcək zədələrin qarşısını alır. Bu dərman həmçinin VZV, HSV-2 və EBV nəticəsində yaranan inir sistemi xəstəlikləinin müalicəsində də effektiv hesab olunur. 
•  Praktikada, müalicə heç bir gecikmə olmasan klinik müayinədən dərhal sonra başlanılmalıdır, çünki müalicə olunmamış hallarda əhval-ruhiyyənin yüksək olması 70% önəmlidir və sağqalanlar adətən ciddi mənəvi problemlərdən əziyyət çəkirlər. Dəmirov ensefaliti aşkar olunduqda və ya müalicə olunduqda, acyclovir dərmanı 14 gün ərzində gündə 3 dəfə olmaqla 10 mg/kg dozasında istifadə olunmalıdır. Müalicə olunan bakteriyaların yox olduğundan əmin olmaq vacibdir. Tam aydın olmayan hallarda ardıcıl müalicə tətbiq etmək məsləhətlidir, məsələn, meningit vərəmi 

Tələb olunan digər antimikrob müalicəsi

• Daha ərtaflı analizlər vasitəsilə diaqnozu  təsdiqləməkdən öncə, xəstələrə ensefalitə səbəb olan  ən çox rast gəlinən bakteria xəstəlikləri üçün müəyyən müalicə tətbiq olur (üçqat terapiya adlanır) gündə 2 dəfə 100 mg olmaqla intravenus doxycycline məhlusu (mikoplazma, chlamydia və ricketsia)  və aciclovir ilə birlikdə gündə 1 dəfə 2g olmaqla intravenus ceftriakson məhlulu(borrelia)
  •  Üçqat terapiya müntəzəm təhlükəsizlik tələb edir. məsələn, qaraciyər dəyərlərinin və böyrəkdəki qanın yoxlanılması
•  Nadir hallarda, vərəm kimi nadir rast gəlinən bakteriya xəstəliyi və ensefalitin səbəbi kimi  çox ümumi bir virus müəyyən olunur (CMV). Belə hallarda, normalda hətta iş vaxtında əvvəl və ya sonra, yoluxucu xəstəliklərlə məşğul olan mütəxəssislə məsləhətləşmək lazımdır
  •  Normalda yoluxucu xəstəliklərlə bağlı olan şöbələr hər bir epidemiya üçün xüsusi təlimatlar verirlər, məsələn, ensefaliz ilə əlaqədar olan qripin müalicəsində oseltamivir verilir. 
• Əgər ensefalizin diaqnozu müayinələr nəticəsində təsdiqlənə bilmirsə və ya digər arteoloji səbəb aşkar olunursa, ensefalitin antimikrob müalicəsi həyata keçirilə bilər. 

Simptomatik müalicə

• Analgesics and antipyretics (analgesiya və antipiretiya)
• Thromboprophylaxis (Trombopropolaksis)
• Klinik forma yaradan hər hansı bir epilepsiyanın normal müalicəsi

Proqnoz

• Hətta müalicə olunan xəstələrin belə əhval-ruhiyyəsi 20%-dir və 50-60% yaxşı və səmərəli şəkildə sağalacaqlar. 
• Ensefalitin ən çox rast gəlinən simptomlarına koqnitiv narahatlıqlar, epilepsiya və psixiatrik simptomlar aiddir. 

Suçiçəyi və VZV ensefalitdən sonra yaranan Ensefalit

• VZV qarşı peyvənd olunmamış xəstələrdə ensefalitin ən ox rast gəlinən növlərindən biri
•  İnfensiyanın digər simptomlarından 2-4 həftə sonra ortaya çıxır.
• Hətta əvvəllər sağlam olan şəxslərdə belə aciclovir müalicəsi mühüm hesab olunur və immuniteti gücləndirmək üçün və ya monoklonal müalicə almış xəstələr üçün intravenus aciclovir tamamilə faydalıdır. 
• VZV ensefalit immuniteti gücləndirmək üçün dərmanlar qəbul edən yetkinlərdə və ya  dəmirov zosteri olan yaşlı insanlarda müşahidə olunur. 
• Xəstəliyin klinik forması HSV-1 virusu nəticəsində yaranan ensefalitdən daha geniş yayılmışdır.
• Beyin MRT-nin nətəcələri normal hesab oluna bilər. 
• İntravenus aciclovir  dəmirov ensefalitinin müalicəsi üçün tətbiq olunmalıdır. 
•  Pediatrik ensefalitin ən çox rast gəlinən formalarından biri. İnfensiyanın digər simptomlarından 4 həftə sonra gündə 2-3 dəfə qəbul olunmalıdır. Tədqiqatın nəticəsi təsdiqlənməsə belə, acyclovir müalicəsinin tətbiq olunması vacib hesab olunur. Varicella peyvəndi üçün, baxın.

Mərkəzi sinir sisteminin parazit nəticəsində yaranmış infeksiyaları

Parazitli ensefalit

•  Bu xəstəlik parazitlə birbaşa əlaqəli olan parazitli ensefarit (TBE) nəticəsində yaranır (Flavivirus)
•  Finlandiyada bu infeksiya əsasən arxipelaqlarda və sahil ərazilərində aşkar olunurdu, amma indi virus geniş yayılmışdır və xətəliyin müxtəlif halları Hindistan ərazisində belə yayılmışdır. Aland adalarında, yoluxucu parazitlərin yayılması təxminən 1-200-ə çatmışdır. 
•  Aland adalarında, yoluxucu parazitlərin yayılması təxminən 100-200-ə çatmışdır. Bu adalarda infeksiyaya qarşı peyvənd 2006-cı ildən bəri ümumi peyvənd proqramının əsas bir hissəsinə çevrilmişdir və Finlandiyanın digər hissələrində peyvənd şəxsin öz xərci hesabına başa gəlir. 
•  TBE virusunun Qərbi, Sibir və Uzaq Şərq olmaqla 3 növü vardır. Finlandiya yaxınlığında, parazitli ensefalit yaradan parazitlər bütün Baltik ölkələrində, Stokholm arxipelağında, və Mərkəzi Avropa və Rusiyanın müxtəlif ərazilərində yayılmışdır. 
•  Bu xəstəlik parazitin səbəb olduğu viruslu infeksiya nəticəsində yaranır. Parazitli ensefalitə yoluxmuş parazitlər geniş yayılmışdır, məsələn, Finlandiya vı İsveçrə arxipelaqında, bütün Baltik ölkələrində, Mərkəzi Avropa və Rusiyanın müxtəlif ərazilərində. 

Simptomları

• Yoluxmuş simptomların 10-30%-i klinik xəstəliyi inkişaf etdirir. 
•  İnkubasiya müddəti 7-14 gündür. 
• Xəstəlik özünü iki mərhələdə göstərir.
  • Ümumi soyuqdəymə kimi 1 həftədən az müddətdə davam edən ilkin mərhələsi
  • Soyuqdəymədən sonra, xəstə təxminən 1 həftə ərzində kiçik simptomlarla üzləşir, bu mərhələnin ardınca isə 1 həftədən 2 həftəyə davam edən ikinci mərhələ baş verir ki, burada meningeal ensefalitin tipik simptomları ortaya çıxır. 
•  Kəskin mərhələsində, şüurluluq səviyyəsi kəskin şəkildə azalır və ya ciddi düzənsizlik yarana bilir. Ataksiya bə ya balanslaşma problemləri, Dysfazia və ətrafların iflici baş verə bilər. 
•  Bu infeksiyaların 10-30%-i klinik xəstəliyə səbəb olur.  İnkubasiya periodu 7-14 həftə davam edir. Xəstəlik özünü 2 mərhələdə biruzə verir. Ümumi soyuqdəymə kimi 1 həftədən az müddətdə davam edən ilkin mərhələ, Bunun ardınca isə 1 həftədən 2 həftəyə qədər davam edən ikinci mərhələ baş verir ki, burada meningeal ensefalitin tipik simptomları ortaya çıxır. 

Proqnoz, müalicə və qarşısının alınması

• Finlandiyada xəstəliyin əksər halları yüngüldür, lakin sağalma zamanı baş verən simptomlar qalıcı ola bilər. Hallardan təxminən 20%-i ciddi xarakterizə olunur. 
• Yüngül qıcıqlanma, yorğunluq, depresiiya və digər nevropsixiatrik simptomlar bir neçə həftə ərzində və ya hətta xəstəliyin başlamasından bir neçə ay sonra da baş verə bilər.  İflic kimi daimi ziyan mümkündür, lakin nadir hallarda baş verir. 
• Müalicə baş ağrılarının, qızdırmanın və hər hansı bir davranış simptomlarının müalicəsindən ibarətdir. Bu zaman şüurluluq səviyyəsi azala bilər. meningit mərhələsində yataq vəziyyəti və ya xəstəxana müşahidəsi məsləhət görülür. 
• Simptomatik müalicəyə əlavə olaraq, uzun müddətli yataq şəraiti nəticəsində yarana bilən pnevmaniya və ağciyər embolizminin qarşısını alan komplekslərin istifadə olunması vacibdir. Nəzərə alınmalıdır ki, xəstədə ceftriaxone müalicəsi tələb edən parazit ensefaliti və barrelioz müşahidə oluna bilər. 
• Bütün virusları dezaktiv edən vaksin istifadə oluna bilər. Peyvəndə 1-3 ay intervalında 2 iynənin istifadəsi və 1 il müddətində gücləndiridən istifadə daxildir. Vaksinin növündən və xəstənin yaşından asılı olaraq, gücləndiricilər hər 3-5 ildən də təkrarlana bilər. Əgər nəticə tez bir zamanda əldə olunmalıdırsa, sürətləndirmə proqramı tətbiq oluna bilər. Vaksin yaxşı müdafiə yaradır və yan təsirləri çox az rast gəlinir.
• Xəstəliyin başlamasından sonra yüngül qıcıqlanma və digər nevropsixiatrik simptomlar müşahidə oluna bilər. İflic kimi daimi ziyan mümkündür. müalicə simptomatikdir. Meningit mərhələsində yataq vəziyyəti və xəstəxana şəraitində qalmaq məsləhət görülür. Bütün virusları dezaktiv edən vaksin mümkündür. Peyvəndə  1-3 y intervalında 2 iynənin istifadəsi və  1 il müddətində gücləndiricinin tətbiqi daxildir. Vaksinin növündən və xəstənin yaşından asılı olaraq gücləndirici hər 3-5 ildən tətbiq oluna bilər. Nəticə tez bir zamanda əldə olunmalıdırsa, sürətləndirilmiş proqram tətbiq oluna bilər. Vaksin  yaxşı müdafiə yaradır və yan effektlərinə çox az rast gəlinir. 

Xroniki nevroberoliz

• Baxın.
• Mümkün kliniki təzahür formalarına müxtəlif formalar daxildir və geniş şəkildə fərqlənirlər. Bura daxildir:
  • dementianın inkişafı
  • kliniki təzahür kimi çoxsaylı skeliroz
  • nevropatik ağrı
  • ataksiya
  • beyin sinirlərinin paralizi
  • ekstrapiramidal simptomları
  • xroniki paroksimal başgicəllənməsi
  • eşitmə qabiliyyətinin itirilməsi
  • miyelit
  • poliradikulit
  • mərkəzi sinir sisteminin vaskuliti 
  • polinevropatiya
  • müxtəlif psixoloji simptomlar
•  Bütün bədənin yoxlanılması və müalicə olunması borelia meningiti üçün də eynidir.(baxın)

Əsəb sistemi sfilisi 

•  Xəstəliyin həm ilkin həm də sonrakı formaları müntəzəm olaraq Finlandiyada araşdırılır. 
  • Sfilizin mövcüd olması aşağıdakılarla əlaqəli qeyd olunmalıdır.
    • meningit.
    •  onurğa iltibahı və ya onurğa meningitinin müxtəlif diaqnozu.
    • Gənc xəstələrdə inkişafda olan damar simptomlarının və ya beyin infarktının diaqnozuna rast gəlmək olar,çünki treponema treponeman bakteriyası orta və ya əsas beyin arteriyasında iltihaba səbəb ola bilər. 
•  Dementia paralitikası sfilisin daha sonrakı formaları ilə əlaqəli olan dementianın geniş formasıdır. 
• Tabes dorsalisə (bədəndə zəifləmə) nevroloji ağrı həssaslıqları ilə yanaşı ataksiya və bel sütunundakı zədə nəticəsində yaranmış həssaslığın itirilməsi daxildir. 
• TPHA serumu və trepenom bədən təhlilləri diaqnostik test kimi istifadə oluna bilər. 
  • Sfilisin mövcüdluğu meningit, melitis və ya onurğa meningitinin müxtəlif diaqnozu və damar sisteminin diaqnozu ilə əlaqəli qeyd olunmalıdır. Dementia paralitikası sfilisin daha sonrakı formaları ilə əlaqəli olan dementianın geniş formasıdır. Tabes dorsalis-ə (bədəndə zəifləmə) nevroloji ağrı həssaslıqları ilə yanaşı ataksiya və bel sütunundakı zədə nəticəsində yaranmış həssaslığın itirilməsi daxildir. TPHA seromu və trepenom bədən təhlilləri diaqnostik test kimi istifadə oluna bilər.

Əlaqəli mənbələr

• Ədəbiyyat

Tunkel AR, Glaser CA, Bloch KC ym. The management of encephalitis: clinical practice guidelines by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis 2008;47(3):303-27.