Kəskin frontal (alın-ön) sinusit

Əsasları

• Frontal sinusitdən xüsusilə frontal sinus bölgəsində üz ağrısı müşahidə edilən xəstələrdə şübhələnmək lazımdır. Şübhələr rentgenoqrammanın nəticələri ilə təstiqlənməlidir.
• Hər bir yanaşı gedən maksillar (üst çənə) sinusiti effektiv bir şəkildə müalicə edilməlidir.
• Digər növ sinusitlərlə müqayisədə frontal sinusit, daha asanlıqla ağırlaşa bilir.  Ağır simptomlara malik xəstələr LOR mütəxəssisi tərəfindən müalicə edilməlidir.

Etiologiya

• Kəskin sinusit adətən viral respirator infeksiyadan sonra inkişaf edir.
• Çox sayda xəstələrdə eyni zamanda maksillar sinusitə də təsadüf edilir.
• İnfeksiya frontal sinusa nazofrontal kanal vasitəsilə ön etmoidal sinuslardan yayılır. Nazik kanal asanlıqla infeksiya, allergiya və ya selikli qişanın digər qıcıqlanmaları nəticəsində obstruksiyaya uğrayır.
• Nazofrontal kanal atmosfer təzyiqinin dəyişməsinə digər sinuslarla müqayisədə daha həssasdır. Bu səbəblə də dayvinq və ya uçuş zamanı frontal sinusitin meydana gəlməsi mümkündür.
• Etioloji faktorlar və onların rast gəlmə tezliyi maksillar sinusitdə olduğu kimidir.
• Bu, yeniyetmə və yetkinlik yaşına çatmış şəxslərin xəstəliyidir; ayrılmış frontal sinus yalnız 8-10 yaşlardan sonra formalaşır. Frontal sinusun ümumiyyətlə formalaşmaması halına da həmçinin təsadüf edilir (şəkil).

Simptomlar və diaqnoz

• Xəstə frontal sinus sahəsində ağrıdan şikayət edirsə kəskin frontal sinusitdən şübhələnmək lazımdır.
  • Frontal başağrısı rinit və digər respirator trakt simptomlarından sonra meydana gələ bilər.
  • Həmçinin xəstənin dayvinq (və ya sualtı üzmək) və ya hava yolu ilə səyahət keçmişinə malik olması da mümkündür.
• Simptomlara və nəticələrə görə şübhələnilən diaqnoz rentgenoloji müayinə üsulları ilə təstiqlənməlidir (şəkil).
• Simptomlar
  • Xüsusilə frontal sinus bölgəsində mövcud olan üz ağrısı
  • İrinli rinit və ya mütəmadi postnazal irinli axıntı 
  • Qoxu hissinin pozulması
  • Uzun bir müddət ərzində müşahidə edilən öskürək, rinit və ya burun tutulması
  • Yanaşı gedən maksillar sinusit həmçinin yuxarı köpək dişində və ya azı dişində ağrı kimi də təzahür edə bilər
• Klinik müayinələr
  • Frontal sinus boyunca perkussiyaya həssaslıq
  • Frontal sinusun əsasında palpasiyaya qarşı həssaslıq
  • Rinitin ardınca ifrazat, selikli qişada ödem və burunda nəzərə çarpan eritema
  • Orta burun axacağında nəzərə çarpan irinli ifrazat
  •  İrinli postnazal axıntı mümkün ola bilər
• Rentgenoloji müayinə
  • Rengenoloji müayinə zamanı frontal sinusunda maye səviyyəsi sinusitin aydın bir əlaməti hesab edilir (şəkil).
  • Tamamilə qeyri-şəffaf (qarantılı) görüntü frontal sinusların inkişaf etməməsi kimi şərh edilə bilər ki, bu da diaqnozu gecikdirə bilər. Bu halda daha əvvəlki rentgenoloji müayinənin nəticəsi ilə müqayisə yardlmçı ola bilər.
• Laborator analizlər ağırlaşmamış frontal sinusitin diaqnozu üçün əhəmiyyətli bir vasitə hesab edilmir."?>
• Ağırlaşmaya işarə edən simptom və əlamətlər
  • Ümumi vəziyyətin pisləşməsi
  • İntensiv ağrı
  • Alında palpasiya edilə bilən kütlə
  • Göz qapağı ödemi
  • İkili görmə və ya göz hərəkətləri zamanı ağrı
  • Nevroloji simptomlar (çaşqınlıq, şüur səviyyəsinin aşağı düşməsi, meninqizm).

Müalicə

• Kəskin frontal sinusitin müalicəsində tətbiq edilən birinci sıra antibakterial maddələr
  • amoksisillin 500-750 mq gündə iki dəfə
  • doksisilin; əvvəl 150-200 mq, daha sonra isə 100-150 mq gündə bir dəfə
  • gündə iki dəfə 750 mq sefaleksin və ya gündə iki dəfə 250 mq sefuroksim aksetil kimi birinci və ya ikinci nəsil sefalosporinlər.
• Yanaşı gedən maksillar sinusit effektiv bir şəkildə müalicə edilməlidir, əsasən lavaj (yuyulma) vasitəsilə.
• Dəstəkləyici müalicə
  • Qlükokortikoid sprey
  • Analgetiklər
  • Dekongestant burun damcıları (10 gündən artıq olmayaraq).

Göndəriş üçün göstərişlər

• Təcili göndəriş
  • Ağırlaşmalardan şübhələnildikdə
  • Ciddi simptomlar (frontal ağrı)
• Təyinat üçün müraciət
  • Müvafiq müalicəyə rəğmən frontal sinusit simptomlarının hələ də mövcud olması
  • Residivləşmiş frontal sinusit epizodları
  • Frontal sinusitdən əziyyət çəkən xəstələrdə nazal polipoz.

Adiyyatı mənbələr 

• Ədəbiyyat