Aşağı ətrafların dermatiti (iltihabı)

EBM Klinik protokolları

19.04.2018 • Sonuncu dəyişiklik 24.09.2013

AlexanderSalava

Əsas maddələr

Aşağı ətrafların dəri problemləri ən geniş yayılan problemlərdir.
Müalicə adətən kliniki diaqnoza əsaslanır.
Hərəkətsiz dermatit və ayaq yarası olan xəstələrdə yerli maddələr ilə təmasda olarkən allergiyanın mümkünlüyünü nəzərə almaq lazımdır.

Diaqnoz xəstənin xəstəxanaya giriş tarixi və kliniki təqdimata (raporta) əsaslanır.
Əgər lazım gələrsə, dəmirovu kənarlaşdırmaq üçün göbələk nümunələri (mikroskopi və törəmə üçün)
Venoz (damar) çatışmazlığı Doppler ultrasəs müayinəsi ilə təcrid edilə bilər.
Sabit halda və təmasda olan allergiya şübhəli olarsa, ləkənin yoxlanılması.
Dəri biopsiyası nadir halda lazım olur.

Həddindən çox yumadan (sabun, qıcıqlandırıcı (cilalayıcı), sauna) və dərinin quruluğundan yaranmaqla daha yaşlı şəxslərdə tez-tez rast gəlinir.
Dəri qışda xüsusilə quruyur və burada əsas yerli məlhəmlərin, eləcə də, orta dərəcəyə qədər güclü olan qlükokortikoid kremlərin istifadəsi göstərilir.
Patoloji vəziyyət adətən günəşin ultrabənövşəyi şüasına əsasən yayda öz-özünə artır.

Atopik dermatitə ayaqlarda rast gəlinməsi mümkündür, ancaq bu halda o digər dəri sahələrində də mövcud olur.
Düzgün diaqnoz əsas yol xəstənin xəstəxanaya giriş tarixi zamanı uzanır.

Baxın.
Tez-tez aşağı ətraflarda və xüsusilə diz ətraflarında görülür.
Əksər hallarda, xəstə dəri sahələrində psoriaza (sədəf xəstəliyi) malik olacaqdır.
Ayaqlarda olan psoriaz digər dəri sahələrinə təsir göstərən psoriazda istifadə olunan aşağıdakı eyni qaydalar ilə müalicə olunur.

Baxın.
Dolanan dəmirov bəzən aşağı ətraflara təsir göstərir, o adətən ayaqda da tapılır.
Göbələk nümunələri diaqnozu təsdiq edəcəkdir.

Baxın.
Ayaqlarda allergiya ilə təmasda olan dermatit yerli maddələr (vasitələr) tərəfindən yarana bilər (şəkil).
- Geniş yayıla bilən eritma dermatitin əsas sahəsinin ətrafında inkişaf edəcəkdir. Xəstə tez-tez təsdiq edir ki, krem heç vaxt tam düzgün hiss edilmir.
- Həmçinin qlükokortikoid kremlərlə təmasdan yaranan allergiyanı artırmaq mümkündür.

Neyrodermatit əvvəldən baş verən xüsusi səbəb olmadan yarana bilər, ancaq o tez-tez nümunə üçün atopik dermatit, mövcud olan qaşınan səpki xəstəliyidir (ağırlaşmadır).
Patoloji vəziyyət asanlıqla geri qayıda bilən və xroniki ola bilən gicişmə və qaşınma ilə xarakterizə olunur.
Topuq və aşağı ətraf dermatit üçün tipik olan sahələrdir (şəkillər).
Ən güclü qlükokortikoid maddə müalicə üçün tələb olunur.
Okklyuziv Sarğı da istifadə olunmuşdur.
- III qrup qlükokortikoid kremi və ya məhlul sonra hidrokolloid sarğı ilə örtülən səpkinin üzərinə yayılır (nümunə üçün Duoderm^®). Okklyuziv Sarğı hər 2-4 gündən bir 2-3 dəfə dəyişdirilir.

Yumru çanaq neyrodermatitin geniş yayılan növü hesab edilir.
Patolji vəziyyət gicişmənin və qaşınmanın olmasına əsaslanır və tez-tez xroniki olur.
Diametri 0.5-1 sm olan artan düyünlər, tez-tez qabıqla örtülən yuxarı hissə dəridə yığılma və qaşınmaya əsasən ikincidərəcəli gicişən sahədə inkişaf edir və ağrımağa başlayır.
Gicişən düyünlərə ən çox ucluqlarda (nümunə üçün ayaqlarda) və gövdədə rast gəlinir.
Ən çox yayılan müalicə kateqoriyasına güclü qlükokortikoid kursu, sakitləşdirici antihistamin, gündə bir və ya iki dəfə, 10-25 mq doksepin, gündə bir dəfə gecə 15-30 mq mirtazapin, gündə bir və ya iki dəfə 10-15 mq amitriptilin və s. eləcə də, yüngül terapiya daxildir.

Düzayaqlı Dəmirov üçün meyilli sahələr bundan əlavə, biləklər, topuqlar və ayaqlardır (şəkil).
Xroniki hipertrofik düzayaqlı dəmirova demək olar ki, həmişə ayaqlarda rast gəlinir və yumru çanağa çox oxşayır (şəkil).

Sürətli başlanğıc, yüksək qızdırma və birtərəfli şəkildə məhdudlaşdırılan, ağrıyan ekzema və şiş (şəkillər) tipik qızıl yel xəstəliyidir.

Etiologiya məlumdur, ancaq Piqmentli bənövşəyi dermatit üçün ən çox yayılan sahə ayaqlardır (şəkillər).
Potoloji vəziyyət zərərsizdir və əsaslı şəkildə kosmetik problem yaradır.
Patoloji vəziyyətin yaranmasına əsaslanan bir neçə alt növlər təsvir edilmişdir, nümunə üçün, inkişaf edən bənövşəyi piqmentoza (Şamberq xəstəliyi) və aureus dəmirovu (şəkillər).
Bənövşəyi (purpura) adətən çox kiçik və ya dərialtında qanayan kiçik ləkəyə istinad edir.
Purpuraya həmçinin qan damarlarına (vaskulitlər) və ya qan trombositlərinə təsir edən şərtlərdə rast gəlinir, ancaq koaqulopatiyada nadir halda olur.

Ayağın yumru düyün xəstəlikləri etiologiyaya əsasən çox mürəkkəb qrupdur və diaqnoz tez-tez biopsiya və dermatoloq tərəfindən müdaxilə tələb edir.
Bu xəstəliklərə daxildir
- düyünlü eritma (şəkil)
- bərkiyən eritma (şəkil)
- düyünlü poliarterit
- düyünlü vaskulit.
Həlqəvi qranulomaya-dərinin patoloji vəziyyətinə adətən məktəb yaşlı uşaqlarda və gənc adamlarda rast gəlinir. Xəstələrin əksəriyyəti qadınlardır. Aşağı ucluqlarda üstünlük təşkil edən sahələr topuqlar (şəkil) və metatarsal sahələrdir. Ayaqlarda olan dəri lezyonları daha geniş yayılandır.
Nikrobiosis lipoidikaya (şəkillər) adətən yara basa bilən atrofik mərkəz ilə aydın şəkildə təyin olunan dairəvi şəkilli trombositlər kimi ayaqların ön hissəsində rast gəlinir. Naməlum etiologiyadır, ancaq diabet ilə əlaqədar ola bilər.
Borelia infeksiyasında eritma miqranlarına ayaqlarda (şəkil) rast gəlinir.

Vaxtı uzadılan və müalicə olunan, müqavimət göstərən ayaq dermatiti tez-tez dermatoloqun konsultasiyasına zəmanət verir, nadir hallarda yumru düyün xəstəliklərinin olması şübhəsini yaradır.
Allergiya ilə təmasda olarkən şübhəli hallarda ləkənin yoxlanılması tələb edilir.
Şübhə yarandıqda cərrahi düzəlişə gətirib çıxaran damar çatışmazlığı olarsa, damar cərrahının konsultasiya etməsi lazımdır.