Qonoreya

Qonoreya

Əsaslar

• Skrininq üçün sidiyin ilk porsiyasında qonokoka görə müsbət nuklein turşularının aşkarlanması münasibdir. 

• Kultura əsas diaqnostik üsuldur və həmçinin, bununla antimikrob dərman vasitələrinə həssaslığının təyin olunması da təmin edilir. KuItura (bakterioloji əkilmə) qonoreyaya kliniki şübhə olduqda və ya nuklein turşusu aşkar edilən bütün hallarda aparılır.      

• Seftriakson xinolonlara qarşı həssas olması səbəbindən seçim dərmanıdır.  

• Dünyanın bəzi hissələrində seftriaksona həssaslığın azalması məruzə edilmişdir. 

• Əgər ştammın siprofloksasinə qarşı həssas olması məlum deyilsə, qonoreya peroral antimikrob dərmanlarla müalicə edilməməlidir.      

Epidemiologiya

• Qram-mənfi diplokoklar olan Neisseria gonorrhoeae (qonokok) tərəfindən törənir.       

• Ölkələr arasında qonoreyanın rastgəlmə tezliyi, eləcə də dərmanlara qarşı rezistentlik əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. 

  • məsələn, Finlandiyada qonoreyanın rastgəlmə tezliyi artmışdır. İlə təxminən 300 infeksiya halı aşkar edilir (ölkə əhalisi 5,5 milyondur).

     

• •  

    • Bu infeksiyaların yarısından çoxuna yoluxma Finlandiyada baş verir.

    • Finlandiyaya gətirilmə infeksiyaların ən çox mənbəyi Uzaq Şərq ölkələridir. 

    • Yanaşı gedən xlamidiya və qonoreya infeksiyalarının rastgəlmə tezliyi artmışdır. 

    • Bu ölkədə kişilər arasında infeksiyaların yarısından çoxuna yoluxma kişilər arasında olan cinsi əlaqə ilə  baş verir.

    • Xinolon qrupu dərmanlarına rezinstentlik getdikcə daha çox artır və xinolonlar qonoreyanın müalicəsi üçün daha tövsiyə olunmurlar "?>.

• Dünyanın bəzi hissələrində seftriaksona rezistent olan ştamlar barədə məruzələr edilmişdir "?>.

İnkubasiya dövrü və simptomlar 

• Kişilərdə inkubasiya dövrü yoluxduqdan sonra 2-5 gün, qadınlarda isə bir qədər uzundur.

• Simptomların yüngül olması və ya heç olmaması çox rast gəlinir.

• Kişilərdə uretrit simptomları və uretradan sarımtıl ifrazat, qadınlarda isə uşaqlıq yolu ifrazatı, sidik ifrazı zamanı ağrı və qarnın aşağı hissələrində ağrı qeyd edilir.  

• Proktit və faringit çox zaman simptomsuzdur.   

Ağırlaşmalar

• Qadınlarda ən ciddi ağırlaşma  çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliyidir (ÇOİX, ing.. pelvic inflammatory disease PİD) . Kişilərdə qonoreya bəzən epididimitə səbəb ola bilər. 

Laborator müayinələr 

• Əşya şüşəsində irin yaxmasının (metilen abısı ilə və ya Qram üsulu ilə boyanmış) tərkibində hüceyrə daxili diplokoklar olan leykositlər bu xəstəliyə işarə edən bir tapıntıdır. "?>

• Qonoreyanın skrininqi zamanı qonokoka görə müsbər nuklein turşusunun aşkar edilməsi testi "?>

   

•  

  • Kultura müayinəsini əvəz edən həssas test  skrininq testi"?>

  • Sidiyin birinci porsiyasının nümunəsi və ya tamponla götürülmüş nümunə nuklein turşusu sınağı ilə müayinə edilir.

•  

  • Tampon nümunəsi yoluxmanın ehtimal olunan yerinə əsasən, əgər ehtiyac olarsa udlaq və anusdan da götürülür.

• • Eyni nümunə həm qonoreya, həm də xlamidiya infeksiyasının yoxlanması üçün istifadə edilə bilər.

   

• Antimikrob vasitələrə həssaslıq yalnız bakterial kultura ilə müəyyənləşdirilə bilər. Əgər pasiyentin anamnezində qonoreya ehtimalını göstərirsə (qonoreyası olan cinsi partnyor; kişlər arasında cinsi əlaqə) və/və ya infeksiyanı göstərən aşkar klinik simptomlar varsa nuklein turşusunun aşkar edilməsi testinə əlavə olaraq kultura müayinəsi aparılmalıdır.

  • Nümunə bir dakron tamponla sidik kanalından, uşaqlıq boynundan, udlaqdan və düz bağırsaqdan əldə edilə bilər. Bu nümunə bir xüsusi nəqliyyat sınaq borusuna yerləşdirilir (ehtiyac olduqda, +4°C saxlanmalı).

   

Müalicə

• Əgər qonokok görə nuklein turşusunun aşkar edilməsi testi müsbətdirsə hər hansı antimikrob müalicəsi başlamazdan öncə antimikrob dərmanlara həssaslığının müəyyən edilməsi üçün kultura nümunəsi əldə olunmalıdır.

• Seftriakson 500 mq tək bir doza şəklində əzələdaxili (ə.d) (seftriaksona həssas ştammlar)

• Əgər antimikrob dərmanlara həssaslıq məlum deyilsə müalicə beynəlxalq klinik təlimatlar əsasındadır: seftriakson 500 mq ə.d. + azitromisin 2 q daxilə "?>

• Sefalosporinlərə allergiyalı pasiyentlərdə tək doza şəklində spektinomisin 2 q  ə.d. istifadə edilə bilər (xüsusi lisenziya tələb oluna bilər). Rezistentlik vəziyyətinə görə siprofloksasin yalnız ştammın bu dərmana həssas olması sübut edildiyi təqdirdə qonoreyanın müalicəsində münasibdir "?>

  • Ağırlaşmış infeksiya: seftriakson 1 q gündə 1 dəfə ə.d. 3-5 gün ərzində 

   

Kontaktı olmuş şəxslərin izlənməsi və müalicədən sonrakı müşahidə

• İcmada kontaktı olmuş şəxslərin izlənməsinə (müəyyənləşdirmə və diaqnostika) xüsusi diqqət ayrılmalıdır. Bunun mərkəzləşdirilmiş şəkildə  ambulator veneroloji klinikalarda cinsi yolla yoluxan infeksiyalar üzrə (sexually transmitted diseases (STD) mütəxəssislər və ya digər mütəxəssislər tərəfindən aparılması tövsiyə olunur. 

• müalicənin səmərəliyini təsdiq etmək üçün  kontrol  müayinənin aparılması vacibdir.

• Müalicədən 3 həftə sonra nuklein turşusu testi 

• Yerli qanunvericiliyə uyğun olaraq infeksiya səhiyyə üzrə səlahiyətli şəxslərə məruzə edilir.

Əlaqəli resurslar

• Other Evidence summaries

• Literature

Berglund T, Asikainen T, Grützmeier S, Rudén AK, Wretlind B, Sandström E. The epidemiology of gonorrhea among men who have sex with men in Stockholm, Sweden, 1990-2004. Sex Transm Dis 2007 Mar;34(3):174-9. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Update to CDC's Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2010: oral cephalosporins no longer a recommended treatment for gonococcal infections. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2012;61(31):590-4. "?>Kirkcaldy RD, Bolan GA, Wasserheit JN. Cephalosporin-resistant gonorrhea in North America. JAMA 2013;309(2):185-7. Unemo M, European STI Guidelines Editorial Board.. The 2012 European guideline on the diagnosis and treatment of gonorrhoea in adults recommends dual antimicrobial therapy. Euro Surveill 2012;17(47):. Unemo M. Current and future antimicrobial treatment of gonorrhoea - the rapidly evolving Neisseria gonorrhoeae continues to challenge. BMC Infect Dis 2015;15():364.