Allergik kontakt dermatit

Əsasları

• Əksər hallarda allergik kontakt dermatiti digər növ dermatitlərdən sadəcə klinik əlamətlərinə görə fərqləndirmək mümkün olmur.
• Diaqnozun əsasını kontakt allergiyanın müəyyən edilməsi, ekzemaya xas klinik tablo və sözügedən allergenə müvəqqəti olaraq məruz qalmaq təşkil edir.df
• Aparılmış müvafiq müalicəyə baxmayaraq sağalmayan dermatit hallarında allergik kontakt dermatit ehtimalı nəzərə alınmalıdır.

Etiologiya

• Ləng gedişli hüceyrə tipli allergiya (dəri təmas dermatiti)
• Adətən uzun müddət ərzində məruz qalma nəticəsində meydana gəlir.
• Ən geniş yayılmış etioloji faktora nikel (şəkil) və həmçinin kosmetik vasitələrin istehsalında istifadə edilən ətir və qoruyucular və gigiyena məhsulları aid edilir.
• Digər etioloji faktorlara rezinin tərkibindəki kimyəvi maddələr, plastik maddələrin və yapışqanın (kleyin) tərkibinə qatılmış inqrediyentlər (şəkil), xrom və kobalt birləşmələri, həmçinin dəriyə qulluq vasitələrinin tərkibnə qatılmış inqrediyentlər aid edilir.

Simptomlar

• Səpgilər əvvəl məruz qalınan nahiyədə əmələ gəlir, lakin sonradan daha geniş sahələrə yayıla bilir (şəkil).
• Ardıcıl məruz qalmadan sonra simptomlar 1 - 2 gün içində yenidən meydana gəlir, məruz qalma azaldıqca isə tədricən aradan qalxır.

Diaqnoz

• Səpgilər, xüsusilə də aşağıda qeyd edilmiş nahiyələrdə yerləşdikdə allergik kontakt dermatitdən şübhələnmək lazımdır:
  • qoltuqaltı (dezodorantlar)
  • əl və bilək (metal, dəri, iş alətləri, kimyəvi maddələr; şəkil).
• Ümumiyyətlə allergik dermatit bədənin hər yerində meydana gələ bilər. Tipik sahələrə aiddir:
  • üz (şəkil) və boyun (şəkil; dəriyə qulluq vasitələri, kosmetik vasitələr)
  • bel (dəri, metal; şəkil)
  • bel - oma yarığı (hemorroid (babasil) kremleri və suppozitoriumlar)
  • bud və qıç (corablar, rezin çəkmələr, qıçda olan xoraların müalicəsində istifadə olunan yerli müalicə vasitələri)
  • ayaqlar (metal, rezin, dəri, boyalar, kontakt yapışqan, xrom, antimikotik vasitələr).

Müayinə üsulları

• Anamnezdə etioloji faktor aydın şəkildə qeyd edildikdə adətən ''Patch'' testi təyin edilmir, məsələn, nikel.
• Dəri təmas allergiyasının və allergik dermatidin diaqnostikası üçün allergenlərə qarşı uyğun həssaslığı numayiş etdirən epikutanos testindən (patch testi) istifadə edilir.
• Bununla belə test nəticələrinin müsbət olması hər zaman xəstənin dermatiti ilə əlaqəli olmaya bilər.
• Testin həyata keçirilməsi və nəticələrin analiz edilməsi dermatoloq tərəfindən həyata keçirilir.

Müalicə

• Allergik təmas dermatitinin əsas müalicəsi allergendən uzaq durmaq və ya onu kənarlaşdırmaqdan ibarət olur (şəxsi qoruyucu vasitələr, iş yerində istifadə edilən əşyaların və ya üsulların dəyişdirilməsi, məşğuliyyətin dəyişdirilməsi).
• Yerli qlükokortikoid kremlər
• Həkim təyinatı ilə xronik hallarda tətbiq edilən immunsupressiv dərman maddələri.

Topikal (yerli) müalicə 

• Əldə allergik dermatitin müalicəsi: nəzər yetirin.
• Orta güclüdən güclüyə qədər qlükokortikoid kremlər dəri sağalana qədər dermatitin ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq 2 - 6 həftə ərzində gündə bir və ya iki dəfə tətbiq edilir. Problemin aradan qalxmadığı təqdirdə vəziyyət nəzarət altına alınır.
• Kəskin vezikulyar dermatitdə səth adətən nəm kompreslə örtülməlidir (hər dəfə 10 - 20 dəqiqə olmaqla gün ərzində iki və ya üç dəfə).

Sistemşəkilli müalicə

• Ağır və yayılmış allergik dermatit hallarında qısa sistemşəkilli qlükokortikoid müalicəsi təyin edilə bilər, məsələn,1 - 2 həftə ərzində gündə bir dəfə 20 - 40 mq prednizolon.
• Allergik dermatitdə antibiotiklərə nadir hallarda ehtiyac duyulur və onlar yerli müalicəni əvəz etmir. Əgər səpgilərdə infeksion proses aydın şəkildə müşahidə edilərsə (şəkil), antibiotiklər təyin edilə bilər (sefaleksin 500 mq, 7 - 10 gün ərzində, gündə üç dəfə olmaqla).

Sürətli tip kontakt dermatit

• İgE-dən asılı sürətli tip allergiyaya əsaslanır.
• Kontakt övrə və zülaldan asılı kontakt dermatit
• Allergenin təmasda olduğu nahiyədə çox qısa bir müddət ərzində (30 dəqiqə) yaranan qızartı, pruritus (qaşınma) və / və ya övrə.
• Allergik təmas dermatitindən daha nadir hallarda təsadüf edilir, lakin xronik mərhələsində onun əlamətləri allergik dermatiti xatırlada bilər.

Mütəxəssis konsultasiyası

• Xüsusilə proses ağır və yayılmış xarakter daşıdıqda, həmçinin vəziyyətin xronikləşməsi hallarında
• ''Patch'' testinin aparılması və diaqnozun doğrulanması zamanı
• Peşə tipli allergik təmas dermatitindən və ya əl dermatitindən şübhələnildikdə

Müvafiq resurslar

• Digər internet resursları
• Ədəbiyyat

Johansen JD, Aalto-Korte K, Agner T et al. European Society of Contact Dermatitis guideline for diagnostic patch testing - recommendations on best practice. Contact Dermatitis 2015;73(4):195-221. Fonacier L, Bernstein DI, Pacheco K et al. Contact dermatitis: a practice parameter-update 2015. J Allergy Clin Immunol Pract 2015;3(3 Suppl):S1-39. Boonstra MB, Christoffers WA, Coenraads PJ et al. Patch test results of hand eczema patients: relation to clinical types. J Eur Acad Dermatol Venereol 2015;29(5):940-7.