Uşaqlarda başın böyüməsi

​

• • Baş çevrəsi daha çox həyatın ilk iki ili ərzində böyüyür. 
  • Anadangəlmə və neonatal problemlər əsasən həyatın birinci ilində baş çevrəsinin artımında əks olunur, ona görə də bu dövrdə bu artımı izləmək xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. 
  • Uşağın başının ölçüsü onun boyu ilə paralel olaraq artmalıdır.
  • Aşağıdakı situasiyalarda qeyri-normal baş ölçüsünə malik uşaq əlavə müayinələrə yönəldilməlidir:
  • baş ölçüsündə böyümə boy artımına nəzərən > 2SD (makrosefaliya > +3 SD ) və ya < 2 SD (mikrosefaliya < -3 SD ) olarsa;
  • başın böyüməsinin akselerasiyası (sürətlənməsi) boy artımı ilə müqayisədə   > 1 SD olarsa;
  • başın böyüməsinin ləngiməsi boy artımına nəzərən < 1 SD olarsa.

  • ( SD - “ Standart Deviation ” – Standart variasiya, kənaraçıxma )       

     

Başın böyüməsinin akselerasiyası (sürətlənməsi)

​

• Başın böyüməsinin akselerasiyası serebrospinal maye sirkulyasiyasının obstruksiyası (şiş, Silvi su kəmərinin tıxanması / stenozu) və ya reabsorbsiyasının dayanması (subdural sızma/ effuziya; travma və zədə diqqətə alınmalıdır) nəticəsində yaranır. Neyrometabolik xəstəliklər də başın böyüməsinin akselerasiyasına səbəb ola bilər.
•  Əgər başın böyüməsinin akselerasiyası ilə yanaşı uşağın böyük əmgəyi qabarıq və şişkindirsə, çəpgözlük, yuxarıya baxışın pozulması-parezi (“batan günəş” fenomeni)  ilə birlikdə göz qapağı retraksiyası mövcuddursa, uşağı gecikmədən əlavə müayinələrə yönləndirmək lazımdır. 
• Yuxarıdakı simptomlarla yanaşı əgər uşaq letargikdirsə (yuxulu), qidalanmada çətinlik çəkir və ya qusursa, dərhal müayinə və müalicə üçün ən yaxın təcili yardım məntəqəsinə göndərilməlidir.

Başın böyüməsinin ləngiməsi

• Başın böyüməsinin ləngiməsi kəllə tikişlərinin erkən ossifikasiyası, bəzi neyrometabolik xəstəlik və ya sindromlardan qaynaqlana bilər.

Baş formasının deformasiyası​

• Kəllə baş beyinin artımından asılı olaraq böyüyür.
• Körpələrdə başın anomaliyalarının formaca müxtəlif tiplərinə rast gəlinir. Əksər hallarda bunlar yüngül formada olur və müalicə tələb etmir. 
• Bu tip öz- özünə düzələn deformasiyalara misal olaraq, dölün ana bətnindəki pozisiyasının və ya doğumun növünün (məsələn, vakuum esktraksiyası yolu ilə doğuşlar) səbəb olduğu kəllə çökəkliklərini aid etmək olar. 
• Kəllə sümüklərinin erkən bitişməsi, yəni kraniosinostoz anomal kəllə formalarına səbəb olur. 
• Müxtəlif tipdə çıxıntılar (məsələn, metopik frontal sinostoz (iki alın sümüyü arasındakı vertikal tikişin erkən bitişməsi) nəticəsində formalaşan çıxıntı) və ya kranial sümüklərdəki qabarıqlar cərrahi müalicə tələb etmir.
• Tac tikiş, sagital tikiş və ya lyambdayabənzər tikişlərin kraniosinostozu ilə əlaqəli yaranan baş formasının proqressiv deformasiyası hallarında plastik cərrahın konsultasiyası məsləhət görülür.