Lateral və medial dirsək epikondiliti

Əsas məqamlar

• Simptomların inkişafına səbəb olan gərginlik və ya dartılma mütləq müəyyənləşdirlməlidir. Bu gərginlik aradan götürüldükdə  epikondilit adətən spontan olaraq sağalır.  
• İltihab eləyhinə dərman vasitələri kəskin ağrının müalicəsində istifadə edilə bilər. Xroniki hallarda fizioterapiya nəzərdə tutula bilər.
• Epikondilitin müalicəsində qlikokortikoid inyeksiyaları istifadə olunmamalıdır. Bu inyeksiyalar hətta ağrını yüngülləşdirsələr də, epikondilitin residivini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Yayılma (prevalentlik)

• Lateral epikondilitə (tennisçi dirsəyi) səbəb bilək və barmaqları açan əzələlərin bazu sümüyündə yerləşən vətərlərin qıcıqlanması ilə nəticələnən təkrarlanan gərginliyidir. Buna oxşar olaraq, medial epikondilit bükücü əzələlərin gərginliyi nəticəsində baş verir.
• Lateral epikondilit üçün risk faktorlarına ağır alətlərlə çalışmaq, eləcə də təkrarlanan hərəkətlərin daxil olduğu iş tapşırılqarı aiddir. Medial epikondilitə meyl yaradan faktorlara ağır yüklərlə çalışmaq, təkrarlanan hərəkətlər və vibrasiya edən alətlərin istifadəsi daxildir.
• "Səhiyyə 2000" ("Health 2000" - Finlandiyada aparılmış səhiyyə sorğusu) sorğusuna əsasən epikondilitin yayılmasında cinslər arası fərq görünmür. Lateral epikondilitin prevalentliyi 1,1%, medial epikondilitin prevalentliyi isə 0,3% olmuşdur.  
• Tütünçəkmə həm lateral, həm də medial epikondilit riskini artırır; piylənmə medial epikondilitlə əlaqəlidir"?>.

Əlamətlər və simptomlar

• Pasient, xüsusilə, said açılmış vəziyyətdə olmaqla nəyisə sıxdıqda tipik olaraq epikondilus ətrafında lokallaşan ağrıdan şikayətlənir.   
• Said açılmış vəziyyətdə olmaqla müqavimətli izometrik sınaq aparılmalıdır. Biləyin açılma (lateral epikondilit) və bükülmə (medial epikondilit) hərəkətlərinə müqavimət göstərilir. Vətərin yerləşdiyi sahədə olan ağrı sınağın müsbət olduğunu göstərir. 
• Həmçinin, funksional qabiliyyət göstəriciləri rolunu da oynadıqları üçün, əlin sıxma gücünün ölçülməsi və sıxma zamanı ağrı da diaqnostika üçün istifadə oluna bilər. Hansı əlin dominant olması sıxma gücünə təsir edir; əllər arasında sıxma gücünə görə 10%-dək fərq normaldır. 

Diaqnostik meyarlar

• Lateral epikondilit
  • Biləkdə açılma hərəkətinə müqavimət lateral epikondilusda ağrıya səbəb olur və 
  • epikondilus palpasiyaya həssaslıdır.
• Medial epikondilit
  • Biləyin bükülmə hərəkəti medial epikondilusda ağrıya səbəb olur və  
  • epikondilus palpasiyaya həssaslıdır.  

Differensial diaqnoz

• Saiddə lokal gərginlik (dartılma-gərilmə) simptomları və tendinitlər
• Dirsək oynağının artrozu və ulnar şırım sindromu (kubital tunel sindromu)
• Bazu kələfindən və ya onurğa beyninin boyun şöbəsi sinir kökcükləri sahələrindən qaynaqlanan proksimal problemlər (məsələn, disk yırtığı və sinir kökcüyünün kompressiyası) 
• Mil sinirinin dərin hərəki şaxəsinin sinir pərçimlənmə kompressiyası (Frohse sindromu) nadirdir və barmaqların açılmasının zəifliyi ilə əlaqəlidir.  
• ENMQ (elektroneyromioqrafiya) müayinəsi bəzi hallarda differensial diaqnoz üçün zəruridir.

Müalicə

Kəskin mərhələ 

• Ağırlıq qaldırmaq və əllə sıxmaqdan yayınmaq.
• Təhülkəsiz analgeziya: yerli qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlar və ya parasetamol.
• Peroral iltihab əleyhinə dərmanların faydası barəsində məhdud sübutlar var və bu preparatlar onların mümkün xoşagəlməz təsirlərinə görə tövsiyə olunmurlar.

Uzanmış simptomlar 

• Qlikokortikoid inyeksiyaları ağrının qısa müddətli  (6 həftədən az) kəsilməsini təmin etməyinə baxmayaraq, 3-12 ay ərzində ağrının residiv verməsini artırdığı üçün epikondilitin müalicəsi üçün tövsiyə olunmur.
• Adgeziv (yapışqan) lentlər və şinalar kimi ortez dəstəkləri simptomları yaxşılaşdıra bilər və əgər lazımdırsa, ağrını yüngülləşdirmək üçün qısa müddətə istifadə edilə bilər.
• Tədrici artırılan gücləndirici çalışmalar həm xroniki epikondilitin simptomlarına, həm də sağalmasına müəyyən təsiri ola bilər, lakin elmi sübutlar tutarlı deyil.
• Şok dalğa terapiyası bir sıra müqayisəli tədqiqatlarda öyrənilmişdir, lakin xroniki epikondilitdə ağrı və funksiya baxımından effekti sübut edilməmişdir.
• Ultrasəs xroniki epikondilitdə simptomları yaxşılaşdıra bilər. Müalicə effekti çox kiçikdir və tədqiqat nəticələri ziddiyyətlidir.
• Azot-oksidin və botulinum toksinin "?> yerli tətbiqi xroniki epikondilitin müalicəsində effektiv ola bilər.
• İnyeksiyalar ilə müalicə (botulinum toksini və ya trombositlə zəngin plazma) xroniki vəziyyətlərdə lateral epikondilit simptomlarını azalda bilər.
• Epikondilitin müalicəsində cərrahiyyənin effektivliyi müqayisəli tədqiqatlarda sübuta yetirilməyibdir və cərrahi müdaxiləyə aydın göstəriş yoxdur.

Peşə xəstəliyi

• Müəyyən şəraitlərdə epikondilit bir peşə xəstəliyi kimi nəzərdən keçirilə bilər. Milli qanunvericiliyə uyğun olaraq pasiyent əlillik ilə bağlı kompensasiya ödənişlərinə məqbul hesab edilə biər.

Müvafiq resurslar

• Koxran icmalları
• Digər elmi sübutlar
• Digər internet resurslar
• Ədəbiyyat

Shiri R, Viikari-Juntura E, Varonen H, Heliövaara M. Prevalence and determinants of lateral and medial epicondylitis: a population study. Am J Epidemiol 2006 Dec 1;164(11):1065-74. Paoloni JA, Appleyard RC, Nelson J, Murrell GA. Topical nitric oxide application in the treatment of chronic extensor tendinosis at the elbow: a randomized, double-blinded, placebo-controlled clinical trial. Am J Sports Med 2003 Nov-Dec;31(6):915-20. Wong SM, Hui AC, Tong PY, Poon DW, Yu E, Wong LK. Treatment of lateral epicondylitis with botulinum toxin: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Ann Intern Med 2005 Dec 6;143(11):793-7. ,Krogh TP, Bartels EM, Ellingsen T et al. Comparative effectiveness of injection therapies in lateral epicondylitis: a systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Sports Med 2013;41(6):1435-46.