Lentşəkilli qurd xəstəliyi

İnfeksiya törədiciləri

• İnsanlarda lentşəkilli qurd infeksiyaları balıq lentşəkilli qurdları (enli lentcə - Diphyllobothrium latum və D. nihonkaiense), qarmaqsız lentşəkilli qurdlar, qarmaqlı lentşəkilli qurdlar (D. nihonkaiense Çilidə və Sakit Okean ətrafında digər yerlərdə qeyd edilir) tərəfindən  törənir.
• Öküz soliterinə (T. saginata) dünyanın hər yerində rast gəlinir.  Donuz soliteri (T. solium) müsəlman ölkələrində nadir olsa da məsələn, Mərkəzi Amerikada və Afrikanın bəzi hissələrində xeyli çoxdur.  
• Donuz soliteri bağırsaq infestasiyasına əlavə olaraq  sistoserkoza səbəb ola bilər. Bu zaman həzm traktına düşən qurd yumurtalarından çıxan sürfələr pasiyentin toxumalarına keçir və özlərini sistlərin içində kapsulaya bürüyür (baxın: sistoserkoz). 

Yayılması

• Lentşəkilli qurd xəstəliklər Skandinaviya və Baltik ölkələrində kifayyət qədər çox yayılmışdır, lakin axır bir neçə onillik müddətində bu xəstəliklərin rastgəlmə tezliyi azalmışdır. Bu xəstəliklər Avropanın tək-tük digər bölgələrində eləcə də Rusiyada rast gəlinir. D. nihonkaiense Çili və Sakit okeanın ətrafında olan digər yerlərində rast gəlinir.
• T. saginata dünyanın bütün yerlərində rast gəlinir. T.Solium müsəlman ölkələrində nadir hallarda rast gəlinir, lakin Mərkəz Amerika və Afrikanın müəyyən bölgələrində külli miqdarda yayılmışdır.
• Bağırsaq infestasiyasına əlavə olaraq, T.Solium sisteserkoza səbəb olur - ağızdan daxil olan yumurtalardan əmələ gələn sürfələr kült yatıb bala çıxardır, hansılar pasientin toxumalarına müdaxilə edir və orada inkapsulyasiya edib sistlərə çevrilir (bax: sisteserkoz ).

Yoluxma

• Diphyllobothrium infeksiyasına yoluxma tərkibində sürfə olan çiy balığın və ya  kürünün daxilə qəbul edilməsi ilə  (nalim balığı, durna balığı, şirin su levrək balığı, xanı balığı; D. nihonkaiense qurduna yoluxma isə çiy Sakit Okean qızıl balığını yedikdə olur) baş verir.
• Taenia  infeksiyası  yaxşı bişirilməmiş mal və ya donuz ətini yeməklə əldə edilir. 

Simptomlar

• Əksər infestasiyalar simptomsuzdur. Qarında yüngül ağrı və ürəkbulanma meydana çıxa bilər. 
• Bağırsaq keçməməzliyi çox nadir bir ağırlaşmadır.  
• Diphyllobothrium  sahib tərəfdən qəbul edilən qidadan B12 vitaminini absorbsiya edir və bəzən bunun ardınca baş verən vitamin çatışmazlığı xarakterik simptomlarla (məsələn, hamar dil, ətraflarda paresteziyalar, ataksiya) olan meqaloblast anemiyanın inkişafına apara bilər. 

Diaqnoz

• Diaqnoz nəcis nümunəsində yumurtaların müəyyənləşdirilməsinin əsasında təyin edilir. Daha nadir hallarda qurd seqmentləri aşkar edilir. Əgər görünən seqment, bütöv qurd və ya qurdların hissələri barədə  şübhə varsa  növü təyin etmək üçün bir müayinə istifadə olunur.   Üç gün yeni nəcis nümunələri (növlər)). 

Əlaqəli mənbələr

• Digər sübutların icmalı
• Ədəbiyyat

Ədəbiyyat

1. Dick TA, Nelson PA, Choudhury A. Diphyllobothriasis: update on human cases, foci, patterns and sources of human infections and future considerations. Southeast Asian J Trop Med Public Health 2001;32 Suppl 2():59-76.
2. Hoberg EP. Taenia tapeworms: their biology, evolution and socioeconomic significance. Microbes Infect 2002 Jul;4(8):859-66.