Gullian - Barre sindromu (poliradikulit)

Əsaslar

• Polinevrit sinir köklərinin iltihabı prosesi nəticəsində əmələ gəlir. O, əsasən hərəki sinirlərə təsir edir və inkişafı artan istiqamətdə gedir. Etiologiyası, məlum deyildir.
• Ətraflarında zəiflik və ya keylik müşahidə olunan xəstələrdə polinevrit ehtimalı nəzərdən keçirilməlidir.
• Xəstə, tənəffüz orqanlarının mexaniki müalicəsinin mövcud olduğu hospitalda müalicə olunmalıdır.

Epidemiologiya və etiologiya

• Rast gəlmə tezliyi, dünya üzrə 1.0-1.9/100 000 sakin/il .
• 3 klinik forması vardır: kəskin (95%), xronik və residivləşən.
• Etiologiyası bilinmir. 70% xəstədə bu hal, infeksion prosesdən (kampilobakteriya, sitomeqalovirus, Epşteyn - Bar virusu, mikoplazma, zika virus və s.),  vaksinasiya və ya immunomanipulyasiyadan sonra yaranır.

Simptomlar

• Ətraflarda artan simmetrik simptomlar və iynəbatma hissi, keylik və əzələ zəifliyi aşağı ətraflardan başlayıb yuxarıya doğru yayılır.
• Klinik tabloda əzələ zəifliyi dominantlıq təşkil edir.
• Xəstəlik, saatlar içində respirator sistemin iflicinə qədər inkişaf edə bilər.
• Üz parezi ilə yanaşı gedə bilər.
• Sidik kisəsinin funksiyasında pozğunluq müşahidə olunmur.
• Əksər hallarda çiyin və kürək ağrısı ilə birgə müşahidə olunur.

Diaqnoz

• Vətər refleksləri zəif olur yaxud da heç olmur (ilkin fazada normal ola bilər).
• Hissiyyat pozğunluğuna az miqdarda təsadüf edilir.
• Simmetrik əzələ zəifliyi
• Serebrospinal mayedə adətən leykositlərə təsadüf edilmir. Bəzən az miqdarda leykositə rast gəlmək olar, 50mm³-a qədər.
• Serebrospinal mayedə artmış protein konsentrasiyası, hətta 6 000-7 000 mg/l-a qədər (bəzən protein tərkibindəki artım, xəstəliyin ikinci həftəsinə qədər müşahidə edilmir) müşahidə edilir.
• Spinal MRT, sinir artımını göstərə bilər.
• ENMG nəticələri xəstəliyin başlanğıcından ən tezi üç həftə sonra diaqnozu təstiqləyə bilər.
• Qan testi, bu hal üçün heç bir diaqnostik əhəmiyyətə malik deyildir.

Diferensial diaqnostika

• Kəskin paralitik polimielit (asimmetrik, Serebro spinal mayedə leykositoz)
• Kəskin mielit (yuxarı hərəki neyronların anomaliyaları, sidik kisəsinin paralizi)
• Difteriya ilə yanaşı gedən polineyropatiya
• Botulizm 
• Miasteniya gravis (lat, myasthenia gravis)
• Kəskin polineyropatiya (məs, ciddi poluneyropatiya xəstəliyi, CPX).

Müalicə

• Xəstə, tənəffüz üzvlərini müalicə etmə imkanına malik hospitala və əgər ehtiyac duyularsa təcili yardım şöbəsinə köçürülür.
• Kəskin formalarında qlükokortikoidlərdən istifadə edilimir.
• Mümkün qədər tez bir zamanda (xəstəliyin başlanmasından sonra ilk 2 həftə ərzində) i.v. olaraq yüksək dozada immunoqlobulin terapiyaya və ya şiddətli gedişli hallarda  (yerimə qabiliyyətinin itirilməsi, respirator orqanların zədələnməsinə təhlükənin yaranması) plazmofarezəbaşlamaq lazımdır.
• Xəstənin erkən intubasiyası, tənəffüs çatışmazlığının hər hansı bir əlaməti olarsa - PEF monitorinqinin həyata keçirilməsi vacibdir.
• Proqressivləşmə dayandıqda, fizioterapiya.
• Ağır iflicli şəxslər üçün tromboz profilaktikası.
• Kortikosteroid istifadəsinə, xəstəliyin xroniki formalarında üstünlük verilir.

Proqnoz

• Kəskin idiopatik halların 90%-də tam sağalma 1 - 2 il çəkir
• Ölüm halları 5 - 10%
• Proqressivləşmə mərhələsi təqribən 4 həftə davam edir, stabil faza təqribən 2 həftəni, bərpa fazası isə təqribən 6 həftəni əhatə edir.