Uşaqda xroniki öskürək
EBM Klinik protokolları
15.08.2018 • Sonuncu dəyişiklik 28.02.2017
MikaMäkelä
Əsas məqamlar
- Uzun müddətli öskürək 6-8 həftədən artıq sürən bir öskürəkdir.
- Öskürəyin ən çox mümkün ola bilən səbəbi uşağın yaşına uyğun surətdə dəyişir.
- Astma bütün yaşlarda olan uşaqlarda mümkündür.
Etiologiya
- Körpədə ən çox rast gəlinən səbəblər:
- infeksiya (ən çox rast gəlinən səbəbdir; otit, bronxiolit, bronxit)
- astma, daha nadir
- bəzən tənəffüs yollarının struktur anomaliyaları (toxumaların yumşalması, stenoz, traxeo-ezofaqal fistula, vaskulyar həlqə).
- Məktəbəqədər yaşda olan uşaqda ən çox rast gəlinən səbəblər:
- infeksiya (otit, sinusit, bronxit)
- astma
- tənəffüs yollarında yad cisim.
- Məktəb yaşda olan uşaqda ən çox rast gəlinən səbəblər:
- astma
- infeksiya (məsələn, sinusit)
- psixogen səbəblər.
- Öskürək nəfəs alınan havada siqaret tüstüsü və ya havanın soyuqluğu kimi müxtəif qıcıqlandırıcılarla provokasiya edilə bilər.
- Qastro-ezofaqal reflüks (QER) hər hansı bir yaşda mümkündür.
- Həmçinin, öskürək psixogen mənşəli ola bilər və ya tik pozğunluğu səbəbindən törənə bilər.
- Allergik rinitlə əlaqəli olaraq burun boşluğundan udlağın arxa divarı boyunca axıntı (post-nazal axıntı) və əng ciblərində iltihabdan selikli qişanın irritasiyası da xroniki öskürəyin çox rast gəlinən bir səbəbidir.
- Öskürəyin çox nadir səbəblərinə sistik fibroz, bronxların epitelial kirpikciklərinin qeyri-normallığı, tənəffüs yollarına və diafraqmaya azan sinirin artmış təsiri, plevrit və ya perikardın irritasiyası daxildir.
Diaqnostik işarələr
- Bronxial hiperreaktivlik özünü xüsusilə gecə yarısından sonrakı saatlarda gecə öskürəyi, fiziki çalışma və ya soyuq havada öskürək kimi göstərə bilər. Lakin əgər öskürək astmanın bir simptomudursa, uşağın əksər hallarda nəfəsvermədə çətinlikləri və təngənəfəsliyi olur.
- QER mənşəli öskürək ən çox gecə vaxtları qeyd edilə bilir və ifrat gəyirmə və ya requrgitasiya ilə əlaqəli ola bilər.
- Tənəffüs yolarında yad cisim adətən qəfil öskürək tutmasına səbəb olur, lakin uşaqda anamnezdə bir neçə həftə, hətta aylar ərzində öskürək də ola bilər. Yalnız radioloji qeyri-şəffaf olduqda, yad cismi rentgenoloji müayinə ilə təsdiq etmək mümkündür. Digər hallarda bronxoskopiya tələb olunur.
- Kəskin vəziyyət üçün baxın .
- Bronxial irritasiyadan xəbər verərək, öskürək tənəffüs yollarının bir çox infeksiyalarının sağalma (konvalessensiya) dövründə bir neçə həftə ərzində davam edə bilər. Belə infeksiyalara aiddir: rinovirus, koronavirus, paraqrip virusu, respirator-sinitsial virus infeksiyaları, eləcə də göyöskürək və Mycoplasma pneumoniae və ya Chlamydia pneumoniae tərəfindən törənən infeksiyalar.
- Koxran icmalları
-
- Ədəbiyyat
McCallum GB, Bailey EJ, Morris PS et al. Clinical pathways for chronic cough in children. Cochrane Database Syst Rev 2014;(9):CD006595. Chang AB, Oppenheimer JJ, Weinberger M et al. Use of Management Pathways or Algorithms in Children With Chronic Cough: Systematic Reviews. Chest 2016;149(1):106-19. Chang AB, Oppenheimer JJ, Weinberger M et al. Children With Chronic Wet or Productive Cough--Treatment and Investigations: A Systematic Review. Chest 2016;149(1):120-42.