Tremor

Əsaslar

• Tremor ilə əlaqədar ən vacib xəstəliklər essensial tremor və Parkinson xəstəliyidir.
• Müxtəlif növ tremorlar klinik müayinə ilə fərqlənir. Tremorun növünü xarakterizə etmək differensial diaqnozu asanlaşdırır.
• Sakit vəziyyətdəki  tremor və hərəkət tremorlarının iki əsas növü vardır
• Fizioloji tremor bütün insanlarda baş verir, məsələn statik tremor kimi. Müxtəlif səbəblərə görə simptomatik olaraq güclənə bilər.

İstirahət zamanı tremor

• İradi hərəkət olmadıqda meydana gəlir.
• Aşağı tezlik və geniş amplituda nümayiş etdirir.
• "Pill-rollinq" tremor növü, baş barmağının və barmaqların bir-birinə qarşı, bir-birinə bənzər kiçik kiçik supinasiya-pronasiya hərəkətləri ilə xarakterizə olunur.
• Aşağı çənə və dodaqlar titrəyə bilər, ancaq başın titrəməsi az hallarda olur.
• Tremor hərəkət zamanı, qolu şaquli vəziyyətdə qaldırıldıqda bir anda azalır və ya yox olur, ancaq mental stress və narahatlıq ilə güclənir.

Etiologiyası

• Ən çox görülən səbəb Parkinson xəstəliyidir.
• Digər səbəblərə daxildir:
  • neyroleptiklərin və ya metoklopramid kimi digər dopamin antaqonistlərinin istifadəsi
  • Parkinson xəstəliyinə bənzəyən müəyyən ekstrapiramidal pozğunluqlar ("Parkinson plyus" kimi tanınır)
  • nadir hallarda əsas tremorun bir variantıdır.

Hərəkət tremoru

• Yalnız əzələlərin könüllü olaraq istər aktiv hərəkətdə olduqda, istərsə sabit bir vəziyyətdə saxlanıldığı vaxtda(statik tremor və əzələlərin boşaldığı vaxt yox olur.
• Barmaqlarda və yuxarı ətraflarda, eyni zamanda baş, ağız bölgəsində, qırtlaq, (səs) və aşağı ətraflarda meydana gəlir.
• Tremorun amplitudu dəqiq icra olunmalı olan performanslarda və stres və ya narahatlıq zamanı artır.
• Ataksiya ən vacib diferensial diaqnostik əlamətdir.
• Geniş yayılmış səbəbləri
  • Essensial tremor
  • İntensivləşmiş fizioloji tremor
  • Parkinson xəstəliyində xəstədə istirahət tremoru ilə yanaşı hərəkət tremoru da ola bilr.
• Az rastlanan səbəblər
  • Beyin lezyonları
  • Simptomatik tremor
  • Zəhərlənmədən əmələ gələn
  • Psixogen tremor​

Fizioloji tremor

• Etiologiyası
  • Katexolaminlərin artan sekresiyası; stres, idman yorğunluqs, abstinensiya
  • Kafein, nikotin
  • Hipertiroidizm, feoxromositoma
  • Hipoqlikemiya, hipotermiya
  • Dərmanlar: litium, valproik turşusu, antipsikotik dərmanlar, pindolol, cimetidin, simpatomimetik dərmanlar (izoprenalin, salbutamol, teofillin və s.), Trisiklik antidepresanlar, Serotonin tutma inhibitorları, mexiletin, siklosporin, tiroksins
• .Seçici olmayan beta-bloker (propranolol) ilə müalicə edilə bilər.

Metabolik tremor

• Etiologiyası
  • Qaraciyər çatışmazlığı, uremiya, Kuşinq xəstəliyi
  • Hipokalemiya, hipomaqnezemiya
  • Polisitemiya
  • Malabsorbsiya, B12 vitamini çatışmazlığı
• Tremor əsasən distaldır və əsas xəstəliyi nəzərdən keçirildikdə ümumiyyətlə əhəmiyyətsiz olur.

Beyin pozuntularının səbəb olduğu tremorlar

• Bax .
• Etiologiyası
  • Alkoqolizm
  • Dağınıq skleroz
  • Beyin şişləri və infarktlar
  • İrsiyyət
• Statik və ya hərəkət tremoruna əlavə olaraq iradi tremor, ataksiya, tarazlığın pozulması, nistaqmus, nitqin pozulması və əzələ hipotoniyası da ola bilər.
• Tremor bədənin distal hissələrində, yuxarı ətraflarda aşağı ətraflara nisbətən daha sürətli olur.

Zəhərlənmədən əmələ gələn tremor

• Xüsusilə ağır metal zəhərlənmələrində dayanıqlı vəziyyətdə və ya hərəkətli vəziyyətdə tremor (məsələn, civə, qurğuşun, arsen və fosfor, eyni zamanda dioksin kimi bəzi kimyəvi maddələr) açıq-aydın görünür.
• Karbonmonoksid, karbon disulfid, metanol və sianidən olan zəhərlənmələr
  Mioklonik tremor və digər məcburi hərəkətlər tremora paralel olaraq baş verə bilər və bu tremor sakit vəzyiyyətdə də ola bilər.

Simptomatik tremor

• Bir çox nevroloji pozğunluqda, əsas xəstəliyin əlamətlərinə əlavə olaraq hərəkət tremoru da ola bilər.
  • Distoniya
  • Müəyyən neyropatiyalar (məsələn, irsi), poliradikulit
  • Beyin xəsarətləri
  • Turett sindromu
  • Wilson və Huntington xəstəliyi
  • Qırmızı nüvə tremoru (rubral və ya ortabeyin tremor)

Ortostatik tremor

• Hərəkətsiz vəziyyətdə olduqda aşağı ətraflarda görünür.
• Hərəkət tremoru rahatlaşdırır.

İş görməklə bağlı əmələ gələn tremor

• Yalnız müəyyən bir tapşırığı yerinə yetirərkən, ən çox qələmlə yazarkən görünür.
• Distoniyadan fərqləndirmək çətin ola bilər.

Psixogen tremor

• Tez-tez dəyişkən tezlik və amplituya malik olan qarışıq tipli (həm istirahət, həm də hərəkət tremoru)
• Birdən başlaya bilər və heç bir əhəmiyyət verilmədikdə dayana bilir.

Müvafiq mənbələr ​

• Ədəbiyyat

Bötzel K, Tronnier V, Gasser T. The differential diagnosis and treatment of tremor. Dtsch Arztebl Int 2014;111(13):225-35; quiz 236. Fasano A, Deuschl G. Therapeutic advances in tremor. Mov Disord 2015;30(11):1557-65.