Zəhərlənmənin müalicəsi

Xüsusiyyətləri

• Nevroloji müayinədə asimmetriya gözlənilmirsə, dərman və ya hər hansı zəhərləyici keçmişdə tam sağlam olan (xüsusilə də gənc) şəxsin huşunu itirməsinin ən geniş yayılmış səbəbidir.
• Müalicə aşağıdakı formada təsnif olunur:
• • Təcili tədbir (şəkil)
  • Daxilə qəbul edilən dərmanların absorbsiyasının qarşısının alınması
  • Digər xüsusi terapiya (antidotlar və dializ)
  • Simptomatik terapiya
  • İzlənilən müalicə (zəhərlənmənin səbəbinin tapılması, psixiatrik müalicə).
• Qəbul edilən dərmanın miqdarına və həmin vaxtdan keçən müddətə əsasən risk dəyərləndirilməsi. Xəstə müvəqqəti olaraq yanlışlıqla formada ola bilər.
• Qəbul edilən dərmanların tarixi, adətən, yanlışdır.
• Əksər hallarda zəhərlənmə alkoqol və bir neçə dərmanın qarışdırılması nəticəsində meydana çıxır və bu zaman tipik simptomlara (cədvəl) rast gəlinməyə bilər."?>
• Uşaqlarda zəhərlənmə: bax

Sərxoş xəstənin müayinəsi

• Dərhal tədbir görüldükdən sonra
• Şüurluluq səviyyəsinin daha dəqiq təyin edilməsi: Qlasqo-Koma şkalası .
• Digər səbəblərin istisna edilməsi (məs., huşunu itirmiş xəstə üçün MIDAS yaddaş qaydasını sınayın: bax  )
• Nəfəsalma
  • Oksigen doymuşluğu
  • Tezlik
  • Eşidilə bilən tənəffüs səsi
• Dövriyyə
  • Qan təzyiqi
  • Nəbz
  • Elektrokardioqram
• Digər əsas müayinələr
  • Əsas qan testləri: xüsusilə özünü dərk edən zaman qan qlükozası, trombositlər ilə əsas qan miqdarı, CRP, plazma natrium və kalium, kreatin, qanda qaz analizi, qanda alkoqol.
  • Anlaşılmaz və ciddi hallarda sidikdən keyfiyyətli dərman analizi
  • Müvafiq nümunələr (qan + mədənin tutumu)

Absorbsiyanın qarşısının alınması

• Terapiyanın ən effektiv üsulu.
• Zamanla təsir getdikcə azalır; lakin fərdi reaksiyalar çox fərqlidir və bu təsir, həmçinin maddədən də asılıdır.

Tibbi kömür

• Xəstəxənadan kənarda da həyata keçirilməsi ən çox tövsiyə edilən terapiya
• Yetkin insanlar üçün tövsiyə edilən doza 50 qr, u.aqlar üçün isə 1q/kq-dır (Carbomix həllinin 5 ml-i). Məsələn, dondurma ilə qarışdırıla bilər. Kömür: dərman dozası nisbəti 10:1 (məs., dərmanın hər 5 qramı üçün 50 qr) göstəricisindən az olduqda müvafiq təsir azalmağa başlayır, belə hallarda dozanı artırın. Hər 2-4 saatdan bir 20-50 qr tətbiq edin.
• Danışa bilən və huşu yerində olan xəstə sərxoş olaraq qeyd edildi. Digər xəstələrin nəfəslikləri ilk öncə təhlükəsiz vəziyyətə gətirilməlidir.
• Spirtli içki və ya həlledicilərə qarşı təsirli deyil. Yalnız metal (Fe, Pb, As, Li) və sianid zəhərlənməsi zamanı təsirli olub.
• Xəstə aşındırıcı maddələr qəbul etdikdə kömürdən istifadə göstərişi olmur (endoskopiyaya mane olur).

Mədə yuyulması

• Mədə yuyulması tibbi kömürdən daha az faydalıdır və müəyyən qarışıqlığa səbəb olur. O, kömürün qəbulunu xeyli ləngidir.
• Tibbi kömür toksik maddələri udmadıqda və/ya intoksikasiya həyat üçün təhlükəli xarakter daşıdıqda mədə yuyulması barədə düşünün.
• Mədə yuyulmazdan əvvəl huşunu itirmiş xəstənin nəfəs borusuna boru daxil edilməlidir.
• Prosedur
  • Xəstəni sol tərəfi üstə uzatmaq və başını bədənindən aşağı istiqamətdə tutmaq tövsiyə edilir.
  • Əvvəlcədən ölçülmüş (burun-qulaq xəncərəbənzər çıxıntı) dərinlikdə geniş nazoqastrik zond (diametri 1 sm) quraşdırılır (məcburən deyil). Zondun yerləşməsi yuyulmadan əvvəl yoxlanılmalıdır (mədə daxilindəki maddələr borudan axır).
  • Yetkin xəstədə bədən temperaturu mayesinin 200 ml-i damcı-damcı aşağı tökülür.
  • Borudan gələn mayedə dərman yoxa çıxana qədər mədə yuyulması prosesi davam edir.
  • Mədə yuyulmasından sonra tibbi kömür qəbul etdirilir.
• Əks göstərişlər
  • Xəstə aşındırıcı turşu və ya yağ qəbul edib.
  • Həlledicilərin qəbulu: yalnız nəfəslik təhlükəsiz hala gətirilibsə (tam şüurlu/intubasiya edilmiş).

Bağırsaq yuyulması

• Kiçik sübut və ya təsir
• Aşağıdakı hallarda nəzərə alın
  • intoksikasiya həyat üçün təhlükəlidir və/ya 
  • dərman uzun müddət əvvəl qəbul edilib və/ya 
  • dərman depo preparatdır.
• Kriteriya uyğundursa, prosedurdan əvvəl intubasiya edin"?> .
• Həyata keçirilməsi
  • Əvvəlcə kömür qəbul edilir (onun dərmanı udduğu ehtimal edilirsə)
  • Qarın işləmə zamanı kömür aşkar edilənə qədər 1–2 saat ərzində yetkin şəxsə ağız və ya nazoqastrik zond vasitəsilə Macrogol həlli, məs., Colonsteril^® qəbul etdirilir.
  • Tibbi kömürü dəfələrlə verməyi unutmayın.
  • Ürəkbulanması 10 mq metoklopramid ilə idarə olunur.

İnduksiya edilmiş qusuntu

• Təsirli deyil. Qeyri-müəyyən və gec reaksiyalara görə qusuntudan istifadə tövsiyə edilmir.

Pozisiya terapiyası

• Xəstənin dərhal söykənmiş vəziyyətdə və ya sol tərəf üstündə uzanmış pozisiyada yerləşdirilməsi absorbsiyanı ləngidir.

Digər xüsusi müalicələr

• Antidotlar, sərxoşedici maddələrin səbəb olduğu Dərman zəhərlənməsi və Zəhərlənmələrə baxın (spirtli içkilər, dərman) ."?>
• Kənarlaşdırma terapiyaları (hemodializ, hemoperfuziya)
  • Nadir hallarda istifadə olunur
  • Adətən, daha böyük xəstəxanlarda müalicə yerini təyin edin
  • Yalnız bir neçə maddə ilə mümkündür
    • Amfetamin
    • Aspirin
    • Epilepsiya müalicəsi (fenitoin, karbamazepin, valproat turşusu)
    • Litium
    • Teofil
    • Spirt əvəzediciləri (metil spirti və etilen qlikol)
  • Simptomların ciddiliyinə və/ya toksik maddələrin konsentrasiyasına əsasən qərar verilir
  • Ən ciddi zəhərlənmə hallarının müalicəsindəki ilk müsbət nəticələr lipidlər vasitəsilə əldə edilib (e.g. Intralipid^® 20% 5 dəqiqədə 1.5 ml/kq).

Simptomatik terapiya

• Müalicənin ən geniş yayılmış forması!

Hava yolları

• Qlasqo-Koma şkalası ilə xəstənin şüurluluq dərəcəsi ≤ 8 golduqda intubasiya edin.
• Aşağıdakı hallarda intubasiya tələb edilir
  • Faringeal reflekslərin itirilməsi (traxeya borusunun səbəb olduğu qıcıqlanma aradan qaldırılır)
  • Eşidilə bilən tənəffüs səsləri (xışıltı/xorultu)
  • Tənəffüs/hemodinamik çatışmazlığı
• İstisna
  • Şüurun tezliklə bərpa olunması gözlənilir (məs., hipoqlikemiya).
  • Tibbi heyət intubasiya prosesində kifayət qədər təcrübəli olmadıqda antidotlardan istifadə intubasiyadan daha təhlükəsiz ola bilər.
• İntubasiya həyata keçirilə bilmirsə, xəstəni sol tərəfi üstə uzadın, traxeya borusunu daxil edin, venadaxili kateter yerləşdirin və xəstəni müvafiq heyət ilə növbəti müalicə mərhələsinə hazırlayın. Bax .
• Qusma və aspirasiya ilə bağlı təhlükə olduğuna görə huşunu itirmiş və ya yarıyuxulu xəstə yan tərəfi üstə yerləşdirilməlidir.

Tənəffüs

• Nəbz oksimetriyası yaxşı işlədikdə oksigen problemlərini incə şəkildə göstərir.
  • Məhdudiyyətlər: yanlış hemoqlobinləri (karbon monoksid, methemoqlobin) və ya oksigen qəbulu zamanı çatışmayan ventilyasiyanı (=  CO₂  konsentrantının artması) aşkar etmir.
• Tənəffüsün müşahidəsi
  • Köməkçi əzələlərdən istifadə, nəfəsalma hərəkətləri, danışıq qabiliyyəti
  • Oksigen doymuşluğu, aspirasiya və metobolik asidoz narahatlıqları zamanı tənəffüs daha da çətinləşir.

Dövriyyə

• Kliniki yoxlama: boyun damarlarının şişməsi, ödəm, perferik temperatur, qan təzyiqi, nəbz
• Hipotoniya ən geniş yayılmış problemdir. Adətən, hipovolemiya bu problemin əsas səbəbi olur (bihuş vəziyyətdə tapılmış xəstələr). Qəbul edilmiş dərmanın birbaşa təsiri nadir hallarda səbəb kimi göstərilir.
• Hipotoniyanı mayelərlə müalicə edin: 20 dəq ərzində 500 ml Ringer's məhlulu. Xəstənin vəziyyəti pisləşməsə, doza yenidən artırıla bilər. Maye kifayət etmədikdə dəqiqədə 0.05 mkq/kq olmaqla noradrenalin infuziyasına başlayın
• Aritmiya aşağıdakı hallarda idarə oluna bilər:
  • hemodinamika mümkün olmadıqda (aşağı qan təzyiqi)
  • xəstədə mədəcik taxikardiyası müşahidə olunduqda.
• Müalicə metodlarına sedasiya və qısamüddətli təsiri olan dərmanlar (lidokain 1.5-3 mq/kq kateter) vasitəsilə ilə elektrik kardioversiya daxildir.
• Ürək ritminin pozğunluğu müşahidə olunan taxikardiya zamanı kataterlə 1-2 qr maqnezium sulfat tətbiq edin və ya transkutan stimulyasiyadan istifadə edin.
• Yavaş aritmiyalar zamanı kataterlə 0.01 mqr/kq atropin tətbiq edin. Heç bir reaksiya olmasa, transkutan stimulyasiyadan istifadə edin və ya dopamin/izoprenalin infuziyalarını sınayın.

Qıcolmalar

• Şiddətli intoksikasiya işarəsi; kəskin hemodinamik çatışmazlıq (şok/aritmiya) səbəbindən də ola bilər.
• İlk öncə hipoqlikemiya hər zaman xaric edilməlidir və müvafiq formada müalicə edilməlidir.
• Antidepressantların səbəb olduğu qıcolmalar zamanı alkalizasiya (soium bikarbonat 75 mq/ml, 1 ml/kq) tələb olunur.
• Alkoqol və ya dərmanın geri qaytarılması simptomları həmişə qıcolma səbəbi kimi vurğulanmalıdır.
• Müalicəsi
  • Yetkin şəxslər: kateterlə 5 mq dozada diazepam. Uşaqlar üçün bu doza 0.2 mq/kq-dır.
  • 2-8 mq dozada kateterlə yerləşdirilən və daha uzun müddət təsir göstərən lorazepam, uşaqlar üçün bu doza 0.05 mq-dır.
  • Reaksiya yoxdursa, xəstəni ümumi anesteziyanın tətbiq olunacağı tibb məntəqəsinə göndərin.
  • Təcili hallarda hava yolunun idarəetməsi üçün baxın:
  • İntubasiyadan yayınma vacibdirsə, diazepam infuziyası aparıla bilər.

Aspirasiya pnevmaniyası

• Xüsusilə, huşunu itirmiş xəstələrdə və ürəkkeçmələrdən sonra xarakterikdir
• Şübhəyə əsas olduqda 2 milyon vahid G penisilin  × 6 kateter və ya 1.5 q × 3 serufoksimdən başlamaq olar.

Rabdomioliz

• Bax .
• Xəstə huşsuz vəziyyətdə tapılıbsa, bədənində qıcolmalar və dərisində təzyiq qanqreni işarələri varsa və ya əzələlərində gərginlik müşahidə olunursa, təhlükə riski yüksəkdir.
• Sidik tünd və ya qırmızı rəngdədir və ölçü mili testində qan görünür (mioqlobin ilə reaksiyaya girir)
• Plazma kreatinkinaz (CK) və/ya mioqlobin xəstəliyin dərəcəsini müəyyən edir.
• Bol maye və alkallaşdırılan diurez (doium bikarbonat infuziyası) ilə müalicə edin.

Müalicə məkanının seçilməsi

• Əksər hallarda xəstəyə yalnız davamlı və simptomatik müalicə lazım olur.
• Bəzi xəstələr güclü invaziv prosedurlar tələb edə bilər.
• Bəzi müalicələr (əksər antidotlar) yalnız yerli xəstəxanalarda, bəziləri isə ixtisaslaşmış xəstəxanalarda (məs., dializ) əlçatandır.
• Alkoqol, antiepileptiv dərmanlar, litium, parasetamol və teofilin səbəb olduğu zəhərləmələr zamanı qan konsentrasiyasının təyini faydalı ola bilər. Buna görə də ciddi zəhərlənmə halları zamanı labaratoriya diaqnostikası vacibdir.

Müvafiq mənbələr

• Koxreyn rəyləri
• Ədəbiyyat