Ağızda yanma hissi və Qlossalgiya

• Ağız mukozasının virus xəstəlikləri, Dəri xəstəliklərinin ağızda təzahürü bölmələrinə də nəzər salın.

Əsas məqamlar

• Yerli etiologiya ağız mukozasının, dilin və dişlərin diqqətlə yoxlanılması nəticəsində təyin olunur. 
  • Əsas altda yatan sistemik xəstəliklərin diaqnozu qoyulur (B12 vitamini çatışmazlığı, diabet, Şeqren sindromu).
  • Ağızda quruluq müəyyən edilir (antikolinergiklər və trisiklik antidepresanlar kimi dərmanlar və Şeqren sindromu buna səbəb ola bilər).
  • Ağızda yanma hissinin adətən, səbəbi psixiatrik xəstəlik olur ki, bunun da müalicəsi mümkündür. 

Epidemiologiya

• Ağızda yanma hissi adətən, mukozanın dəyişkən olduğu dil və bukkal mukozada yaranır. Bundan əlavə, bu zaman dadbilmə qabiliyyətinin də itməsi ilə rastlaşa bilərsiniz.
• Ağızdakı simptomlara orta yaşlı qadınlarda digər insanlardan beş dəfə çox rast gəlinir.
• Ağızda yanma hissi, əsasən, klinik cəhətdən aşkar edilən lezyonlarla əlaqəli olur. Protezlərlə əlaqədar olaraq yaranan stomatit ağız mukozasında ən çox rast gəlinən lezyondur. Protezi olan hər iki insandan birində ağız iltihabı ola bilər.

Etiologiya

• Ağızda yanma hissinin hər zaman səbəbi məlum olmur, hətta bəzən bu problem mürəkkəb bir hal alır.  Həm lokal, həm də sistemik faktorlar bu səbəblərə daxil edilə bilər. 

Lokal səbəblər

• Ağızda yanma hissinin hər zaman səbəbi məlum olmur, hətta bəzən bu problem mürəkkəb bir hal alır.  Həm lokal, həm də sistemik faktorlar bu səbəblərə daxil edilə bilər.
• Lokal səbəblər
• Yara (məsələn, aftoz stomatit)

• Diş daşları, çürük diş
• Protezlər və ya digər amillər (məsələn, mayalar) səbəbindən iltihab
• Siqaret çəkmək, spirtli içkidən istifadə
• Qidalanma vərdişləri: çox isti, ədviyyatlı qidalar
• Ağız çalxalayıcı suların davamlı istifadəsi
• Ağızın quru olması (ağız vasitəsilə tənəffüs, kserostomiya yaradan dərmanlar, bəzən hamiləlik, menopoz)
• Malokkluziya
• Ağız şişləri
• Bəzən hətta likenoid ağız lezyonları, leykoplakiya, eritroplakiya və dilin parçalanması, epitelidə kül rəngi ləkələrin meydana gəlməsi və filiform papilla atrofiyası kimi spesifik dil lezyonları
• Diş materiallarına qarşı allergiya
• Müəyyən çənə xəstəlikləri

Sistemik səbəblər

• Dəri və mukozal xəstəliklər (liken planus, eritema multiforme, pemfigus və s.)
• Təhlükəli anemiya
• Dəmir çatışmazlığı səbəbindən yaranan anemiya
• B12 vitamini çatışmazlığı
• Diabet
• Şergren sindromu
• Kəskin leykemiya
• Aqranulositoz
• Nevroloji səbəblər (nevralgiya, dağınıq skleroz, şiş)

Psixiatrik səbəblər

• Ağızda yanma hissi və ya üzdə ağrı depressiya, narahatlıq və hətta yeni başlayan ruhi xəstəlik kimi bir sıra əqli pozğunluqlarla əlaqədar psixiatrik simptom ola bilər.
• Davamlı olaraq atipik üz ağrısından əziyyət çəkən xəstələrin müayinəsi bir mox hallarda, əsasən psixiatrik problemə işarə edir.
• Davamlı ciddi ağız və ya üz ağrısından əziyyət çəkən şəxslər üçün psixiatrik konsultasiya məsləhətdir.

Tədqiqatlar

Xəstə tarixçəsi və klinik müayinə

Laborator analizlər

• Qan sayımı (hüceyrə analizatoru tərəfindən + differensial hüceyrə sayı) və qan şəkərinin yoxlanılması edilməli olan ilk analizlərdir.
• Ağız mukozasında hər hansı leykoplakiya və ya şişə bənzər anomaliyalar  hər zaman biopsiya vasitəsilə yoxlanılmalıdır.

Tədqiqat

• Ağız mukozasında klinik lezyonlar ilkin olaraq üç-altı aylıq aralıqlarla kontrol edilməlidir.

Müvafiq mənbələr

• Cochrane icmalları