Parkinson xəstəliyi zamanı demensiya və Levi cisimcikli demensiya

• Baxın:  Mərkəzi sinir sisteminin yavaş inkişaf edən virus infeksiyaları

Əsaslar

• Parkinson xəstəliyi zamanı demensiya diqqətin azalması, icra funksiyalarının enməsi, eləcə də təşəbbüskarlıq qabiliyyətinin azalması kimi davranış simptomları ilə müşayiət olunur.
• Levi cisimcikli demensiya koqnitiv simptomlardan əlavə olaraq vizual halüsinasiyaların, ekstrapiramidal simptomların, eləcə də ayıqlıq səviyyəsi və koqnitiv funksiyalarda enmə və qalxmaların təkrarlanması ilə müşayiət olunur.

Parkinson xəstəliyi zamanı demensiya

• Parkinson xəstələri arasında proqressiv yaddaş pozğunluğunun yaranması ümumi əhali arasındakı nisbətdən 4-6 dəfə yüksəkdir.  Hazıki tədqiqatlar Parkinson xəstələrinin 60-70%-ində yaddaş pozğunluğunun olduğunu bildirir.
• Parkinson xəstəliyi zamanı demensiyanın yaranmasına səbəb olan amillər bunlardır: yüksək yaş həddi, bradikineziyalı ağır parkinsonizm, postural dayanıqsızlıq və yerişin pozulması, eləcə də yaddaşdan erkən şikayətlər.
• PXD üçün meyarlar:
  • proqressiv sürətdə koqnitiv qabiliyyətin enməsindən əvvəl ən azı bir il müddətində Parkinson xəstəliyi diaqnozunun qoyulması
  • koqnitiv simptomlar: diqqətin, icra funksiyalarının, vizual-məkan funksiyalarının və yaddaşın pozulması
  • davranış simptomları:  təşəbbüskarlığın olmaması, şəxsiyyət dəyişiklikləri, halüsinasiyalar, deluziyalar, gündüz vaxtları həddindən artıq yuxu.
• Patologiya kortikal levi cisimiklərinin mövcudluğuna, bununla yanaşı Altsheymer xəstəliyi zamanı dəyişikliklərə, fərqli neyromadiator sistemlərin pozulmasına və yabu prosseslərin kombinasiyasına əsaslanır.  Koqnitiv simptomlar xolinergik sistemlərin fəaliyyətinin enməsi ilə də əlaqəlidir.
• Asetilkolinesteraza inhibitorları PXD-nın müalicəsi üçün ilkin mərhələdir. Rivastiqmin bu qrupda  PXD-nın rəsmi göstəricisi olan yeganə dərmandır.

Dementia with Lewy bodies (DLB)   Levi cisimcikli demensiya (LCD)

• Parkinson xəstəliyi zamanı levi cisimciklər adətən beynin qara maddə adlanan törəmələrində və subkortikal düyünlərdə ortaya çıxır. LCD xəstələrinin yarısında Altsheymer xəstəliyi üçün xarakterik olan serebral dəyişikliklər müşahidə olunur.
• Müxtəlif formaları daxil olmaqla LCD 75 yaşdan yuxarı şəxslərə təxmini 5% təsir edir.
• İlkin mərhələ ləng inkişaf edir və xəstəliyin ortalama müddəti 8 ildir.
• Əsas xüsusiyyətlər (LCD-nin diaqnozu üçün ikisi əsas şərtdir.)
  • diqqət və ayıqlıq funksiyalarındakı dəyişiklik ilə koqnitiv funksiyalarda baş verən enmə və qalxmalar
  • təkrarlanan vizual halüsinasiyalar
  • ekstrapiramidal simptomlar, bu parkinsonizmin xüsusiyyətləridir. (sərtləşmə, ləngimə, yerişin pozulması, bəzən tremor)
• LCD-nı dəstəkləyən xüsusiyyətlər: 
  • REM yuxusu davranış pozğunluğu
  • Antipsikotiklərə həssaslıq
  • subkortikal düyünlərə bağlanan azaldılmış dopamin daşıyıcısı
• İlkin mərhələ üçün yaddaş pozğunluğu səciyyəvi deyil.   LCD xüsusiyyətləri ilə birlikdə epizdik yaddaşın fəaliyyətinin erkən artan enməsi Altsheymer xəstəliyinin yaranması üçün təşviqedici rol oynayır.
• Bu xəstələr antipsikotiklərə qarşı həssasdırlar və hətta kiçik doza konfuziyaya və yerimə qabiliyyətinin itirilməsinə səbəb ola bilər.
• İkinci nəsil antipsikotiklərin (klozapin, risperidon, quetiapin) köməyi ilə konfuziya və vizual halüsinasiyaları nəzarətdə saxlamaq mümkündür.
• Asetilkolinesteraza inhibitorlarının (donepezil, qalantamin, rivastiqmin) LCD zamanı ortaya çıxan diqqət pozğunluğu və davranış simptomları üçün faydalı olduğu göstərilmişdir. Effektivliyinə baxmayaraq asetilkolinesteraza inhibitorları LCD-də istifadə üçün lisenziyaya malik deyil.  LCD/AX zamanı diaqnoz qoyulur.
• Hərəkətliliyi qorumaq üçün fizioterapiya və gəzinti məşqlərinə erkən başlanılmalıdır.

Əlaqədar mənbələr

• Other Internet resources
• Literature