Askaridoz
EBM Klinik protokolları
16.02.2017 • Sonuncu dəyişiklik 16.02.2017
SakariJokiranta
İnfeksiya törədicisi
- Ascaris lumbricoides böyük formasında uzunluğu 15-40 sm, diametri 0,3-0,6 sm olan krem rəngli bir yumru bağırsaq qurdudur.
- Askaridoz dünyada geniş yayılıb və inkişaf edən ölkələrdə çox tez-tez rast gəlinir.
- Yoluxma nəcis kütlələri vasitəsilə torpağa və ya məsələn suvarma sularına düşən yumurtaların udulması ilə baş verir. Yumurtalar torpağa düşdükdən yalnız bir neçə həftə keçdikdən sonra yoluxucu olduğu üçün birbaşa kontaktla infeksiya ehtimalı çox azdır. Yumurtalar yoluxuculuq qabiliyyətini bir ildən çox müddətə (təxminən, iki il ərzində) saxlayır.
- Nəcis nümunəsində tapılan qurd xarici görünüşünə görə və ya mikroskopik baxışa əsasən Ascaris lumbricoides kimi müəyyənləşdirilir.
- Sürfələrin miqrasiya mərhələsində eozinofiliya və qan zərdabında IgE konsentrasiyasının yüksəlməsi aşkarlana bilər. Bəzən sürfələr bəlğəmdə aşkar edilir.
Müalicə
- Askaridozun hər bir halı müalicə olunmalıdır. Digər antihelmint dərmanlarının təyinatının nəticəsi olaraq askarid qurdunun öd traktına miqrasiya etməsinin qarşısını almaq üçün askaridoz üçün müalicə digər bağırsaq qurdları üçün müalicədən əvvəl aparılmalıdır.
- Seçim dərmanı mebendazoldur (mebendazole): böyüklər və >2 yaş uşaqlar üçün 100 mq gündə 2 dəfə 3 gün ərzində (və ya 500 mq tək doza kimi). Albendazol (albendazole) bir alternativdir: 400 mq tək doza kimi və ya 3 gün ərzində tək doza kimi. Bu dərmanlar südvermə zamanı istifadə oluna bilər.
- Həmçinin, ivermektin (ivermectin) dərmanı (tək dozada 0,15–0,2 mq/kq ) askarid əleyhinə effektivdir.
- Bağırsaq və ya öd traktı obstruksiyasında qurdların süst iflicini yaratmaq üçün piperazin-sitrat (piperazine citrate) 75 mq/kq tək doza şəklində (maksimum 4 q) iki gün ərzində verilə bilər. Bəzən qurdlar farmakoloji müalicə ilə öd traktından kənarlaşdırıla bilmir. Belə halda qurdların endoskopik və ya cərrahi xaric edilməsi tələb olunur.
- Hamiləlik zamanı adətən piperazin (piperazine - doza üçün yuxarıya baxın) və ya 10 mq/kq tək doza şəklində pirantel-pamoat (pyrantel pamoate) verilir.
- Müalicənin uğuru 3 həftədən sonra nəcis nümunəsinin analizi vasitəsilə nəzarət edilir.
Əlaqəli mənbələr
- Digər sübutların icmalı
- Ədəbiyyat
Ədəbiyyat
- Acs N, Bánhidy F, Puhó E, Czeizel AE. Population-based case-control study of mebendazole in pregnant women for birth outcomes. Congenit Anom (Kyoto) 2005 Sep;45(3):85-8.
- World Health Organization (anonymous). Breastfeeding and maternal medication - Recommendations for Drugs in the Eleventh WHO Model List of Essential Drugs, 2003. WHO and UNICEF
- Dold C, Holland CV. Ascaris and ascariasis. Microbes Infect 2011;13(7):632-7.