Pasiyentlərdə çox zaman miopiya, keçirilmiş katarakta cərrahiyyəsi, anamnezdə gözün iti əşya ilə və ya küt travması və ya şüşəvari cismin qopması qeyd edilir.
Torlu qişa qoparkən pasiyent işiq sayrışmaları, hisə bənzəyən üzən cisimciklər və qopmaya əks tərəfdə görmə sahəsinin periferiyasında tünd kölgə görür.
Xüsusilə miopiyalı gənc şəxslərdə simptomlar ləng inkişaf edə bilər və kiçik qopmanı müəyyənləşdirmək çətin ola bilər.
Pasiyent oftalmoloji bölməsi olan xəstəxanaya təxirə salınmadan göndərilməlidir. Əməliyyatın vaxtı makula hissəsinin hələ də birləşmiş vəziyyətdə olması və ya artıq qopmuş vəziyyətdə olması ilə müəyyən olunur.
Epidemiologiya
Torlu qişanın cırılması nəticəsində yaranan torlu qişa qopmasının illik rastgəlmə tezliyi 100.000 nəfər əhaliyə təxminən 10 nəfərdir.
Birgə (kumulyativ) rastgəlmə tezliyi 0,2%-dir.
Etiologiya
Torlu qişanın qopması ən çox torlu qişada dəlik və ya cırılma nəticəsində yaranır.
Şüşəvari cisim cırılma yerindən torlu qişanın altına axır və onu piqmentli retina epitel hüceyrələrindən qopardır.
Torlu qişada cırılma şüşəvari cismin arxa qopması nəticəsində yarana bilər. Şüşəvari cismin qopması adətən yaşı 60-dan çox olan pasiyentlərdə rast gəlinir. Lakin miopiyalı şəxslərdə 30 yaş kimi erkən yaşlarda da baş verə bilər. Simptomlar görmə sahəsində yellənən kölgələrdən ibarətdir. Şüşəvari cismin qopması olan simptomatik pasiyentlərin təxminən 10–15%-də torlu qişanın cırılması aşkar edilir. Bəzən şüşəvari cismin qopması işıq sayrışmalarının görülməsinə səbəb olur. Bu halda şüşəvari cisim torlu qişanı çəkir və cırılmaya (adətən, at nalı formasında; ablasiya riski 35–55%) və/və ya şüşəvari cismə qansızmaya səbəb ola bilər. Əgər şüşəvari cismin qopması qansızma ilə yanaşıdırsa pasiyentlərin təxminən 50%-də torlu qişada cırılma aşkar edilir."?>
Periferik torlu qişa xüsusilə, miopyalı şəxslərdə kövrək ola bilər və ona görə də asanlıqla cırılmaya meyl yaranır.
Torlu qişanın qopması həm də torlu qişanın altında maye ekssudasiyası (məsələn, xoroidal meningiomada və ya iltihabda) nəticəsində və ya çapıq toxuması (göz almasının açıq travmasından sonra çapıq membranları və ya proliferativ retinopatiyada) səbəbindən dartılma nəticəsində də ola bilər.
Torlu qişa piqmentli epiteldən qopduğu üçün fotoreseptor hüceyrələrin xoroidal dövrandan qidalanması kəslir və bu hüceyrlər atrofiləşir.
Simptomlar və kliniki tapıntılar
Yuxarıda "Əsas məqamlar" bölümünə baxın.
Gözün xarici görünüşü dəyişikliksizdir.
Torlu qişanın qopması ilə əlaqəli olan işıq sayrışmaları bir gözün görmə sahəsinin davamlı olaraq eyni hissəsində görülür.
Miqrendə görmə aşağı keyfiyyətli televiziya təsvirinə baxdıqda olduğu kimi pozulur və adətən simptomlar hər iki gözdə görülür.
Qopma fovea centralis (mərkəzi çüxur)hissəsinə çatana qədər mərkəzi görmə saxlanılır.
Qırmızı refleks yellənən bozumtul kölgə göstərə bilər (qopmanın dərəcəsindən asılı olaraq, qırmızı refleks tamamilə və ya hissəvi olaraq yoxdur).
Oftalmoskopik müayinə zamanı dalğalı, bozumtul torlu qişa və qıvrım damarlar görülür (şəkil ).