Rektal qanaxması olan pasiyentin müayinəsi

• Qanaxmanın səbəbləri: baxın

Əsaslar

• Rektal qanaxma nəcisdə təzə və ya laxtalanmış qan, yaxud defekasiya zamanı ifraz olunan qan kimi müşahidə oluna bilər.  
• Melenanın əksinə olaraq nəcisin rəngi normal ola bilər. Melena qara qətran şəkilli nəcisdir və kor bağırsaq qanaxması zamanı isə xarakterik tünd qırmızı rəngli nəcis müşahidə olunur.
• Anal kanaldan və ya proksimal yoğun bağırsaqdan gəlməsinin ayırd edilməsi  ən vacib olmaqla  qanaxmanın yeri və səbəbi mütləq müəyyənləşdirilməlidir.  Anal kanaldan olan qanaxma çox zaman lokal işlənə bildiyi halda, proksimal yoğun bağırsaq qanaxması üçün daha qlobal bir yanaşma tələb olunur.
• Spesifik müalicə tələb olunan şiş, iltihabi bağırsaq xəstəliyi və ya digər ağır vəziyyət lər mütləq müəyyən edilməli, müayinə və müalicə olunmaldır. 
• Hemarroy, anal çat, anal dərinin ekskoriasiyası və ya digər yüngül vəziyyəti olan pasiyentlərdə müalicə simptomatikdir.    

Anamnez

Rektal qanaxmanın tipi

• Qanaxma yalnız defekasiya ilə əlaqəli və ya həmçinin digər vaxtlarda da baş verir?   
• Qan təzədir (al qırmızı), laxtalanıb və ya köhnədir (tünd qırmızı)? 
• Qan görülüb:
  • təmizləmə (anal çat və ya ekskoriasiya, xarici hemarroy və ya hemarroidal düyünlərin prolapsı) zamanı?  
  • tualet kağızına damcılananda (daxili hemorroy)? 
  • nəcisin üzərində (şiş)?
• Nəcisin rəngi və konsistensiyası necədir? 
• Qanaxma ilə yanaşı digər simptomlar var? 
  • anal ağrı (çat)
  • abdominal ağrı və ya tenezm (şiş, bağırsaq ilitihabı) kimi 

Xəstənin anamnezi (digər suallar) 

• Simptomların davam müddəti, tezliyi və mümkün şiddətlənməsi barəsində soruşun. 
• Bağırsaq hərəkətləri (defekasiya aktı) normaldır? Defekasiya aktının tezliyində və xarakterində hər hansı bir dəyişiklik baş verib? 
• Digər simptomlar (mədə - bağırsaq traktı və ya sistemli simptomlar, çəkinin itirilməsi) var? 
• Pasiyent aminosalisin turşusu (aspirin), digər QSİƏD-lər (qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlar)  və ya antikoaqulyantlar istifadə edir?
• Yaxın qohumlarda kolorektal xərçəng və ya iltihabi bağırsaq xəstəliyi olubmu? 
• Daha əvvəlki diaqnostik müayinələr və ya cərrahiyyə? 
• Pasiyentin anamnezində qaraciyər və ya bağırsaq xəstəliyi var?

Fiziki müayinə 

• Qarının palpasiyası və auskultasiyası (həssaslıq?)
• Anus kənarlarını aralamaqla baxış: anus çatı,  sentinel (gözətçi) büküş xətti dəri çatları, fistula dəlikləri
• Pasiyentin gücənməsini xahiş edərək və  anus kənarını aralayaraq mümkün selikli qişa və ya düz bağırsaq prolapsına diaqnoz qoyun.
• Barmaqla rektal müayinə (BRM): anal sfinkterin tonusu və ya gücü, anus çatı, anal kriptlər, düz bağırsaq ampulunun selikli qişası, prostat vəzi, nəcisin rəngi
• Proktoskopiya: pasiyent gücənərkən üzərinə yüngülcə sıxıb, sonra isə  proktoskopu yavaş-yavaş çölə çəkərək hemarroy düyünlərinin ölçüsü, prolapsa meylliyi və səthinin xüsusiyyətinin müayinəsi

 Daha sonrakı müayinələr  

• Həmişə rektal qanaxmanın mənbəyini müəyyənləşdirin.
• Əgər gənc pasiyentdə (50 yaşdan aşağı) aşkar çat diaqnozu qoyulubsa müalicə və təqib etmək kifayətdir.  Digər hallarda, ilk baxışda qanaxmanın yalnız hemarroyla əlaqəli olması ehtimal olunsa belə ən azı siqmoidoskopiya aparılmalıdır.
• Yaşı 50-dən artıq olan bütün pasiyentlərdə bədxassəli prosesləri inkar etmək üçün kolonoskopiya tövsiyyə edilir.
• Həmçinin, əgər kolorektal xərçəng skrininqdə istifadə edilmiş nəcisdə gizli qan analizində cavab müsbət olubsa və ya fekal kalprotektin yüksəlmiş və pasiyentdə heç bir mədə - bağırsaq infeksiyası aşkar olunmayıbsa kolonoskopiya həyata keçirilməlidir.