Infections in old age

Əsas müddəalar

• Hüceyrə immuniteti və qismən də humoral immunitet qocalqıca zəifləməyə başlayır.
• Mövcud uzunmüddətli xəstəliklər və yaşla əlaqədar fizioloji dəyişikliklər, həmçinin immunosupressiv dərmanların qəbulu orqanizmin  müdafiə mexanizmlərini zəiflədir və diaqnostikanı çətinləşdirir.
• Əksər hallarda infeksiyanın tipik simptomları mövcud deyildir və ya qeyri-spesifikdir (məs: gəzmək çətinliyi, huşun pozulması). Hətta yüngül infeksiyalar müxtəlif orqanların dekompensasiyasına səbəb ola bilər.
• Ahıl yaşlı şəxslərdə sabit olan həyat tərzində hər hansı bir şəkildə qəribə görünən dəyişiklər varsa və hətta onun ümumi vəziyyəti kafidirsə, huşun pozulması yoxdursa belə, həmin şəxsə qarşı çox diqqətli olmaq lazımdır.
• Əksər hallarda hərarət olmur. CRP-nin dəyişilməsi infeksiya olmasına dair faydalı bir marker ola bilər.

Pnevmoniya

• Ahıllıq dövrünü yaşayan şəxslərədə pnevmoniya baş  verməsi üçün önəmli olan amillər arasında: öskürək refleksinin pozğunluğu (aşağı düşməsi), bəzi nevroloji xəstəliklər naticəsində udlağın funksiyasının pozulması və bununla əlaqədar yaranmış  aspirasiya halları, obstruktiv ağciyər xəstəlikləri, hərəkətsizlik və ürək çatışmamazlığı vardır.
• Pnevmoniyalı xəstənin hərarəti normal ola bilər və öskürək heç olmaya da bilər. Pnevmoniya pasiyentin ümumi vəziyyətinin qeyri-kafi olması və funksional imkanlarının aşağı düşməsi, huşun pozulması hallarını yarada bilər və ya hətta ağciyərlərin qıcıqlanmasından və ya ürək-damar xəstəliyklərinin ağırlaşmasından qaynaqlanan döş qəfəsi ağrıları kimi özünü biruzə verə bilər.
• Xəstəxanadan kənar baş verən pnevmoniyalarda əsas səbəbkar törədici olaraq Streptococcus pneumoniae (pneumococci) çıxış edir; (ona görə də) ambulator xəstələr üçün birinci sıra mikrob əleyhinə dərman preparatı kimi amoksisillin və xəstəxana şəraitində olan pasiyentlər üçün sefuroksim və ya penisillin G (cefuroxime or penicillin G) təyin edilir.
• Qrip epidemiyaları zamanı, adətən Staphylococcus aureus –un səbəb olduğu ikincili bakterial pnevmoniyalar baş verir. Belə vəziyyətlərdə mikrob əleyhinə preparat kimi sefuroksim təyini əsaslandırılmış bir seçimdir.
• Pnevmoniyanın müalicə müddəti 10 gündür.
• İllik qrip əleyhinə peyvəndlər pnevmoniyanın profilaktikası üçün dəyərlidir. Eyni hal, pnevmokok peyvəndinə aid edilir və yaşlı əhalidə bu peyvəndin effektivliyi sübut edilmişdir.
• Uzun müddət davam edən ağciyər infeksiyası zamanı bədxassəli xəstəliklər, habelə vərəm (bəlğəmin analizi və əkliməsi) olması ehtimalını nəzərə almaq lazımdır.

Sidik yolu infeksiyaları və pielonefrit​

• Qadınlar sidik yollarının infeksiyalarına meyillidirlər, çünki vaginal mukozanın atrofiyası baş verir və ya uşaqlıq boynun və ya uşaqlığın sallanması olur. Kişilər isə prostat vəzisinin hiperplaziyasına meyillidirlər. Sidik yollarının infeksiyalarına meyillilik yaradan ən mühüm xarici amil kateterizasiyadır. Kateterlər bir qayda olaraq, ən qısa zamanda çıxarılmalıdırlar.
• Ahıllarda mikrob əleyhinə preparatlarla müalicə,  bir dəfəlik doza ilə deyil, 3 gündən çox davam edən kurslar ilə edilsə, daha effektiv olurlar. Mikrob əleyhinə dərman terapiyasının davam etdirilmə müddətinə dair əldə edilmiş sübutlar kifayət olmasa da, bir çox mütəxəssislər onun 7-10 gün davam edən kurslarla verilməsini tövsiyə edirlər.
• Residivləşən infeksiyaların səbəbləri müəyyən edilməli və müalicə edilməlidir. Səbəb tapılmazsa, vaxtaşırı profilaktik müalicə, məsələn, hər gecə bir doza  trimetoprim verilə bilər. Estrogenlərin (estriol/oestriol, estradiol/oestradiol) yerli tətbiqi mukozal membrananın möhkəmləndirilməsi üçün əksər hallarda effektiv olur.
• Simptomsuz  keçən bakteruriyalar ahıllar arasında çox yayılmışdır və infeksiyalaşmanın bəzi spesifik (dizuriya, sidiyə getmə tezliyinin artması, sidik buraxılması) və ya qeyri-spesifik (huş pozğunluqları, yıxılmalar) əlamətləri yoxdursa, mikrob əleyhinə preparatlarla müalicə aparılmamalıdır. Simptomsuz bakteriuriya xəstənin ümumi vəziyyətinin zəifləməsinin səbəbi kimi qəbul edilməməlidir.
• İnstitusional müalicədə, sidik qoxusu olmasını bəzən infeksiya ilə bağlayır və müalicə başlayırlar. Belə təcrübə tövsiyə edilmir. Müalicə, həmçinin yatağa sidik buraxılmasının tezliyini azaltmır.
•  Seftrioksimin (Cefuroxime) venadaxili verilməsi pyelonefritin ilk xətt müalicəsidir. Ümumi vəziyyət yaxşılaşdıqda və ya temperatur normallaşdıqda, vena daxili müalicə həssaslıq testinə əsaslanan və per os olaraq qəbul edilən dərmanlarla əvəz edilə bilər. Müalicə müddəti ən azı 10 gündür.
• Daimi kateter olan xəstələrə profilaktika məqsədlərlə dərman preparatları təyin edilməməlidir. Kateterdən analiz nümunələrin alınmasının faydası yoxdur. Xroniki bakteriuriya (məsələn, Pseudomonas) kateterdən istifadə edən yaşlı insanlar arasında geniş yayılmışdır və ümumi simptomlar olmadıqda heç bir müalicə aparılmayır.

Qastrointestinal və qarınboşluğu daxili infeksiyalar​

• Qocaldıqca visseral ağrı hissiyatı aşağı düşdüyündən, kəskin appendisit və öd yollarının infeksiyası olduğu hallarda, diaqnozun qoyulması  çətinləşə bilər. Bu hallar simptomsuz keçə bilər və ya perforasiya və ya fəlakət gətirən kəskin abdominal patologiyaya səbəb ola bilərlər.
• Divertikuloz və divertikulit yaşla bağlı xəstəliklərdir.
• Plazma CRP-nin səviyyəsinin və qan leykositlərinin miqdarının təyini, təkrar klinik müayinələr və digər orqanlarda infeksiyaların olmasının istisna edilməsi və qarın nahiyəsinin KT müayinəsi - nəticədə diaqnozun düzgün qoyulmasına kömək edir.

Əlaqədar mənbələr

• Ədəbiyyat