Sinirlərin gərginləşməsi və sıxılması pozuntuları

Əsas xüsusiyyətləri

• Sıxılma nevropatiyası, məsələn, Adətən 1 dəfə xarici təzyiq nəticəsində baş verən periferal sinir sıxılmasıdır (məsələn qolun yuxarı hissəsinin sıxılması vəziyyətində axşam içkili şəkildə yatmaq), və ya adətən fasilələrlə (məsələn, telefonda danışarkən dirsəyi üzərində uzanmaq).
  • Sıxılma gərginliyi  xarici təzyiq aradan qaldırıldıqdan dərhal sonra sağala bilər. 
• Gərginlik nevropatiyası, məsələn, periferik əsəb gərginliyi o deməkdir ki sinir ətraflarda olar anatomik hissələr arasında sıxılır.  Baxmayaraq ki, təzyiqin ciddiliyi hüceyrələrdə olan şişə və ərtaflarda olan  gərginliyi görə dəyişə bilər, təzyiqin özü adətən davamlı olur.
  •  Tam şəkildə müalicə etmək üçün, Sıxılma nevropatiyası ümumilikdə müalicə tələb edir.

Sinirlərin sıxılması və gərginliyinin simptomları 

Hissi simptomlar

• Priferal sinir sıxılmaları hissi simptomlarının ümumi səbəbləridir. 
• Keylik, sancma və ya sızıltı hissləri, artan və ya azalan həssaslıq, ağrı. Simptomlar əsasən gecə vaxtı daha çox narahat edir. 
• Hissi simptomlar adətən sıxılma nahiyyəsində  baş verir, buna baxmayaraq onlar əsas ilkin səviyyəyə də aid ola bilər (məsələn, karpal tünel sindromu_ boyun ağrısı)

Motorlu simptomlar

• Yaranmış vəziyyət uzun müddət müalicəsiz qaldıqda, az hallarda sıxılma nahiyəsində sıxılmış sinirlərin əlaqəli olduğu əzələlərdə motorlu zəifik və fəaliyyətsizlik və ya atrofiya yarana bilər. 
• Sıxılma nevropatiyasında, motorlu simptomlar müntəzəm olaraq cərrahi müalicə tələb edir, çünki tədbir görülmədikdə, əzələ atrofiyasından yayılmaq qeyri-mümkündür. 
• Tinel amili
  • Sinir lezyonu olan nahiyyə gərginlik yarananda adətən zəif olur, ona toxunduqda yaxın nahiyyələrdə radiyasiya hissinə səbəb olur. 
  • Sıxılma aşkar olunduğuna görə, Tinel amili ortaya çıxmış nahiyyədə sıxılma sinirlər boyunca hərəkət edir. Bu da aşkar olunduqdan sonra hər hansı bir proqnoz qoymağa kömək edir. 

Sinir sıxılması və gərginliyinin səbəb olduğu ən çox rast gəlinən narahatlıqlar

• Sıxılmanın sinirləri zədələmək ehtimalı vardır ki, ətrafda ona qarşı müqavimət göstərən heç bir sağlam hüceyrə olmur.
• Karpal tünel sindromu
• Kondular oyuqlarda olan dirsəkvari sümük sinirlərinin sıxılması
• Radial sinirlərin yüngül sıxılma iflici
• Biləkdə olan dirsəkvari sümüklərin sıxılması 
• Peroneal iflic
• Sinir sıxılması və gərginliyinin səbəb olduğu digər şərtlər açıq şəkil nisbətən nahir hallarda ortaya çıxır. 

Mediyal(orta) sinir

 Bilək nahiyəsində olan sıxılma(karpal tüner sindromu, və ya bilək sinirlərinin ağrılı simptomları)

• Bax.
• Tipik xəstə iş şəraitində əlindən çox işlərdə istifadə edən orta yaşlı bir qadındır. 
• Simptomlar və klinik müayinələr:
  • Ombada, aşağı nahiyyələrdə və orta barmaqlarda keyləşmə və ombanın arxa hissəsinin fəaliyyətsizliyi
  • Təsadüfu hallarda hissi simptomlar boyun nahiyyəsinə qədər yayıla bilirlər
  • Tipik simptomu yuxrı ətrafın gecə vaxtı keyləşmısidir. 
  • Hətta simptomlar ikitərəfli olduğu halda belə, bu xəstəılik birtərəflidir
• Müalicəsi ənənəvi və operativdir, bax

Pronator əzələlərinin aşağı hissəsində və qolun ön nahiyəsində sinir sıxılmaları 

• Aşırı diaqnoz halları nadir hallarda rast gəlinir
• Simptomları və Klikin müayinələri
  • Yuxarıda qeyd olunduğu kim,əlavə olaraq qolun ön hissəsinin həssas nahiyəsində ağrı inkişaf edir və radiasiya yaranır, təsadüfi hallarda isə Dirsək və biləyin hərəkəti zəifləyir. 

Dirsəkvari sümüklərin sinirləri

Kondular oyuqlarda dirsək sinirlərinin sıxılması (Kubital tünel sindromu)

• Simptomları və klinik müayinələri
  • Üzük və balaca barmaqlarda hissi simptomlar
  • Üzük və balaca barmaqların zəif hərəkəti
  • Zəif qayçı hərəkəti
• Simptomlar oyuq hissələrinə olan dirsək sinirlərinin yerindən oynaması nəticəsində baş verdiyi halda, dirsəyin fəaliyyətsizliyi nəticəsində simptomlar inkişaf edə bilər və yerindən oynama eyni zamanda düzələ və ya pisləşə bilər. 
• Sıxılmanı sadə şəkildə aradan qaldırmaq müalicə seçimi ola bilər. 

Bilək nahiyyəsində sıxılma (dirsəkvari tünelin sindromu)

• Simpromları və klinik müayinələri
  • Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, üzük və balaca barmaqlarda
  • Zəif qayçı hərəkətləri

Ovuc içi nahiyyəsində sıxılma (İlk sümüklərarası əzələlərin motorlu sıxılması)

• Nadir hallarda rast gəlinir, Tipik simptomlarına kirəmitli yer üzərində işləmək, müntəzəm olaraq velosiped sürmək və yüngül zədələr daxildir. 
• Ciddi sıxılmaya nisbətən yüngül sıxılmalara daha çox rast gəlinir. 
• Simptomları və klinik müaynələri
  • Baş və işarət barmağının zəif hərəkət və dirsəkdə olan metakarpal sümüklərdə olan ağrılar
  • Heç bir hissi zədə müşahidə olunmur. 

Radial sinir

Qolun yuxarı nahiyyələrinin arxa hissəndə baş verən sıxılma (Şənbə gecəsi iflici)

• Spirt təkan verən əsas faktordur (əl və ya qolunun üzərində yatmaq)
• Simptomları və klinik müayinələri
  • Bilək və barmaq ərtafında olan zəiflik və ya iflic
  • Başın arxasının radial hissəsində olan hissi simptomlar
  • Bilək oynağının yerindən oynaması adətən normal haldır.
• Müalicəsi
  • Ümumilikdə müalicəni bir neçə aylıq müşahidə ilə eyni vaxtda aparmaq lazımdır
  • Yuxarıdakı göstərişlər kömək etmədikdə, daha ətraflı həkim məsləhəti alın

Bel əzələlərindən (bel sindromu) aşağıda yerləşən radial sinir nahiyyəsində olan sıxılmalar

• Klinik şübhələrin təxminən 1%-i təsdiqlənir,simptomlar adətən sadə gərginliklər və digər ağrılı şəraitlər nəticəsində yaranır. 
• Simptomları və klinik müayinələri
  • Normal reaksiyası olan bilək və barmaqların hərəkətində olan kəskin zəiflik

Ümumi peroneal sinir

Fibula nshiyyəsində olan sıxılma

• Giləmeyvə yığanlar, sərxoşlar
• Simptomları və klinik müayinələri
  • Metatarsal nahiyyəsində və fubulanın ön hissəsində yaranar hissi simptomlar
  • Topuqda və ayaqda yaranar zəif hərəkətsizlik və ya iflic
  • Ayaqlar bir-birinə dolaşır, addımları balacalaşır və xəstə öz dabanları üzərində gəzə bilmir. 
• Müalicəsi
  • Ümumilikdə müalicəni bir neçə aylıq müşahidə ilə eyni anda aparmaq məsləhət görülür
  • Yuxarıdakı göstərişır faydalı olmadıqda, daha ətraflı həkim müayinəsinə müraciət edin
• Qeyd: Bunları L5 simptomlarından fərqləndirin

Posterial tibial sinirlər

Orta sinir nahiyyəsində baş verən sıxılmalar (Tarsal tüneli sindromu)

• Simptomları və Klinik müayinələri
  • Daban nahiyyəsində olan hissi zədələnmələri, medial və daban nahiyəsində olan ağrılar
  • Kəskin simptomları nadir hallarda müşahidə olunur. Kiçik daban əzələlərinin atrofiyası 
  • Ayağın baş barmağını qaldırmaq çox çətin olur

Bud nahiyyəsində olan ikitərəfli sinirlər

Çarpaz bud nahiyəsində olan sıxılmalar(Meralgica parestetika)

• Baxın
• Müəyyən bir sıxılma olmadan sinirlərin tez-tez qıcıqlanması(simptomları çox müqavimətlidir)
• Simptomları və klinik müayinələri
  • Geniş şəkildə yayılmış hissi simptomları 
  • Budun arxa hissəsində olan keyliyi və ağrını aradan qaldırmaq
• Müalicəsi
  • Çəki atma proqramları və sıx paltarlardan yayınmaq 
  •  Problemli nahiyyənin əsas hissəsinə yüngül aneesthetic iynəsinin tətbiq olunması
  • Xəstəliyin müqavimət göstərdiyi hallarda isə, sinirlərin və nevrolizin cərrahiyə yolu ilə düzəldilməsi müalicə yolu hesab olunur. 

Sinir sıxılmalarının diaqnostikası 

• Klinik testlər bu problemi həll edə bilmədikdə və ya cərrahi  muüalicə məsləhhət görüldükdə, Elektronevromioqrafiya klinik testlərlə yanaşı mühüm çıxış yolu ol bilər. 
• Təzyiq iflici nəticəsində yaranan irsi nevropatiya hallarında, xəstə sinir zədələrini müalicə etməklə eyni zamanda, onun yenidən qayıtması ilə də üzləşə bilər. Mənfi təsirlərinə sinirlərin genişlənməsi, zədə və ya yüngül sıxılmalar daxildir. 
• Sinir zədələnməsinin klinik simptomları aşkar olunduqda, mütəxəssislə məsləhətləşmək lazımdır.
• Sıxılmış sinir üzərində hər hansı bir müalicə tətbiq etmək qərarı bu sahədə olan mütəxəssis tərəfindən verilməlidir. 

Əlaqəli mənbələr

• Ədəbiyyat