Nəbz oksimetriyası

Əsaslar

• Hipoksemiya tez-tez rast gəlinir, zərərlidir və aşkar edilməsi çətindir.  Təcrübəli həkim, hipoksemiyanı yalnız oksigen saturasiyasının 80% və yaxud da daha aşağı olduğu hallarda, sianoza əsasən təyin edə bilər.
• Hemoqlobinin aşağı konsentrasiyalarında sianoz, müəyyən edilə bilməz.
• Nəbz oksimetriyası istifadəsi asan olan və cihazın yaxşı bir nəbz dalğası tutması halında hipoksemiyanı müəyyən etmək üçün effektiv bir metoddur.
• Nəbz oksimetriyası, oksigen saturasiyasının monitorinqi üçün müntəzəm olaraq istifadə edilməlidir. Bununla belə, nəbz oksimetriyası vasitəsiylə ventilyasiya haqqında heç bir məlumat əldə etmək mümkün deyildir.

Əməliyyat prinsipləri

• Qanın oksigen saturasiyasının ölçülməsi, məhdud miqdar hemoqlobin və oksihemoqlobin tərəfindən müxtəlif dalğa uzunluqlu işıqların qeyri-bərabər şəkildə hopdurmasına əsaslanır.
• Nəbz dalğası zamanı, yalnız təmiz absorbsiya ölçülür. Bu, toxumanın, venoz və ya kapilyar qanın nəticələrə təsirini minimallaşdırır.
• Cihaz, əksər hallarda təqribən 2% səhf marjinalı ilə  75-99% SaO₂  dəyərlərində kalibrlənmiş olur.
• Saturasiya dəyişikliklərinə verilən reaksiya müddəti, barmaq sensorları ilə müqayisədə qulaq məməsi sensorları ilə daha qısadır.

Klinikada tətbiqi

• Hipoksemiyanın müəyyən edilməsi, aşağıdakılarla əlaqəlidir
  • anesteziya
    • EKQ-dən (elektrokardioqramma) daha etibarlıdır məs, diatermiya zamanı
    • Aritmiyaların hemodinamikaya təsir edib etmədiyini müəyyənləşdirir
  • kardiorespirator çatışmazlıq
  • (kəskin) ağciyər embolizmi
  • yuxu apnoesi sindromu
• Oksigen terapiyasının idarə edilməsi

Təfsir

• Oksigen saturasiyasının 90%-dən aşağı həddə düşməsi (oksihemoqlobin dissosassiya əyrisinin kəskin əyilmiş hissəsinə keçid), oksigenin parsial təzyiqinin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına işarədir.
• Nəbz oksimetriyası əyrisi, etibarlı ölçmələrin aparılması üçün kifayət qədər geniş diapazona malik olmalıdır.
• Qızdırma, fiziki aktivlik, asidoz və arterial qanda CO₂-nin yüksək konsentrasiyası, oksigenin hemoqlobindən ayrılmasının artması səbəbiylə oksihemoqlobinin dissosassiya əyrisini sağa doğru hərəkət etdirir yəni, toxumalar daha effektiv bir şəkildə oksigenlə təchiz olunur. 

Hipoksemiya zamanı görülən tədbirlər

• Cədvələ nəzər yetirin

Xəta mənbələri

Nəzər yetirin. "?>

Azalmış periferik sirkulyasiya

• Ən əhəmiyyətli xəta mənbəyi"?>
• Səbəblər
  • Soyuq hava və ya aşağı bədən temperaturu
  • Hipotenziya, vazokonstriksiya (ağrı, dərman preparatları)
• Periferik sirkulyasiya, aşağıdakı yollarla düzələ bilər
  • isinmə 
  • masaj
  • yerli vazodilatasiya terapiyası ( məs. az miqdar nitroqliserin məlhəmi)
  • sıx geyimlərdən və ya qan təzyiqi turniketindən azad olmaq
• Hərəkət nəticəsində yaranan xətalar: tremor, əllərin əsməsi və təcili yardım maşınının sirkələnməsi.

Venoz pulsasiya

• Ürək çatışmazlığı
• Mitral qapaq çatışmazlığı

Dishemoqlobinemiyalar

• Karboksihemoqlobin (karbon monoksid zəhərlənməsi)"?>
  • Yanlış bir şəkildə yüksək saturasiya qeydə alınıb (cihaz, karboksihemoqlobini oksihemoqlobin kimi qeydə alıb)
• Methemoqlobinemiya
  • Həqiqi oksigen saturasiyasından asılı olmayaraq göstərici təqribən 85%-dir.

Aydınlatma ilə bağlı problemlər

• Zond düzgün yerləşdirilməmişdir
  • İşıq zondun daxilinə sızmamalıdır
• Ksenon və infraqırmızı işıqlar
• Parlaq gün işığı, flüoresensiyalı işıq 

Absorbsiyaya maneə olan faktorlar

• Qeyri-təbii piqment məs, dırnaq boyası (daha çox mavi), tatular və siqaret çəkmə və ya iş şəraiti ilə əlaqədar olaraq dərinin rənginin dəyişməsi, cihazın normal işinə maneə ola bilər. Dərinin təbii piqmenti işin gedişinə heç bir maneçilik törətmir və cihaz, həmçinin qara dərili insanlarda da normal fəaliyyət göstərir. Dəri piqmentasiyası (cihaz, həm tünd dərili, həm də açıq dərili insanlarda eyni dərəcədə fəaliyyət göstərir), və s."?>

Qan qazı analizi ilə müqayisədə üstünlüklər

• Davamlı qeyri-invaziv monitorinq
• İstifadəsi asan və etibarlı alət
• Az xəta mənbələri
• Arteriyal qandan nümunənin götürülməsi zamanı ağrı və əsəbilik, hiperventilyasiyaya səbəb olur, bu da oksigen saturasiyasının dəyərlərini artırır. Qan qazı analizi, oksigen təchizatının yüksək qiymətləndirilməsinə səbəb ola bilər "?>.

Məhdudiyyətlər

• Nəbz oksimetriyası turşu-qələvi balansı haqqında heç bir məlumat vermir.
• Nəbz oksimetriyası, yüksək oksigen konsentrasiyasına malik havayla nəfəs alan xəstədə hipoventilyasiyanı təyin etmir (karbon dioksidin artmış parsial təzyiqi). Normal havayla nəfəs alan xəstədə xüsusi hipoventilyasiya, adətən oksigen saturasiyasını azaldır. Nəbz oksimetriyası, buna görə də tənəffüsün klinik monitorinqini əvəz edə bilməz məs, anesteziyadan sonra.
• Kritik vəziyyətdə olan xəstələrdə bu üsul periferik vazokonstriksiya səbəbiylə adətən etibarlı sayılmır (cihaz, nəbz dalğalarını tanımır).

Adiyyatı mənbələr

• Ədəbiyyat

Hanning CD, Alexander-Williams JM.  Nəbz oksimetriyası: praktik incələmələr. BMJ 1995 Aug 5;311(7001):367-70. Sinex JE. Nəbz oksimetriyası: prinsiplər və məhdudiyyətlər. Am J Emerg Med 1999 Jan;17(1):59-67. "?>