Yersinioz

Əsas məqamlar

• Aşağıdakılar olduqda xəstədə yersiniozun olduğunu düşünün:
  • kəskin qarın ağrısı
  • kəskin ishal
  • mənşəli bilinməyən qızdırma
  • Reiter xəstəliyi
    • artrit
    • uretrit, balanit
    • iritlər, konyunktivit
  • düyünlü eritema
  • sidik, qaraciyər funksiyası testləri və ya pankreatitlə bağlı laborator analizlərində pozuntular
  • hypersedimentasiya.

Xəstəliyə səbəb olan patogenlər

• Yersinia enterocolitica 3 və 9, Y. pseudotuberculosis 1A və 3.
• Səbəbkar patogen faktor kliniki simptomlar əsasında müəyyən edilə bilinmir.

Simptomlar və kliniki mənzərə

Kəskin infeksiya simptomları

•  Qizdırma
• İshal (80% pasientlərdə): əksər hallarda uşaqların nəcisində gan və selik olur
• Abdominal ağrı: uşaqlarda əsasən qarının sağ aşağı nahiyəsində; simptomlar appendisiti xatırladır. Xəstə əməliyyat olunduqda mezenteral limfadenopatiya, terminal ileit və ya əsl appendisit aşkar edilə bilər.

İnfeksiyadan sonra olan simptomlar

• Reaktiv artrit
  • enteritdən 1-3 həftə sonra 
  • Simptomlar mülayim artralgiyadan ağır poliartritə, bəzən Reiter sindromuna qədər dəyişir.
  • Xəstələrin kiçik bir hissəsində xronik artrit yaranır.
  • Xəstəlik HLA-B27 ilə ciddi şəkildə əlaqələndirilir.
• Okulyar (göz) simptomlar
  • Iritlər
  • Konyunktivit
• Sidik ifrazat sisteminə aid simptomlar
  • Uretrit
  • Balanit
  • Qlomerulonefrit
• Dəri simptomları
  • Düyünlü eritema ən çox görünən dəri təzahürüdür (təxminən 10%  hallarda Yersiniya infeksiyası ilə bağlı olur); bu yersiniozun yeganə əlaməti ola bilər.
• Kardioloji (ürəklə bağlı) tapıntılar
  • EKQ-də keçib-gedən (tranzitor) pozuntular
  • ürəyin klapan xəstəlikləri yersinioz ilə əlaqəli deyil.
• Digər simptomlar
  • Hepatit, pankreatit və ya tiroidit
•  

Diaqnostika

Nəcisin əkilməsi və ya antigenlərin təyin edilməsi

• Ümumiyyətlə, yersiniyaya görə nəcisin əkilməsi əslində kəskin diarreya xəstəliyində təyin edilən nəcisin əkilməsi testinə daxildir. Həssaslığı yüksək olan nüvə turşusunu aşkarlama testi bir alternativdir.
• Xəstəliyin kəskin dövründə faydalıdır.
• Enterit əlamətləri aradan qalxdıqda, testin həssaslığı da azalır.

Serologiya

• Post-infeksion simptomlar (artritlər) əsas diaqnostika metodudur, amma düyünlü eritema, çoxformalı eritema, karditlərin və mənşəyi məlum olmayan qızdırmanın etiologiyasını araşdırarkən anticismlər müəyyən edilə bilər.
• Bakterial aqlutinasiya analizi xüsusilə IgM anticismlərinin müəyyən edilməsi üçündür. Bundan əlavə, daha konkret olan EIA testi də istifadə edilə bilər (EIA -enzyme immune assay, immunoferment testi).
• Yaxında baş vermiş infeksiyanı bir zərdab nümunəsi əsasında təyin etmək olar.
• IgM sinfinə aid anticismlər infeksiya zamanı bir neçə gün ərzində müəyyən edilir və bir neçə aydan sonra yox olurlar.
• IgG sinfinə aid anticismlər bir neçə il ərzində qan analizlərində aşkar edilə bilərlər.
• IgA sinifi anticismləri xüsusi olaraq artrit halları ilə əlaqələndirilir.
• Y. enterocolitica 9 və Brucella arasında çarpaz reaksiya baş verir. Lakin müsbət hallarda diaqnozun təsdiq edilməsi üçün avtomatik olaraq ELISA inqibisiya testi aparılır.

Müalicəsi

• Xəstəlik adətən özbaşına keçir.
• Xronik daşıyıcılara rast gəlinmir.
• Antibiotik müalicəsinin effektinə dair yetərli sübut azdır; antibiotiklərin post-infeksion simptomların meydana gəlməsində rolu da məlum deyil.

Antbiotiklərin təyini

• Septisemia
• Xəstəliyin fulminant forması və ya artrit kimi ağır infeksiya əlamətlərinin olması antibiotiklərin təyininə nisbi göstərişdir.

Dərman seçimi və dozası

• Xinolonlar, məs., siprofloksasin 500 mq x 2 dəfə, 7-10 gün ərzində
• Tetrasiklinlər yaxşı bir alternativdir.
• Trimetoprim-sulfa preparatı uşaqlar üçün seçim dərmanıdır.

Məsləhətləşmələr

• Kəskin appendesitə şübhə olduqda
• Ağır post-infeksion simptomlar olduqda