Epizodik qızarma və istilik həmlələri

EBM Klinik protokolları

19.04.2018 • Sonuncu dəyişiklik 10.05.2016

AlexanderSalava

Əsaslar

Qızartı çox vaxt ictimai yerlərdə qızarma, çəhrayı sızanaqlar və ya menopauza səbəbindən yaranır.
Tipik hallarda əlavə araşdırmaya ehtiyac duyulmur
Müalicə bu halları artıran faktorların qarşısını almağa əsaslanır
Çox nadir hallarda bunun arxasında ciddi səbəb olur

Müxtəlif qıcıqlandırıcıların təsirindən qəfil kapilyar dilatasiyası.
Qızartı avtonom sinir sistemi ilə tənzimlənən fizioloji prosesdir; irsi amillər də rol oynayır.

Üzdə, əsasən yanaqlar, boyun və bədənin yuxarı hissəsində qəfil ləkə şəklində qızartılar.
Daha sonrakı simptomlara tərləmə ilə gələn istilik və sıxılma hissi aid edilir

Əksər hallarda diaqnoz hərtərəfli fiziki müayinədən sonra qoyula bilər.
Bədənin başqa yerlərində qızartı və sistemik simptomlar (qızdırma, ishal, tənəffüs yolları problemləri) digər səbəb olmasını göstərə bilər.
Narahatlıq, qorxu və panik atak psixoatrik etiologiyanın olmasını göstərə bilər.
İkinci dərəcəli səbəblərə ciddi şübhə varsa və ya simptomlar getdikcə ağırlaşırsa hədəf yönümlü araşdırma həyata keçirilə bilər.

İctimaiyyət qarşısında qızarmaq (eritema)
Fizioloji: emosional reaksiya, isti hava şəraiti, ədviyyatlı qida, alkoqol və.s
Qızdırma: bədən temperaturunun artması, infeksiya
Çəhrayı sızanaqlar
- Çəhrayı sızanaqlar fizioloji qızartılardan daha çox müddəti əhatə edir
- Tipik təşviqedici faktorlar
- Ailənin tarixçəsi
- Üzdə qabarcıqlar, sızanaq və telangiektaziya
- Sadəcə üzdə qızarıqlıq
Menopauza "istiliyi", tez-tez qısa dövrlük qızartılar, həddən artıq tərləmə, baş, boyun və sinədən başqa yerlərdə qızartı

Psixiatrik səbəblər: panika pozğunluğu, sosial fobiya və digər fobiyalar, digər psixiatrik xəstəliklərin bir hissəsi kimi narahatlıq.
Dərman vasitələri: ACE inhibitorları, kalsium blokerləri, PDE5 inhibitorları, kortikosteroidlər və s-in alkoqol və ya digər dərman preparatları ilə birgə istifadəsi.
Anaflaksiya: övrə, angiodema, yüksək təzyiq, bronxit obstruksiya, abdominal simptomlar, yalnız reaksiya dövründə yüksəlmiş serum triptazı. Dəridə nümunə testləri və ya serum allergen yönümlü IgE testi
Nevroloji səbəblər: Parkinson xəstəliyi, migren, skleroz, üz sinirinin zədələnməsi
Sistemli mastositoz: abdominalsimptomları, halsızlıq, çəki itkisi, yüksək təzyiq, dəridə mastositoma və ya övrə pigmentoza, davamlı yüksələn serum triptaz səviyyəsi.
Nadir hallarda endokrin şişlər

Müalicənin əsas istiqaməti xəstənin müşahidələrinə əsasən vəziyyəti pisləşdirən amillərin qarşısını almaqdır.
Örtücü kosmetika istifadə edilə bilər.
Çəhrayı sızanaqlar əleyhinə müalicələr çox zəif reaksiya göstərir.
Bəzi pasiyentlər gündə 2-3 dəfə 10-40 mg propranolol və ya gündə 1 dəfə 12.5-25 mg atenolol kimi aşağı dozalı beta blokerindən faydalanırlar
Qızartılara səbəb olan situasiyadan 1-2 saat əvvəl 10-40 mg propranolol istifadəsi kimi profilaktik beta bloker müalicəsi istifadə edilə bilər.
Hormon müalicəsi menopauza istiliyi üçün istifadə edilə bilər
Narahatlıq, panika kimi simptomplar yaşayan pasientlər antidepresiya müalicəsindən və serotonin artıran inhibitor preparatlardan istifadə edə bilər (SSRIs)

Əsas səbəbin müalicə edilməsi məqsədilə müvafiq mütəxəssis məsləhətinə ehtiyac duyula bilər.