Əzələ zəifliyi və iflic əlaməti

EBM Klinik protokolları

03.07.2018 • Sonuncu dəyişiklik 20.09.2018

SariAtula

Əsas məqamlar

Əzələ zəifliyi və ya iflic əlamətinin əsas səbəblərinə daxil ola bilər
- yuxarı və ya aşağı moto neyronunun və ya hər ikisinin disfunksiyası
- miyonal qovşaq disfunksiyası
- miyopatiya
- endokrinoloji və metabolik səbəblər
- psixososial amillər (psixogen iflic).
Müxtəlif əsas xəstəliklərin fərqli etiologiyası və müalicəsi olduğu üçün səbəbi müəyyənləşdirmək vacibdir.
Müxtəlif səbəblər ən azından klinik müayinə əsasında fərqləndirilə bilər.

Yuxarı moto neyron (piramidal trakt) xəstəliklərində nevroloji nəticələr

Sinir kökü və ya periferik sinir bölgəsi ilə məhdudlaşmayan ifliclər. Simptomlara əzələ zəifliyi, tarazlığın pozulması, ataksiya və hissi pozğunluq daxildir.
Daimi əlamətlərə pozitiv Babinski əlaməti daxildir.
Şişirdilmiş tendon refleksləri, klonus (olduqca hiperaktiv reflekslər, sürətlə irəliləyən qeyri-iradi əzələ qruplarının daralması çoxluğu)
Əzələ tonusunun artması, yəni spastisit
Kəskin formada (şok mərhələsi) əzələ tonusu azala bilər və tendon refleksləri yox ola bilər.
Xəstədə kranial sinirlərin disfunksiyası, habelə neyropsixoloji simptomlar ola bilər.

Beyindən qaynaqlanan səbəblər

Keçici işemik atak
Serebral infarkt
Beyin qanaması
Kəllədaxili qanaxmaI
Beyin şişləri

Onurğa beyni pozğunluqları

Bax.
Travma
Şiş
Qan dövranının pozulması
Spondilopatiya
Sirinqomieliya, onurğa beyninin iltihabı
Simptomlar
- Onurğa beyninin traktlarının zədələnməsinin göstəriciləri:
  - paraparez: qıç və ayaqlarda əzələ zəifliyi
  - tetraparez: əl və ayaqlarda əzələ zəifliyi
  - paraplegiya
  - tetraplegiya
  - həmçinin, qol spastisiti, çox vaxt hissi səviyyə, sidik kisəsinin disfunksiyası və kişilərdə ereksiya disfunksiyası
- Sirinqomieliya və ya intramedular şiş kimi onurğa beyninin lokal zədələnməsinin əlamətləri aşağıdakılardır:
  - əzələ zəifliyi və əllərin və ya çiyin bölgəsinin atrofiyası
  - hətta toxunma və titrəmə hislərinə təsir olmadıqda (disesteziya) soyuq və istiyə anormal hissi cavablar

Mərkəzi sinir sisteminin bir neçə hissəsinin zədələnməsinə səbəb olan xəstəliklər

Məsələn, demyelinasiya xəstəlikləri
Simptomlara həm də əzələ zəifliyi və fiziki gərginliklə bağlı yorğunluq, məsələn, disesteziya, koordinasiyanın pozulması və spastisit daxildir.

Aşağı moto neyron xəstəliklərində nevroloji faktlar

Onurğadakı sinir köklərinin və ya periferik sinirlərin ayrılması nəticəsində yaranan ifliclər və hissi pozğunluqlar.
Çox vaxt eyni sinir paylanmasında ağrı (yayılan) olur.
Tendon reflekslərinin azalması və ya olmaması
Əzələ tonusunun azalması
Yavaş-yavaş inkişaf edən əzələ atrofiyası (həftələrdən aylara qədər)
Sinir köklərinin və ya periferik sinirlərin ayrılması nəticəsində yaranan ifliclər və hissi pozğunluqlar. Bükücü və ya plantar olmayan əlamət.
- Babinski əlaməti mənfidir.
Polineyropatiyalar
- Bax
- Motor polineyropatiyalarında əzələ gücü və tendon refleksləri simmetrik azalır, sensorimotor polineyropatiyalarda əlavə olaraq hissi çatışmazlıqlar (əldə və ya ayaqda paylanma) meydana gəlir və əzələ atrofiyası isə əllərin və ayaqların distal hissələrində daha sonra inkişaf edir.
Poliradikulit
- Bax.
- Ümumiyyətlə simmetrik əzələ zəifliyi əzələlərin distal hissələrindən yuxarıya doğru bir neçə gün və ya bir neçə həftə ərzində inkişaf edir. Xroniki forma daha yavaş irəliləyir. Əl və ayaqlarda tez-tez mialjiya olur və tendon refleksləri azalır və ya yox olur.
Radikulopatiya bir və ya daha çox sinir kökcüyünü zədələyir
- Bax.
- Kardinal simptom yayılan ağrıdır. Bundan əlavə sinir kökü vasitəsilə sinirə birləşən dermatomda paraesteziya və uyuşma baş verir.
- Təsirə məruz qalan sinir vasitəsilə sinirə birləşən əzələlərdə əzələ zəifliyi artır və seqment tendon reflekslər azalır. Vəziyyət xroniki hala keçdikdə, əzələ atrofiyası baş verir.
Sinir pleksusunun zədələnməsi, pleksus zədələnməsi, pleksus nevriti
- Simptomlar arasında pleksusa daxil olan bir və ya bir neçə periferik sinir seqmentlərində yaranan hissi çatışmazlıqlar, əzələ zəifliyi, tendon reflekslərinin azalması və əzələ atrofiyasından sonra baş verən kəskin mialjiya var.
Sinir sıxışmasının və ya sıxılmasının zərərləri
- Bax.
- Simptomlara tək periferik sinir vasitəsilə sinirə birləşən bölgədəki və hissi çatışmazlığla bağlı olan əzələ zəifliyi aiddir.

Eyni zamanda baş verən yuxarı və aşağı motor neyron xəstəlikləri

Amiotrofik lateral skleroz ən çox yayılmış motor neyron xəstəliyidir.
Simptomlar əzələ atrofiyası və əzələnin qeyri-iradi bükülməsi və ya faşikulyasiyası və könüllü əzələlərdə proqressiv əzələ zəifliyidir.
- Bulbar adlı formada ilk simptomların dizartiya və disfagiya kimi meydana gəldiyi vəziyyətdə simptomlar əvvəlcə qırtlaqda yaranır.
Eyni zamanda əzələ tonusu artırıla bilər (spastik) və Babinski əlaməti müsbət ola bilər.

Miyonal qovşaq disfunksiyalarında nevroloji faktlar

Tipik mənzərə gərginliklə güclənən əzələ zəifliyidir.
Refleks və hissi funksiyalar normal görünür.
Babinski əlaməti neqativdir.

Miasteniya qravis

Bax.
Tipik olaraq, əzələlər asanlıqla yorulur və zəiflik istirahətlə keçib gedir.

Miastenik sindrom

Bax.
Miasteniya proksimal əzələlərdə daha çox görülür.

Anadangəlmə miasteniyalar. Bunlar olduqca nadirdir.

Miyopatiyalarda nevroloji faktlar

Həmçinin bax.
Əzələ zəifliyi.
Əzələ atrofiyası, bəzən hipertrofiya
Bəzi xəstəliklərdə: mialjiya, əzələ hipotoniyası
Reflekslər çox vaxt normal olur.
Babinski əlaməti neqativ olur.

Miyopatiyalar

Bunlara anadangəlmə əzələ distrofiyaları, metabolik miyopatiyalar, iltihablı miyopatiya (miyozit), həmçinin toksik (məsələn, alkoloqolik miyopatiya) və endokrin miyopatiyalar daxildir.

Periodik ifliclər: periferik iflicin sporadik həmlələri

Hipokalemik: yeniyetmə yaşında meydana çıxan
Hiperkalemik: uşaqlıqda meydana çıxan
Normokalemik: uşaqlıqda meydana çıxan
- Miyastenik hücum əzələ gərginliyi və yüksək karbohidratlı qidalardan öncə başlayır.