Qlossit

Əsas məqamlar 

• Qlossit yerli proseslə əlaqəli ola bilər (infeksiya, qıcıqlanma),  yaxud sistem xəstəliyinin əlaməti ola bilər
• Dilin arxa tərəfinin iltihabı adətən, sapabənzər məməciklərin itməsinə başqa sözlə, atrofiyaya (hamar dil )səbəb olur.
• Dildə həmçinin yaralar ola bilər və ya  selikli qişasını  müxtəlif xəstəliklər  zədələyə bilər.
• Dil xərçənginə dilin arxa səthində  demək olar ki,  rast gəlinmir. Əgər  2 - 3 həftə ərzində  potensial qıcıqlandırıcı faktorlar aradan götürüldükdən sonra  leykoplagiya və eritroplagiya  itməzsə, biopsiyaya göstərişdir. 

 Orta şırımın iltihabı 

• Dilin orta şırımın ətrafında sapabənzər məməcikləri zədələyən  atrofiya  dairəvi (yivli) məməciklərin önündə yerləşir (şəkil ).
• Göbələk infeksiyası həmçinin, anqulyar xeylit və damağın eriteması kimi digər simptomlarla təzahür edə bilər. 
• Xəstəliyə siqaret çəkənlərdə və diş protezləri istifadə edənlərdə çox təsadüf olunur. 
• Müalicə şərait yaradıcı faktorların aradan qaldırılması və yerli olaraq göbələkəleyhinə müalicədən ibarətdir. 
• Diferensial diaqnozu
  • Orta  romboid qlossit (şəkillər ), həmçinin, müalicə tələb etməyən  mərkəzi papilyar atrofiya kimi məlumdur. 
  • Sarkoidoz yaxud vərəm səbəbli xoralanma.

Stomatomikoz  (kandidioz)

• Dilin səthi əsas eritematoz selikli qişanı aşkara çıxarmaq üçün qaşına bilən  ağ ərplə örtülüdür.
• Ən çox səhhəti zəif  olan böyüklərdə  və yenidoğulmuşlarda rast gəlinir. 
• Diferensial diaqnozu: coğrafi dil (şəkillər )

Atrofik qlossit (hamar dil )

• Sapabənzər məməciklərin nahamar quruluşu itir (depapilyasiya) və dil hamarlaşır (şəkil).
• Eritematoz ləkələr  dilin üzərində yaxud, digər selikli qişalar üzərində meydana çıxa bilər (şəkillər ).
• Səbəbləri 
  • Dəmir defisitli anemiya
  • Meqaloblastik  anemiya 
  • Vitamin B₁₂ çatışmazlığı 
  • Şeqren sindromu, ağızda quruluq
• Müalicəsi təyin olunduğu əsas xəstəliyə müvafiqdir. 

Yarpağabənzər  məməciyin ödemi

• Yarpağabənzər məməciklər selikli qişanın kütlələridir ki, dilin arxa nahiyəsini kənarlardan örtür (dil badamcıqları).
• Şişkinlik yarana bilər:
  • mexaniki yaxud kimyəvi qıcıqlanma, məsələn, diş protezlərinin aşınması, ağıl dişinin iltihabı. 
  • yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyaları 
• Müalicə qıcıqlandırıcı faktorların aradan qaldırılmasından ibarətdir.
• Diferensial diaqnozu 
  • Fibroma
  • Xoralanma 
  • Dilin yan tərəfindəki açıq rəngli ləkələr biopsiya edilməlidir. 

Qranulomatoz qlossit

• Davamlı makroqlosiyaya səbəb olacaq xronik iltihab 
• Dilin  bir neçə gün davam edən fasiləli (aralıq) şişməsi
• Orta şırım əhəmiyyətli dərəcədə dərindir.
• Melkerson-Rozental sindromunun təzahürü (bax: İnsanda Onlayn Mendel İrsiyyəti - İOMİ )

Coğrafi və çatlamış dil

• Şəkillərə də baxın. 
• Naməlum etiologiya 
• Çox zaman psoriazla əlaqədar olur.
• Diferensial diaqnozu 
  • Reyter sindromu
  • Kandida infeksiyası

Çiyələkli dil 

• Skarlatinanın tipik əlaməti 
• Dilin səthində göbələyəbənzər məməciklər eritematoz və şişmiş olur.
• Diaqnoz somatik  simptomlara əsaslanır.