Beyin absesi

Əsaslar

• Beyin absesi bakteriya, göbələk və ya protozoaların təsiri nəticəsində yaranmış olan irinin beyində lokal olaraq toplanmasıdır. Bu, ensefalit olaraq başlayıb daha sonradan kapsulla əhatə olunmuş absesə çevrilir.
• Absesdən şübhələnildiyi halda xəstə, dərhal təcili olaraq  xəstəxanaya göndərilməlidir.  Xəstə adətən lokal nevroloji simptomlara malik olur.
• Onurğa beynində yarana biləcək yırtıq riski səbəbindən lumbar punksiya məsləhət görülmür.

Etiologiya

• Keçirilmiş infeksiyalar və infeksiyaya meyilli hallar, etioloji mülahizələr üçün başlanğıc nöqtə hesab olunur.
  • Septik vəziyyət
  • Qulaq, diş, paranazal sinus infeksiyaları
  • Respirator infeksiyalar
  • Endokardit
  • Anadangəlmə ürək qüsurları, intrakardial şunt/açıq oval dəlik (patent foramen ovale (PFO)), pulmonar arteriovenoz malformasiya
  • Kraniotomiya (cərrahi əməliyyatla kəllə sümüyünün açılması), kəllə sümüyü qırıqları, neyrocərrahi müdaxilələr.
  • QİÇS, digər immundefisit hallar
• İnfeksiyanın yayılması əksər hallarda hematogenik olur, lakin absesin yaranması, həmçinin lokal infeksiyanın yayılmasından da qaynaqlana bilər.
• Səbəb olan agentlərə adətən streptokokklar, stafilokokklar aid edilir; qarışıq infeksiyalara sıx - sıx rast gəlinir.
• Bir neçə absesin eyni zamanda meydana gəlməsi mümkündür.

Simptomlar

• Simptomlar, əsasən absesin beyin toxumasına göstərdiyi yerli təsir nəticəsində yaranır, yəni  simptomlar spesifik bölgələrə işarə edir.
• İnfeksiya əlamətləri adətən zəif olur və yaxud da heç olmur.
• Nevroloji simptomlar adətən proqressivləşir.
  • Baş ağrısı(77%)
  • Yorğunluq (65%)
  • Temperatur (53%)
  • Şüur səviyyəsində dəyişiklik (53%)
  • Ürəkbulanma/qusma (51%)
  • Papilyar staz/papilloödem (39%)
  • Hemiparez
  • Epileptik tutmalar (24%)
  • Disfaziya
  • Görmə sahəsinin defektləri
  • Psixiatrik simptomlar

Diaqnoz

• Beyin absesinin diaqnozu, simptomlara və beyin parenximasına təsir göstərən xəstəliklərə işarə edən neyroradioloji tapıntılara əsaslanır.
• KT, adətən aşağı sıxlıqlı lokal sahələri, dairəvi olaraq gücləndirilmiş haşiyələrlə göstərir. Anomaliya ətrafında şişkinliyə rast gəlmək mümkündür. Beyin absesinin bədxassəli beyin şişindən diferensiasiyası, adətən neyrocərrahi iynə biopsiyasının aparılmasına qədər qeyri - dəqiq olaraq qalır.
• Beyin absesinin diaqnostikasında MRT, KT-dən daha həssas funksional diaqnostika metodu sayılır. Kontrast - artırıcı görüntülər diaqnozun dəqiqləşdirilməsində yardımcı ola bilər. 
• Neyrocərrah tərəfindən iynə aspirasiyası ilə götürülmüş nümunə, dəqiq bakterioloji tədqiqatın aparılmasını və müalicənin planlaşdırılmasını mümkün edir.
• Xəstədə absesin formalaşmasına təşviq edən hər bir infeksiya faktoruna və ocağına diqqət yetirilməlidir.

Müalicə

• Müalicə seçimi təsirlənmiş orqanizmin növünə görə müəyyən edilir; adətən penisilin G və ya üçüncü nəsil sefalosporinin (seftriakson və ya sefotaksim) metronidazolla kombinasiyası istifadə edilir
• Postoperativ və ya post - travmatik hallarda meropenem və vankomisin kombinasiyası istifadə edilə bilər.
• Mümkün cərrahi müalicəni (məs, stereotaktik aspirasiya) nəzərə alaraq  neyrocərrahla konsultasiyanın aparılması. 

• 'Cochrane' nəzəriyyələri
• Ədəbiyyat