Uşaqlarda kəskin abdominal simptomlar

Əsas məqamlar

• Uşaqlarda əksər abdominal simptomlar ümumi bir həkim tərəfindən müalicə edilə bilər. Ən geniş yayılmış, məlum bir etiologiyası olmayan, lakin özündə bir xəstəlik kimi görünən "NUD dolor abdominis"-dir.
• Cərrahi müdaxilə tələb edən xəstəliklərin müəyyən edilməsi vacibdir.
• Kəskin appendisit təcili müalicə tələb edən abdominal ağrının ən çox yayılmış səbəbidir.
• Abdominal ağrının səbəbi, məsələn, qarın bölgəsindən kənarda da ola bilər, məs. tənəffüs yollarının yoluxucu xəstəlikləri.
• Qeyri-cərrahi xəstəliklərdən ağır bakterial infeksiyalar üçün təcili müalicə tələb olunur (piyelonefrit, meningit).

Tarixçə

• Yaş
• Simptomlar nə qədər kəskin şəkildə başlayıb və nə qədər davam edib?
• Ağrının növü (Ağrı növü (davamlı və ya paroksismal?)
• Əlaqəli simptomlar

Fiziki müayinə

Qarın palpasiyası

• Uşaq qorxursa, müayinə ən yaxşı şəkildə valideynlərin qucağında, dizləri bükülmüş, arxası üstə uzanaqlı vəziyyətdə aparılır.
• Yerli ağrının müayinəsi ağrının ocağından mümkün qədər uzaqdan başlanmalıdır.
• Qarın əzələlərinin gərilməsi ağrının əlamətidir. Ağrının mövcudluğunu və yerini müəyyən etmək üçün bu əlamət bvir neçə dəfə aydınlaşdırılmalıdır.

Rəqəmsal rektal müayinə

• Uşaq üçün qorxulu və ağrılı bir təcrübə ola bilər. Buna görə müayinə bir göstəriş olmadan aparılmamalıdır.
• Apandisit şübhəsi çox güclüdürsə və uşaq hər halda xəstəxanaya göndərilibsə, müraciət edilən həkim tərəfindən rəqəmsal rektal müayinənin aparılmasına ehtiyac yoxdur.
• Vaxtaşırı rəqəmsal rektal müayinə kəskin apandisit diaqnozunda faydalı deyil, lakin tez-tez invaginasiya (uşaqlar <2 yaş) və ya ağır qəbizlik (adətən böyük yaşlı uşaqlarda) olduqda nəcisin keyfiyyətini qiymətləndirmək üçün təyin edilir.

Ümumi fiziki müayinə

• Qulaqlar və tənəffüs yolları (infeksiyalar)
• Cinsiyyət orqanları (testislər), inguinal bölgə (yırtıqlar)
• Dəri (Henoch - Schönlein purpura)
• Kusma və ya ishal olan bir uşaqda kilo itkisi həmişə hesablanmalıdır (bax ). Fiziki müayinə ilə yanaşı, uşaq sağlamlığı klinikasında edilən ölçmələr də istinad üçün istifadə edilməlidir (zəruri hallarda böyümə hesabatından ekstrapolyasiya etməklə).

Laboratoriya tədqiqatları

Sidik analizi

• Qarın ağrısı olan uşaqların bir neçə faizində sidik yolu infeksiyası aşkarlanır.
• Sidiyin kimyəvi analızı zamanı skrininq üçün batırma testi kifayətdir.
• Lazım gələrsə, mikroskopiya və bakterial kultur aparılır. Sidik yolu infeksiyası diaqnozu hər zaman düzgün alınmış bir sidik nümunəsinə və bakterial kultura əsaslanmalıdır.
• Appendisit olan bəzi xəstələrdə pyuriya var, lakin nitritlərin olması həmişə sidik yollarının infeksiyasını göstərir.

Qan leykositləri və serum CRP

• Semptomlar kəskin şəkildə başlamış hallarda, mülayim olsa da, appendisit istisna edilmirsə, vacib müayinələr aparılmalıdır.
• Klinik mənzərə və xəstəliyin irəliləməsi, müraciət və ya müalicə qərarı üçün ən vacib əsasdır və ağır simptomları olan uşaq laboratoriya müayinələrinin nəticələri normal olsa belə heç vaxt evə buraxılmamalıdır.
• Hər iki serum CRP və qan lökositləri normaldırsa, ağrı ən az 12 saat davam edir və şiddətli deyil, kəskin appendisit mümkün deyil və uşağın vəziyyətini evdə izləmək mümkündür.
• Bir və ya hər iki test nəticəsi normal deyilsə, uşaq xəstəxanaya göndərilməlidir.
• Ağrı qısa müddətə davam edərsə, normal laboratoriya nəticələri də appendisit olduğunu istisna etmir. Digər tərəfdən, xəstəliyin irəliləməsi mümkün deyil, lakin bir neçə saat adətən izləmək lazımdır.
• Aksillar və rektal temperaturun müqayisəsi apendisit diaqnozunda faydasızdır.
• Ağrılı qəbizlik halında qan lökositlərinin sayı çox, lakin serum CRP normal ola bilər.

Diaqnostik göstərişlər

• Müxtəlif yaş qruplarında qarın ağrısının ən vacib spesifik səbəbləri və diaqnostik göstəriciləri cədvəldə verilmişdir.

Pilor stenozu

• Həyatın ikinci həftəsindən tədricən inkişaf edir və reaktiv qusmaya səbəb olur.
• Ən gec uşağın çəki artımı dayandıqda xəstəxanaya aparılmalıdır.

İnvaginasiya

• Əsas simptomlar arasında şiddətli, paroksismal spazmalar baş verir, belə spazmalar arasında uşaq demək olar ki simptomsuz olur.
• Ümumi vəziyyət sürətlə pisləşir.
• Sulu, qan ləkəli nəcis ("ət suyu") səciyyəvi haldır.
• Uzunsov bir qarın kütləsi tez-tez palpasiya zamanı (sağ və yuxarı orta qarın sahəsində) hiss olunur.
• Rəqəmsal rektal müayinədə rektal ampul boşdur ya da az miqdarda sulu və qanlı nəcis ola bilər.
• Radioloji prosedur zamanı bağırsağın hava və ya kontrast maddə ilə doldurulması adətən uğurlu alınır.

Qapalı yırtıq

• Adətən 6 aydan kiçik uşaqlarda, nadir hallarda böyük uşaqlarda görülür.
• Əsas simptom ağrıdır və uzunmüddətli vəziyyətdə qarın ağrısı və okluziya əlamətləri.
• Ən əsas göstəricisi pupart bağının yuxarı və ya aşağı və orta hissəsində zərif, sərt, qızartılı kütlənin olmasıdır.
• Uşaqlarda yırtıqlar barəsində ayrıca məqaləyə nəzər salın.

Kəskin testis

• Diferensial diaqnozlar
  • Destekulyar burulma
  • Kəskin hidroel
  • Destekulyar apendisitin burulması
  • Epididimit / Epididyimorxit
• Xəstəlik əsasən yenidoğulmuşlarda və prepubertal oğlanlarda rast gəlinir.
• Epididimis və epididimitin burulması, testis burulmasına nisbətən daha çox olur və hər yaşda baş verə bilər.
• Tez-tez ilkin simptom qarın ağrısıdır.
• Yuxarıda göstərilən bütün vəziyyətlərdə testislərin palpasiyası, şişlik və ağrı aşkar edilir. Testis büküldükdə, testis ümumiyyətlə skrotumun yuxarı hissəsinə və ya inguinal kanalın açılışına çəkilir.
• Burulma tam təsdiq edildikdə, kəskin skrotum təcili əməliyyat tələb edir.

Kəskin appendisit

• İlkin simptom demək olar ki, həmişə göbək bölgəsində ağrının yaranmasıdır.
• Ağrının sağ alt kvadrantda yerləşməsi, peritoneal qıcıqlanmaya səbəb olan daha çox pişləşmiş bir xəstəlik olduğunu göstərir.
• McBurney nöqtəsində kiçik bir bölgədə aşkar bilinən ağrı varsa, appendisit ehtimalı çox yüksəkdir.
• Hərəkətlər və titrəmə nəticəsində yaranan ağrı, appendisit üçün xarakterikdir.
• Atlama аşkarlamaq üçün yaxşı bir sınaqdır: uşağın hər iki pəncəsi üstə və ya kiçik bir stuldan atlanmasını istəyin. Bu hər hansı bir ağrıya səbəb olmasa, appendisit mümkün deyil.
• Qusma appendisitdə tipik bir simptomdur. Qastroenteritdən fərqli olaraq ümumiyyətlə ağrı nisbətən uzun müddət davam etdikdən sonra başlayır.
• İshal qusmadan daha az hallarda baş verir və heç vaxt çox olmur.

Qastroenterit

• Uşaqlarda qarın ağrısının ümumi bir səbəbi
• İshal və qusma əsas simptomlardırsa və eyni zamanda (yüngül) aramla qarın ağrısı baş veribsə, qastroenterit diaqnozu ən yüksək ehtimaldır.
• Palpasiya zamanı ümumiyyətlə bir ağrı hiss olunmur.

Tənəffüz yollarının respirator infeksiyaları

• Pnevmoniya, sinusit, otit mediası və bəzən də tonzillit qarın ağrısına səbəb ola bilər.
  • Yuxarı tənəffüs yollarının və qulaqların vəziyyəti, apandisitin olmasına dair nəticələr kifayət qədər aydın deyilsə, həmçinin sinə və sinus rentgenoqrafiyası və ya sinus ultrasəs müayinəsi təyin edilir.
• Xüsusilə, sağ aşağı lobun pnevmoniyası McBurney nöqtəsində ağrıya səbəb ola bilər.

Sidik yollarının infeksiyası və digər ciddi bakterial infeksiyalar

• İnfeksiyalar tez-tez qızdırma və qusma ilə ortaya çıxır.
• Uşaqda açıq ishal olmadıqda, qastroenterit diaqnozu qoymayın.

Qəbizlik

• Güclü ağrılar ən çox kəskin qəbizliklə əlaqələndirilir; xroniki qəbizlikdə nadir hallarda baş verir.
• Ağrı dəyişkəndir və orta qarında hiss olunur.
• Kəskin qəbizlikdə tutulan nəcisin palpasiya olunan kütləsi ümumiyyətlə hiss olunmur. Rəqəmsal rektal müayinədə rektal ampul sərt nəcislə doldurulur.
• Ağrılı koprostaz üçün ilkin müalicə bir imalədir (bisakodil ilə mini-imalə və ya 120 ml imalə).Böyük həcmli su imalələri təyin olunmamalıdır. Pəhriz tövsiyələrinə əlavə olaraq ümumiyyətlə digər terapiya lazım deyil.

Henox–Şönleyn purpura

• Baxın
• İlkin simptom paroksismal qarın ağrısıdır.
• Papulyoz, və sonradan oturaqda və aşağı ətraflarda petexial səpki diaqnoz üçün göstəricilərdir.
• İnvazinasiya xəstəliyin nadir hallarda ağırlaşması (iltihablaşması).

Digər səbəblər

• Yeniyetmə, cinsi aktiv qız diaqnostik problem yarada bilər. Abdominal ağrının potensial səbəblərinə aşağıdakılar daxildir:
  • appendisit
  • cinsiyyət mənşəli səbəblər
    • yumurtalıqda bir kistin yırtılması (bəzən fiziki gərginlik ilə əlaqəli ani qarın ağrısına səbəb olur). Nəzarət altında saxlanılan müddətdə ağrı azalır və laboratoriya analizlərinin nəticələri normal olur.
    • uşaqlıqdankənar hamiləlik.

Əlaqəli mənbələr

• Digər sübutların xülasəsi