Audioqram və ağıreşitmənin şərhi

Eşitmə müayinələri üçün keyfiyyət tələbləri

• Düzgün eşitmə müayinələri üçün müvafiq avadanlıq, mühit və həmçinin peşəkar heyət lazımdır.
• Müayinələr akustik olaraq təcrid olunmuş məkanda aparılmalıdır; diaqnostik və ya klinik audiometr tələb olunur.
• Müayinə aparan şəxs hava və sümük keçiriciliyi ölçüləri və maska effektli səsin istifadəsi barədə məlumatlı olmalıdır. Danışıq audiometriyası zamanı qeydə alınmış danışıq siqnalı lazım olur.

Ağıreşitmə dərəcələri

• Aİ işçi qrupunun təsnifatına görə eşitmə qabiliyyətinin zəifləməsi nitq tezliklərində (BEHL_0.5–4kHz = 0.5–4 kHz tezliyi üzərində sağlam qulağın eşitmə səviyyəsi; cədvəl ) sağlam qulağın ortalama eşitmə səviyyəsinə əsasən təsnif edilir.
• Ağıreşitmə dərəcəsi, adətən, sağlam qulaqda eşitmə hədlərinə uyğun olaraq təsnif olunur. Birtərəfli şiddətli ağıreşitmə yuxarıdakı təsnifatlara uyğun olmasa da, əhəmiyyətli dərəcədə əlilliyə səbəb olur. Səs-küylü mühitdə eşitmə, nitqin anlaşılması və səslərin lokallaşdırılması xüsusilə çətindir. Fin dəyərləndirmə prinsiplərinə əsasən eşitmə qabiliyyətinin birtərəfli itirilməsi 3-cü dərəcəli əlillik kimi (15% əlillik) qiymətləndirilir. 0.5-4 kHz tezlikdə ortalama eşitmə səviyyəsindəki fərq qulaqlar arasında ən az 35 dB olduqda, xəstə sağlam qulaqdan bir pillə yüksək sinfə aid edilir.
• ÜST-ün eşitmə zəifliyi dərəcələri üçün aşağı baxın .

Konduktiv və ya sensonevral tip ağıreşitmə?

• Kamerton testləri, adətən, eşitmə zəifliyinin qiymətləndirilməsi zaman əhəmiyyətli hesab olunur.
  • Konduktiv ağıreşitmə zamanı Veber sınağı xəstə qulağa (şəkil ) tərəf lateralizasiya olunur və Rinne sınağı uyğun deyil (mənfi; şəkil ).
  • Sensonevral ağıreşitmə zamanı Veber sınağı sağlam qulağa tərəf lateralizasiya olunur və Rinne sınağı normaldır (müsbət).
• Hava və sümük keçiriciliyi hədləri hər ikisi ölçülübsə, konduktiv və sensonevral ağıreşitmə yalnız audiometr ilə təyin edilə bilər.
• Sümük keçiriciliyi hədləri normaldırsa (20 dB və ya daha çox) və hava və sümük keçiriciliyi hədləri arasındakı fərq 0,5-2 kHz tezlikləri arasında ortalama olaraq ən azı 15 dB-dirsə, xəstədə konduktiv tip ağıreşitmə mövcuddur (şəkil ).
• Sensonevral ağıreşitmə zamanı sümük keçiriciliyi 20 dB-dən aşağıdır və hava və sümük keçiriciliyi hədləri arasındakı fərq 15 dB-dən azdır (şəkil ).
• Kombinasiya olunmuş ağıreşitmə zamanı hər iki komponent mövcud olur. Sümük keçiriciliyi hədləri 20 dB-dən aşağıdır və hava və sümük keçiriciliyi hədləri arasındakı boşluq ən azı 15 dB-dir.
• Sümük keçiriciliyi hədləri heç vaxt hava keçirici hədlərdən az ola bilməz. Audiometrlərin maksimal çıxış səviyyəsi hava keçirici ölçmələrə nisbətən sümük keçiriciliyi ölçmələr üçün həmişə daha kiçik (daha yumşaq) olduğundan keçirici zəifliyin iştirakı ağır və ya ciddi eşitmə zəifliyində qiymətləndirilə bilməz.

Konduktiv ağıreşitmənin səbəbləri

• Konduktiv eşitmə qüsurları praktiki olaraq aşağı tezliklərdə yüksək dərəcəli zəiflik ilə sərtlik növünə aid edilir.
• Ortaqulaq iltihablanması
  • Orta qulaq infeksiyası nəticəsində ağıreşitmənin ən ümumi səbəbi
• Timpanik membranın geniş perforasiyası
  • Ağıreşitmələr, adətən, aşağı tezliklərdə daha çox müşahidə olunur.
• Otoskleroz
  • Konduktiv ağıreşitmə ilk olaraq aşağı tezliklərdə müşahidə olunur, sonra isə getdikcə daha yüksək tezliklərə yayılır.
  • Konduktiv ağıreşitmə 60 dB-yə çata bilər. Sensonevral komponent də iştirakı mümkündür.
• Kütləvi tipli konduktiv ağıreşitməyə (yüksək tezlikdə) nadir hallarda rast gəlinir. Aşağıdakılar buna səbəb olaraq göstərilə bilər:
  • atrofik timpanik membran
  • ossikulyar zəncirin pozulması.

Sensonevral ağıreşitmənin səbəbləri

• Prezbiakuzis
  • Həmişə sensonevral ağıreşitmə formasına aid edilir 
  • Adətən, audioqram yüksək tezliklərə doğru daha çoz və ya az sürüşür.
  • İnkişaf sürəti fəqlənir.
• Akustik zədə (NIHL; həmçinin baxın )
  • Yüksək akustik zədələr zamanı ağıreşitmənin ən yüksək səviyyəsi 4 kHz-də (3–6 kHz; 4 kHz daldırma adlanır) olur.
  • Artmış akustik zədələr orta tezliklərə də yayıla bilər, lakin saf xroniki akustik zədələr heç vaxt aşağı tezliklərə təsir göstərmir.
  • Heç bir audiometrik nəticə kifayət qədər səs-küy tarixçəsi olmadan NIHL diaqnozunu təsdiq edə bilməz. Bənzər ağıreşitmə probleminin digər səbəbləri istisnadır.
• Menyer xəstəliyi (həmçinin baxın )
  • Ağıreşitmə, adətən, sensonevraldır və erkən mərhələlərdə dəyişir.
  • Ağıreşitmə ilk olaraq aşağı tezliklərdə müşahidə olunur, bəzən isə eşitmə qabiliyyəti tamamilə normal olur.
  • Güclü hücum zamanı aşağı tezliklərdə müşahidə olunan və orta qulaq infeksiyası nəticəsində yaranmış ağıreşitmə diaqnozun əsas göstəricisi ola bilər.
  • Növbəti mərhələdə dəyişməyən, hətta yüksək tezlikli ağıreşitmə meydana çıxır. Daha sonra isə eşitmə, adətən, dəyişmir və çox az dəyişikliklərə məruz qalır.
• Ani karlıq
  • Etimologiyası məlum deyil. Bir neçə səbəbi olduğu güman edilir.
  • Ağıreşitmə sensonevraldır və istənilən formada ola bilər.
  • Aşağı tezliklərlə məhdudlaşan yüngül dərəcəli ani yaranan ağıreşitmə ən yaxşı proqnoza malikdir. Kortikosteroid müalicəsi faydalı ola bilər, lakin müxtəlif müalicə üsullarının faydası ilə bağlı fərqli yanaşmalar mövcuddur. Yeni bir araşdırmada kortikosteroid müalicəsinin faydaları barədə sorğu aparılıb.
  • Dərhal müalicə üçün göstəriş
  • Təcili müraciət zamanı zəmanət verilir: simptomlar suya baş vurduqda, burnu sildikdə, idman etdikdə və ya təyyarədə olduqda başlayıbsa, xəstənin koklear membranları yırtıla bilər.
• Mütəmadi orta qulaq iltihablanması (həmçinin baxın )
  • Konduktiv ağıreşitmə bölməsinin yuxarısındakı "Timpanik membran və mütəmadi orta qulaq iltihablanması" fəslinə nəzər salın.
  • Xroniki otitis media və ya xolesteatoma müşahidə edilən xəstələrdə ani eşitmə pozğunluğu yaranarsa, xəstədə təcili müalicə edilməli olan koxlear komplikasiyası ola bilər
• Vestibulyar şvannoma (eşitmə sinirinin nevrinoması, 8-ci kəllə sinirinin şişi)
  • Ümumi fakt yavaş inkişaf edən birtərəfli sensonevral eşitmə zəifliyidir.
  • Ağıreşitmə, adətən, ən yüksək tezliklərdə kəskin formada olur.
  • Bununla yanaşı, birtərəfli sensonevral eşitmə zəifliyinin (hətta kəskin və dəyişkən) hər hansı növü vestibulyar şvannoma ilə əlaqədar ola bilər.

Audioqramın düzgünlüyü

• Audioqramlar hər zaman, xüsusilə də qazanc əldə etmək məqsədi ilə həyata keçirildikdə (məs., sığorta imtiyazları və iş təhlükəsizliyi formaları ağıreşitmənin müəyyən dərəcəsi ilə əlaqələndirilir) düzgün nəticə göstərmir.
• Çöldən müayinə otağına gələn səs, müayinə olunan xəstənin zehni hazırlığı və qulaqlıqların yerləşdirilməsi nəticələrə təsir göstərir.
• Bir qayda olaraq ölçmə dəqiqliyi limitini nəzərə alaraq 10 dB və ya daha az fərq əhəmiyyət kəsb etmir.
• Audiometriya nəticələrinin dəyərləndirilməsi
  • Müayinə aparan şəxs nə qədər çox peşəkardırsa, nəticələr də o qədər düzgün olur
  • Söhbət zamanı müayinə aparan şəxsdən xeyli məsafədə dayanmaq eşitmə ilə bağlı müəyyən təəssürat yaradır.
  • Xəstənin davranışı kəskinləşmiş eşitmə zəifliyi barədə mümkün işarələri verir.
  • Hava və sümük keçiriciliyi hədləri bir-birinə uyğun olmalıdır (ağıreşitmə nəticəsində xəstəyə dəyən zərəri qarşılamaq üçün ödənilən maddi dəstək, adətən, sensonevraldır).
  • Danışıq audiometriyası, xüsusilə, saf səs audiometriyası nəticələrini təsdiq etmək üçün faydalıdır.
• Hava və sümük keçiriciləri ölçülərinin əksinə olaraq bəzən eşitmə zəifliyi zamanı konduktiv komponenti fərqləndirmək çətin olur. Bu kimi hallarda kamerton testi faydalıdır.

Mütəxəssis konsultasiyası üçün göstərişlər

• Prinsipcə birtərəfli və ya asimmetrik eşitmə qüsuru, səbəbi araşdırılmalı olan bir qulaq xəstəliyinə işarə edir.
• Audiometriyanın nəticəsi aşağıdakı hallarda müraciət üçün işarədir:
  • reabilitasiyaya ehtiyac var .Bir qayda olaraq, 0,5-4 kHz tezliklərdə sağlam qulağın ortalama həddi 30 dB və ya daha azdır (uşaqlarda 20 dB, böyüklərdə 30–40 dB)
  • ciddi xəstəlik yaranması ehtimalı var (xroniki ortaqulaq iltihablanması, vestibulyar şvannoma və s.)
  • xəstədə müalicəsi tələb olunan qulaq ağrısı mövcuddur (eksudativ orta otit, otoskleroz, kəskin eşitmə zəifliyi).

Müvafiq mənbələr

• Koxreyn rəyləri
• Ədəbiyyat

ISO 6189. Acoustics – Pure tone air conduction audiometry for hearing conservation purposes. International Organization for Standardization. Geneva 1983. ISO 8253-1. Acoustics – Audiometric test methods – Part 1: Basic pure tone air and bone conduction threshold audiometry. International Organization for Standardization. Geneva 1989. ISO 8253-2. Acoustics – Audiometric test methods – Part 2: Sound field audiometry with pure tone and narrow-band test signals. International Organization for Standardization. Geneva 1989. ISO 8253-3. Acoustics – Audiometric test methods – Part 3: Speech audiometry. International Organization for Standardization. Geneva 1989.EU Work Group on Genetics of Hearing Impairment. In: Martini A (ed.). European Commission Directorate, Biomedical and Health Research Programme Hereditary Deafness, Epidemiology and Clinical Research (HEAR). EU Work Group 1996, Infoletter 2 . Wilson WR, Byl FM, Laird N. The efficacy of steroids in the treatment of idiopathic sudden hearing loss. A double-blind clinical study. Arch Otolaryngol 1980 Dec;106(12):772-6. Nosrati-Zarenoe R, Hultcrantz E. Corticosteroid treatment of idiopathic sudden sensorineural hearing loss: randomized triple-blind placebo-controlled trial. Otol Neurotol 2012;33(4):523-31.