Uşağa qarşı baş vermiş zorakılığa şübhə: aşkarlama və tədbirlər

Əsas məqamlar.

•  Uşaq, xüsusilə də azyaşlı olduqda, fiziki zorakılığın qurbanı olması ehtimal olunarsa, və hətta, travma cüzi olarsa belə, dərhal pediatrik xəstəxanaya yönləndirilməlidir. 
•  Uşağın fiziki zorakılığa məruz qalması dəqiqləşdirildikdə və ya təsdiqləndikdə  uşağın müdafiəsi  barədə hesabat   və polis istintaqı üçün sorğu ləngidilmədən icra olunmalıdır.(ölkə qanunvericiliyinə və təcrübəyə  müvafiq olaraq).
• Hesabat ya yazılı, yaxud da şifahi ola bilər və valideynlər hesabatın tərtib olunması ilə bağlı məlumatlandırılmalıdır.  Uşaq Müdafiə Təşkilatları  dərhal hadisə ilə bağlı  polis istintaqı üçün müraciət etmək məcburiyyətindədirlər."?>
•  Müvafiq tədbirlər əksər hallarda fiziki zorakılığın təkrarlanmasının qarşısını alacaqdır. Əgər tədbir görülməzsə, fiziki zorakılığın  təkrarlanma epizodu 30%  hallarda uşağın daimi əlil olması riski  ilə , və 10% halda isə  ölüm riski ilə əlaqədardır.
• Uşaq üzərində cinsi zorakılıq və  məişət zorakılığı  barədə məqalələrə həmçinin baxın. Sonuncu məqalədə  həmçinin zoraklığın uzunmüddətli psixoloji nəticələri araşdırılır. 

Uşağın fiziki zorakılığa məruz qalması nə zaman ehtimal olunmalıdır ?`

• Uşaq özü zorakılıq haqqında danışır. 
•  Xəsarət  almış uşağın müalicəsi ilə bağlı müraciyət təxirə salınır və yaxud da ümumiyyətlə aparılmır.
• körpənin və azyaşlı uşağın  anamnezində açıq-aydın travma haqqında qeyd yoxdursa, lakin baş nahiyyəsində çoxsaylı zədələnmələr varsa:.
•  Uşağın xəsarətinin  silkələnmənin nəticəsində olmasına şübhə  
•  
  • Ən çox təsadüf olunan simptomar və əlamətlərə qusma , huşun pozulma dərəcələri, qusma, qıcolma tutmaları, apnoe, iştahanın pis olması, və /və ya  qıcıqlanma daxildir. 
  • Əlamətlər və simptomlar xəsarətin ağırlıq dərəcəsi ilə mütənasibdir.
  •  Xarakterik zədələnmələrə  subdural və  retinal hemorragiyalar daxildir.
  •  Əgər  nevroloji simptomatikaya malik 12 aylıqdan kiçik uşaq olduqda qeyri-müvafiq anamnez təqdim olunarsa, nəzərə alınmalıdır ;  xarici müayinə zamanı hər hansısa bir əlamətin aşkar olunması mütləq deyil.
  • Həmçinin, nəzərə alınmalıdır ki, bir çox hallarda, silkələnmiş uşaq sindromunda zahirən nəzərə çarpan əlamətlər olmur."?>
    • Başın yüngül zədələnmələrində  (şişkinlik əzilmə ensiz xətti sınıqlar xüsusilə təpə sümükləri nahiyəsində  ) mümkün fiziki zorakılığın qiymətləndirilməsinə tələbat fərdi olaraq qiymətləndirilməlidir. Bu xəsarətlər həmçinin alçaq məsafəli  hündürlükdən yıxıldıqda, yaxud aşırıldıqdan sonra   alına bilər.
  • Sınıqlar( kəllə sümüklərindən başqa digər sınıqlar)
    • 12 aydan kiçik  və hələ gəzə bilməyən uşaqda  hər hansısa bir sınıq 
    •   Müxtəlif sağalma mərhələrində olan çoxsaylı sınıqlar 
    •  Xəsarət alma ilə bağlı qeyri-adekvat izahat
  •  Əziklər və səthi travmaların uşağın hərəki inkişafı ilə uyğunsuzluq təşkil etməsi .
    • Normada göyərmələr  hələ gəzməyi öyrənməyən körpə uşaqlarda müşahidə olunmur ,  belə ki,gəzməyə təzə başlayan körpələrdə  dizlərdə, ayaqlarda  və alında göyərmələrə  daha çox rast gəlinir. 
    • Fiziki zorakılıq nəticəsində yaranmış göyərmələr aşağıdakı xarakterdə ola bilər. 
      • beldə, boyun, üz, qulaq seyvanı, sağrılarda, həmçinin də budların içəri və arxa tərəfində yerləşir.
      •  qoşa çimdik  əlamətləri 
      • istifadə edilmiş alətin  dəqiq müəyyən edilmiş   izini  daşıyan qançır və əlamətlər
      • qançırlarla əlaqəli petexiyalar 
  • Aydın şəkildə haşiyələnmiş yanıqlar və yaxud   yanığın nə ilə törədildiyini dəqiq əks etdirən kontakt yanıqları 
  •  İstənilən yaşda olan uşağın bütün sınıq və travmaları  zamanı kliniki nəticələrlə anamnez arasında uyğunsuzluq olarsa,  yaxud  fiziki zorakılığın mümkün ola bilən etioloji faktor olması şübhə doğurduqda 
  •  Uşağın kimyəvi zorakılığa məruz qalmasına şübhə  (uşağa narkotik maddə yaxud alkoqol verilib)

Görüləcək tədbirlər və səlahiyyət orqanlarına bildirişlər  

• Anamnez və hadisələrin gedişatı ehtiyatla diqqətlə hadisəni hadisə haqqında ifadə verənin öz sözləri ilə qeyd olunur. Ehtiyac olarsa, məlumatlar danışanın imzası ilə təsdiqlənir. 
•  Hərtərəfli klinik müayinə aparılır.  Xarici  travmanın bütün əlamətləri qeyd olunmalı və fotosu çəkilməlidir. Həmçinin qulaq seyvanları,saç, başın dərisi  və ağız boşluğunun selikli qişasının müayinəsini də yaddan çıxarmayın . 
• Uşaq, xüsusilə də kiçikdirsə,   hətta travmalar yüngül və   aktual müalicə tələb etməzsə belə,  təcili əsaslarla pediatrik xəstəxanaya  yönləndirilə bilər.
• Yönləndirən  həkim   uşağın qəbul olunduğu  xəstəxanada  yönləndirilmənin xarakteri barədə tibbi personalı məlumatlandırmalı, və  köçürülməsi zaman təhlükəsizliyini təmin etməlidir. 
• Valideynlərə uşağın tibbi müayinəsin nəticələri  üçün  daha sonrakı müayinələrin xəstəxanada aparılmasının   tələb olunduğu bildirilməlidir.  Valideynlər daha sonrakı müayinələrdən imtina edərlərsə,  uşaq müdafiəsi  təşkilatları yaxud polisi köməyə çağırılmalıdır.   
• Aydın  və ya  güclü şübhə doğuran hallarda yönləndirən həkim  özü  hadisə barədə məlumatı uşaq hüquqları müdafiəsi orqanlarına   və polisə bildirməlidir.  Naməlum hallarda isə bu  rəsmi məruzə  xəstəxanada differensial diaqnostik müayinələr başa çatdıqda   mümkün olan qədər tez  tərtib olunur.
• Xüsusilə də, uşaq azyaşlı olduqda xəstəxanada nəzarət üçün mümkün əlaqəli  travmaların müəyyən edilməsi və differensial diaqnostikası məqsədilə palataya qəbul olunur. 
• Uşaq kiçik olduqca daha ətraflı  müayinələr aparılmalıdır. 
  • Uşaqda hemorragiya əlamətləri olduqda (qançır,  beyin qanaxması, retinal hemorragiya ) :  trombositlərin  sayı ilə birgə qanın ümumi analizi, sidiyin biokimyəvi analizi və əsas qanayan diatezi müəyyən etmək üçün xüsusi müayinələr
  • Beyin və kəllə zədələnmələrində :  başın KT və ya MRT müayinəsi və diş həkimi və oftalmoloqla konsultasiya   
  • 2 yaşdan kiçik uşaqlarda: bütün bədənin rentgen müayinəsi sınıqların təyini üçün :  Daha böyük yaşlı uşaqlarada radioloji müayinələr sınıqların ehtimal olunan nahiyələrinə yönəldilir.  
  •   sidiyin narkotik maddələrə görə analizi xüsusi hallarda ayıqlığın azalması hallarında  nəzərdə tutula bilər. 
•   Xəstəxananın ictimaiəyyətlə əlaqəli  işçisi   vacib olduqda müxtəlif Uşaqların Müdafiəsi təşkilatları  ilə məsləhətləşmələr təşkil edir və polislə uşaq müdafiəsi təşkilatları arasında əlaqədar şəxs kimi fəaliyyət göstərir.   
•  Cinayət işi davam etdikcə  uşağa aid hər hansı bir sənəd qeydləri istintaqı həyata keçirən məmurun icazəsi olmadan  valideynlərə verilməməli və ya göstərilməməlidir
• Adətən pediatr tərəfindən həyata keçirilən  müvafiq tibbi nəzarət icra olunmalıdır.

 Xəstəxanadakı prosedurlar. Tibbi anamnez   və travmaya səbəb olan hadisələrin anamnezi hadisə haqqında ifadə verən şəxsin ’ öz sözlərinə əsasən qeydə alınmalı və ehtiyac olarasa, onun şəxsi imzası&#x2019 ilə təsdiqlənməlidir; Ətraflı klinik müayinə aparılmalı və  və  travmanın bütün xarici əlamətləri  qeydə alınmalı və fotosu çəkilməlidir. Başın dərisi, saç, qulaq seyvanları və həmçinin də,  ağız boşluğunun selikli qişasının müayinə edilməsi yaddan çıxarılmamalıdır.  Differensial diaqnostikada xüsusilə ehtiyatlılıq göstərilməlidir.  Uşaq hər zaman xəstəxanaya qəbul edilməlidir. . Fərdi hallardan asılı olaraq  növbəti müayinələr ya dərhal, yada növbəti günlərdə  icra olunmalıdır : hemorragiya əlamətləri olan uşaq (qançır, beyin qanaxmsı,retinal hemorragiya ): qanın ümumi analizi , sidiyin ortaporsiyasının  müayinəsi, mümkün olan xüsusi müayinələr əsas qanayan diatezin təyini məqsədilə  kəllə və beyin zədələnmələrində  (məsələn silkələnmiş uşaq sindromunda ):oftalmoloq və diş həkiminin konsultasiyası ilə yanaşı  başın KT və ya MRT müayinəsi. 2 yaşdan böyük uşaqlarda: sınıqlara görə bütün bədənin rentgen müayinəsi;  Daha böyük yaşlı uşaqlarda  radioloji müayinələr sınıqların ehtimal olunan nahiyəsinə yönləndirilməlidir. Sidiyin narkotiklərə görə analizi xüsusi hallarda,  məsələn uşaqda huşun tutqunluğu olduqda nəzərə alınmalıdır. İctimai işlərlə əlaqədar işçi ilə məsləhətləşmə.  Uşaq psixiatrı ilə məsləhətləşmə. Uşağa  yardım edən komandanın tərkibinə cərrah (fiziki xəsarətlərin lokalizasiyasından asılı olaraq ), pediatr, təyin olunmuş tibb bacısı və ictimai işlər üzrə işçi və göstərildiyi kimi digər mütəxəssislər daxil ola bilər. Hadisə müvafiq Uşaqın Müdafiəsi  Təşkilatlarına bildirilir ki, o da polisə məlumat verir.  Məcburi hesabat tələbləri məxfilik hallarından üstündür. Adətən pediatr tərəfindən icra olunan tibbi müşahidə  həyata keçirilməlidir. "?>

Müvafiq mənbələr

• Digər sübutlu icmallar