Mikrob əleyhinə (antimikrob) terapiyaya dair təlimat

EBM Klinik protokolları
11.02.2017 • Sonuncu dəyişiklik 11.02.2017
Editors

Uşaqlar

Adi uşaq infeksiyalarının mikrob əleyinə müalicəsinə dair tövsiyələr (saylar prioriteti göstərir)
  Təyinat, dərman Doza Qeydlər
Tonzillit (streptokok mənşəli). Müalicə müddəti başqa cür göstərilməyibsə 10 gündür.
1. Penisillin V (İngl.penicillin V) 100 000 BV/kq/gün; 2 dozaya bölünərək  
2. Sefaleksin (İng. cephalexin) 50 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək

Anafilaksiyasız penisillin allergiyası olduqda. Qısa müddətli müalicə (2-6 gün) nəzərdən kçirilməlidir (məs., uşağın uzunmüddətli dərman kursu qəbul etməsində çətinliklər varsa).

3. Makrolidlər

Azitromisin (İngl.Azithromycin)

 

10–20 mq/kq/gün, bir dəfəlik doza olaraq; müalicə müddəti 3 gündür

Alternativlər 1 və 2 münasib deyildirsə, makrolidlərdən istifadə edilə bilər ( bölgədə olan rezistentlik və ya həssaslıq testi həyata keçirildiy hallada icazə verilə bilər).

Roksitromisin (Roxithromycin)

 

Yalnız həb/tablet şəklində buraxılır
(Clarithromycin) Klaritromisin 15 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək

Sinusitlərin, başaqa hallar göstərilməyibsə, müalicə müddəti 7 gündür.

Sinusit simptomları eyni cür dəyişmədən 10 gündən çox qalırlarsa və ya xəstəliyin başlanmasından 5 gün sonra pisləşirlərsə  və ya çox kəskindirlərsə? mikrob əleyhinə müalicə yenidən nəzərdən keçirilə bilər.

1.  Amoksillin (Amoxicillin) 40–50 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək  
2.

 Amoksisillin klavulant (Amoxicillin clavulanate) 

 

40–50 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək  
3

Doksisiklin

(Doxycycline)

200 mq, birdəfəlik dozada ilk gün qəbul edilir; sonrakı günlər is' gündəlik 100 mq 

Yalnız 8 yaşdan yuxarı və 50 kiloqramdan çox çəkisi olan uşaqlarda istifadə edilə bilər. 

4.

Sulfa trimetoprin

(Sulpha-trimethoprim)

25 + 8 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək  
Sefaklor (Cefaclor) 20–40 mq/kq/gün; 2-3 dozaya bölünərək  
Sefturoksim aksetil (Cefuroxime axetil) 20 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək, Maksimum doza 125 mq  gündə iki dəfə.  
Makrolidlər Tonzillitlərdə olduğu kimi
Orta qulağın iltihabı. Müalicə müddəti 7 gündür. Orta qulağın iltihabi əksər hallarda mikrob əleyhinə terapiyasız da sağalır.
1. Amoksisillin (Amoxicillin)  40–50 mq/kq/gün 2 dozaya bölünərək  
2. Penisillin V (Penicillin V) 100 000 BV/kq/gün; 2 dozaya bölünərək  
3. Amoksisillin klavulanat (Amoxicillin clavulanate) 25–45 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək  

Sulfa-trimetoprim

(Sulpha-trimethoprim)

25 + 8 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək  
Pnevmoniya. Müalicə müddəti 7–10 gündür.
1. Amoksisillin (Amoxicillin) 50–80 mq/kq/gün; 3 dozaya bölünərək  
2 Doksisiklin (Doxycycline) İlk gün 4 mq/kq iki dəfə, sonra isə 2–4 mq/kq gündə bir dəfə  Chlamydia pneumoniae və ya Mycoplasma infeksiyalarına şübhəsi olan 8 yaşdan yuxarı şəxslərdə. Doza 100 və 150 mq-a yuvarlaqlaşdırılır.
3. Sefaleksin (Cephalexin) 50 mq/kq/gün; 3 dozaya bölünərək Penisillinə qarşı allergiya olduqda
  Qeyd! Artan pnevmokok rezistentliyi səbəbindən pnevmoniyanın müalicəsində makrolidlər mikrob əleyhinə maddə kimi pediatrik pasiyentlərdə təklikdə istifadə edilməməlidir.
Sidik yollarının infeksiyaları, ambulator müalicə. Yeni doğulmuş uşaqların (körpələrin) sidik yollarının infeksiyalarında ambulator müalicə müddəti 10 gündür, yaşlı uşaqlarda sistitin müalicəsi 5 gündür.
1. Nitrofurantoin (Nitrofurantoin) 5 mq/kq/gün, 2 dozaya bölünərək Sidik kisəsi səviyyəsindəki infeksiya
2. Trimetoprim (Trimethoprim) 8 mq/kq/gün, 2 dozaya bölünərək
3.

Pivmesillinam, sefalosporinlər, sulfa-trimetoprim və ya amoksisillin klavulanat

Pivmecillinam, cephalosporins, sulpha-trimethoprim or amoxicillin clavulanate

 

4. Sulfa-trimetoprim (Sulpha-trimethoprim) 25 + 8 mq/kq/gün; 2 dozaya bölünərək Boyrək səviyyəsindəki infeksiya
5. Sefaleksin (Cephalexin) 50 mq/kq/gün; 2-3 dozaya bölünərək
Impetigo, müalicə müddəti 7 to 10 gündür.
1. Sefaleksin (Cephalexin) 50 mq/kq/gün; 3 dozaya bölünərək Kiçik bir sahə ilə məhdudlaşan infeksiyalarda fusid turşusu ilə (fusidic acid) yerli/topik müalicə kifayətdir.
2. Klindamisin (Clindamycin) 8 mq/kq/gün; 3 dozaya bölünərək Əgər sefalosporinlərə allergiya varsa
Stafillokok mənşəlli dərinin purulent (irinli) infeksiyası
  Sefaleksin (Cephalexin) 50 mq/kq/gün 3 dozaya bölünərək Qeyd! MRSA (MRSA -methicillin resistant Staphylococcus aureus; MRSA- metisillinə rezistent Staphylococcus aureus) ştammlarına qarşı sefalosporinlər təsirsizdirlər; poliklinikalarda işləyənlər arasında rast gəlinir, müvafiq preparat dərmanlara həssaslığın yoxlanması testinə görə seçilir.

Yaşlılar

Yaşlıların adi infeksiyalarının mikrob əleyinə terapiyasına dair tövsiyələr (saylar prioriteti göstərir)
   Təyinat, dərman  Doza  Qeydlər
Tonzilltlər (streptokok), başqa cür göstərilməyibsə müalicə müddəti 10 gündür
1. Penisillin V (Penicillin V) 1.5 milyon BV × 2  
2. Sefaleksin (Cephalexin) 500 mq × 3 Anafilaksiyasız penisilin allergiyasında
3. Makrolidlər

Azitromisin

(Azithromycin)

500 mq × 1, müalicə müddəti 3 gündür

Əgər yuxarıdakı 1 və 2-ci punktlarda verilən alternativlər münasib deyilsə, regionda rezistentlik vəziyyətini qiymətləndirdikdən və ya həssaslıq testi aparıldıqdan sonra makrolidlərə istifadə üçün icazə verilə bilər.

Roksitromisin (Roxithromycin) 150 mq × 2
Klaritromicin (Clarithromycin) 250–500 mq × 2
4. Klindamisin (Clindamycin) 300 mq × 3
  1. Residivləşən tonzillit
  2. Birinci xətt dərmana allergiyası olan pasientlər

Sinusit və ya orta qulağın iltihabı. Müalicə müddəti 7 gündürsə, (başqa hallar göstərilməyibsə). Əgər sinusit simptomları  10 gündən çox müddətdə  davam edirsə və sinuslardan ifrazat olması təsdiq edilirsə mikrob əleyhinə müalicə bir daha nəzərdən keçirilir.

1. Amoksisillin (Amoxicillin) 500 mq × 3 yaxud 750 mq × 2–3  
Penisillin V (Penicillin V) 1.5 milyon BV × 2  
2. Doksisiklin (Doxycycline) 150 mq × 1  
3. Amoksiillin klavulanat  (Amoxicillin clavulanate) 750–875 mq × 2  
4.

Sulfa-trimetoprim

(Sulpha-trimethoprim)

500 mq + 160 mq × 2  
5. Sefalospornlər (Cephalosporins) Sefaleksin (Cephalexin) 750 mq × 2 Yalnız başqa dərmanlara allergiya olduğu hallarda
Sefuroxim aksetil  (Cefuroxime axetil) 250 mq × 2
Sefaklor (Cefaclor) 500 mq × 2
6. Makrolidlər Tonzillitlərdə olduğu kimi
Pnevmoniya, xəstəxanadanxaric, ambulator müalicə, müalicə müddəti ən az 5-7 gündür. Adətən müalicə 10 gündən sonra dayandırılır. 
1. Amoksisillin* (Amoxicillin) 1 g × 3 yaxud 750 mq × 3–4  Chlamydia pneumoniae yaxud Mycoplasma əhatə edilmir 
+ roksitromisin (roxithromycin) yaxud 300 mq × 1

Əgər məqsəd Chlamydia pneumoniae və mycoplasmanı da əhatə etməkdirsə, amoksisillin ilə birlikdə; yeganə dərman kimi istifadə edilməməlidir

+ azitromisin (azithromycin) yaxud 500 mq × 1 yaxud 3 gündür
+ Klaritromisin (clarithromycin) yaxud 500 mq × 1
+ doksisikin (doxycycline) 100 mq × 2
2. Moxifloksasin (Moxifloxacin) 400 mq × 1 həftə yaxud 10 gün

Əgər  anamnezdə son 3 ayda bir sıra digər mikrob əleyhinə preparatlarla müalicə və ya xarici ölkələrə hər hansı bir səyahət və yaxud xəstənin ağır keçən əsas xəstəliyinin olması barədə məlumat varsa, bu dərmanlar barədə düşünülməlidir.

 

Levofloksasin (Levofloxacin) 500 mq × 1–2 yaxud 750 mq × 1 həftə yaxud 10 gün

Chlamydia pneumoniae və mycoplasma-ya qarşı təsirin olması nəzərə alınmaqla, penisillinə və digər alternativ preparatlara allergiyası olan yüngül dərəcəli pnevmoniyada istifadə edilən ikinci xətt dərmanlar

1. Telitromisin (Telithromycin) 800 mq (2 × 400 mq) × 1

CYP3A4 vasitəsi ilə metabolizə edilən dərmanlarla qarşılıqlı əlaqə və ya risklər. Risklər və fayda dərmanın aydın olan hepatotoksikliyinə görə diqqətlə nəzərdən keçirilməlidir.

 

2. Doksisiklin  (Doxycycline)  100 mq × 2 Ağır pnevmoniyada təklikdə işlənən dərman kimi istifadə edilməməlidir. Pnevmokok ştamlarının artan rezistentliyi dərmanın istifadəsini məhdudlaşdırır.
 Xəstəxanadan xaric Pnevmoniya, lakin xəstəxanada müalicəsi aparılan
1. Sefuroksim* (Cefuroxime*)  1.5 g. × 3–4 i.v.  Xüsusilə də, pnevmoniya diaqnouzuna tam əminlik yoxdursa
Penisillin G* (Penicillin G*) 2 milyon BV × 6 yaxud 2.5–5 mill. BV × 4 i.v. Gənc və fiziki cəhətdən möhkəm olan xəstədə lobar pnevmoniya 
2. Moksifloksasin (Moxifloxacin) 400 mq × 1 i.v. yaxud p.o.  Ən qısa zamanda peroral dərman qəbuluna dəyişin
Levofloksasin (Levofloxacin) 500 mq × 2 yaxud 750 mq × 1 i.v. yaxud p.o. Ən qısa zamanda peroral dərman qəbuluna dəyişin
  * * Chlamydia pneumoniaemycoplasmanı əhatə etmək üçün peroral makrolid ya da doksisiklinlə birgə təyin edilə bilər
Ambulator müalicəsi aparılan Sidik yollarının infeksiyası (sistit) - müalicə müddəti 3 gündür.  Yerli şəraitə xas olan rezistentlik dərman seçiminə təsir edir
  Trimetoprim (Trimethoprim) 160 mq × 2 yaxud 300 mq × 1 Dəyişkən rezistentlik
Nitrofurantoin (Nitrofurantoin) 75 mq × 2 Böyrək çatışmazlığında olmaz.
 E. coli and Klebsiella-nın çoxsaylı rezistentliyi olan ştamlarına qarşı effektivdir
Pivmesillinam (Pivmecillinam) 200 mq × 3 yaxud 400 mq × 2 Staphylococcus saprophyticus-ə qarşı effektiv deyildir
Floroxinolon (Fluoroquinolone)

Birdəfəlik doza: norfloksacin 800 mq, siprofloksasin 500 mq, levofloksasin 250 mq, ofloksasin 400 mq (norfloxacin, ciprofloxacin, levofloxacin, ofloxacin ) 

Xüsusilə də, birdəfəlik doza daha faydalıdır"?> Xinolonlardan ehtiyyatla istifadə edilməlidir və ya onlardan qarışıq və ya ağır infeksiyaların müalicəsində istifadə olunmalıdır.

Sidik yollarının infeksiaysı (sistitlər): xüsusi hallar
  Böyrək çatışmazlığı: sefaleksin, amoksisillin, pivmesillinam (cephalexin, amoxicillin, pivmecillinam);  Qeyd: dozalar azaldılıb 
Hamiləlik: pivmesillinam (pivmecillinam) - təkrarlanmamalıdır, nitrofurantoin, sefalexin, amoxisillin (nitrofurantoin, cephalexin, amoxicillin)  antibiotikoqrammaya uyğun şəkildə təyin edilir; müalicə müddəti 5 gündür
Kişilər: müalicə müddəti, məs., trimetoprim yaxud  fluoroxinolon (trimethoprim or  fluorquinolone) 7 gündür 
Hərarətlə gedən Sidik Yollarının infeksiyaları (pyelonefritlər), Ftorxinolonlarla müalicə müddəti 7 gündür, digər dərmanlar ilə 10 gündür.
1. Floroxinolon (Fluoroquinolone) 

Levofloksasin 250–500 mq × 1
Ofloksasin 200 mq × 2
Siprofloksasin 500 mq × 2
(hamisi p.o.) (Levofloxacin, Ofloxacin, Ciprofloxacin) 

Qeyd! Ağırlaşmış pyelonefritin müalicəsində oral norfloksasin istifadə edilməməlidir. Xüsusilə, yaşlı kişilərdə pyelonefriti empirik şəkildə müalicə edərkən, törədicinin ftorxinolona qarşı mümkün rezistentliyi nəzərə alınmalıdır.

2. Sefuroksime (Cefuroxime) 750–1 500 mq × 3 i.v.

Per os müalicə mümkün olamayanda. Müalicənin davamı ftorxinolonla, birinci nəsil sefalosporinlə  və ya da sulfa-trimetoprim (p.o.) ilə aparılır.

3. Sulfa- trimetoprim (Sulpha-trimethoprim) 500–800 mq + 160 mq × 2

Əgər ştamm həssasdırsa və ya ftoroxinolonlar əks-göstərişdirlərsə

Mastit, müalicə müddəti 10–14 gündür.
1.  Sefaleksin (Cephalexin) 500 mq × 3  
Kloksasillin (Cloxacillin) 500 mq × 4  
2. Roksitromsin (Roxithromycin) 150 mq × 2 Yaxud digər makrolidlər
Erizipeloid, müalicə müddəti: ilkin erizipeloid üçün 2-3 həftə və residivləşən erizipeloid üçün 4-6 həfətdir
1. Penisillin G (Penicillin G) 1–3 milyon, BV× 4 i.v. Müalicənin davamı p.o. (yaxud heç olmasa 3 həftə):
  • penisillin V 1–1.5 mill. BV × 2 yaxud
  • sefaleksin 500–750 mq × 3 yaxud
  • klindamisin 300 mq × 4
Prokain penicillin (Procaine penicillin) 1.5–3 mil. BV × 1 Sonrakı müalicə: bax penisillin G
2. Sefuroksim (Cefuroxime) 1 500 mq × 3 i.v.  Penisillinə qarşı allergiyası olan pasiyentlər 
Klindamisin (Clindamycin) 300–600 mq × 4 i.v.  Penisillinə qarşı allergiyası olan pasiyentlər 
   Profilaktika üçün dərmanlar: penisillin V 1–2 milyon BV/gün p.o. yaxud benzatin penisillin 1.2–2.4 milyom BV i.m. hər 4 həftədən bir ( inyeksiya intervalı cavab reaksiyasına görə uyğunlaşdırılır).
Stafilokokların törətdiyi irinli dəri infeksiyaları; müalicə müddəti 7–10 gündür.
  Sefaleksin (Cephalexin) 500–750 mq × 2–3

Qeyd! MRSA ştamları ambulator şəraitdə də rast gəlinirlər; sefalosporinlər effektiv deyildirlər; lazımı preparat həssaslıq testin' görə təyin edilir.

Helicobacter pylori-nin eradikasiyası; müalicə müddəti 7 gündür.
  Amoksisllin (Amoxicillin) yaxud 1 000 mq × 2 Residivləşən infeksiya bax  .
Metronidazol  (Metronidazole)  400 mq × 3  Pensillinə qarşı allergiya olan hallarda
Klaritromisin  (Clarithromycin) and 500 mq × 2  
Proton nasosu inhibitoru Normal doza × 2  
 Kampilobakteriya infeksiyası. Müalicə müddəti azitromisinlə (azithromycin) 3 gündür, roksitromisin (roxithromycin) və klaritromisin (klarithromycin) ilə 10 gündür. 
  Azitromisinlə (Azithromycin)  500 mq × 1  
Roksitromisin (Roxithromycin) 150 mq × 2
Klaritromisin (Clarithromycin) 500 mq × 2
S.Typhi ya S.Paratyphi *-dən başqa bəzi digər törədicilərin səbəb olduğu Salmonella qastroenteritləri *
  Siprofloksasin (Ciprofloxacin) 500 mq × 2 yaxud 3 gündür (əgər simptomlar orta və ağır  dərəcədədirlərsə) Həmişə mikrob əleyhinə müalicəninin lazım olmasını fərdi olaraq qiymətləndirin. Ftorxinolonlara rezistent olan ştammlar geniş yayaılmışdır. BAX
 

* S. Typhi yaxud S. Paratyphi infeksiyasına şübhə varsa: seftriakson i.v. (ceftriaxone), təsdiq olmuş hallarda seftriakson i.v. + azitromisin yaxud siprofloksasin

Qonoreya
1. Seftriakson (Ceftriaxone)
  1. 500 mq ə.d. bir dəfəlik doza
  2. ağırlaşmış xəstəlik 1 q × 1 ə.d. olmaqla 3–5 gün davam etdirilir
Lidokain ilə birlikdə. Əgər antibiotik həssaslığı məlum deyilsə, əlavə olaraq azitromisin (azithromycin) 2 qr.
2. Spektinomisin (Spectinomycin) 2 g × 1 əzələ daxilinə bir dəfəlik doza olaraq Əgər sefalosporin (cephalosporin) allergiyası varsa
3. Siprofloksasin (Ciprofloxacin) 500 mq × 2 yaxud 5–7 gündür  Yalnız ağırlaşmalar olduqda
Xlamidiya mənşəlli Uretrit və yaxud servisit 
1. Azitromisin (Azithromycin) 1 g bir dəfəlik doza olaraq Həmçinin hamiləlik dövründə
2. Doksisiklin (Doxycycline) 100 mq × 2 yaxud 7–10 gündür  
Limesiklin (Lymecycline) 300 mq × 2 yaxud 7–10 gündür  

 

Yuxarıya