Qan qazlarının analizi və turşu-qələvi balansı

Qan nümunəsi

• Kapilyar qandan və ya tərcehən arterial qandan istifadə olunur.
• Qan nümunəsi, nümunənin alınmasından dərhal sonra analiz edilməlidir (bu mümkün olmadıqda, nümunəni dondurmaq lazımdır, < 10 dəq).
• Nümunədə ola biləcək hava qabarcıqları kənarlaşdırılmalıdır və nümunəylə ehtiyatla davranılmalıdır (hemoliz riski).
• pH qiymətləndirilməsi məqsədiylə venoz qandan güvənli bir şəkildə istifadə etmək olar.

Ölçmələr

• Oksigenin parsial təzyiqi (pO₂) (kapilyar qandan istifadə edilməməlidir)
• pH
  • Loqarifmik şkala (pH 5,  pH 4 ilə müqayisədə 10 qat daha çoxdur)
• Karbon dioksidin parsial təzyiqi (pCO₂)
• Qələvi balansı (qələvi çoxluğu (BE) (metabolik alkaloz), qələvi defisiti (BD) (metabolik asidoz))
• BE, hər iki vəziyyəti qiymətləndirmək üçün istifadə edilir: + və - işarələri vəziyyətin alkaloz (+) və ya asidoz (-) olmasını göstərir.
• BE-nin əvəzinə, həmçinin standart bikarbonat (SBC) dəyəri də istifadə edilə bilər.

Referans dəyərləri

• Arterial qan
  • pO₂ orta hesabla > 11 kPa (yuxarı yaşlarda aşağı dəyərlə)
  • pH 7.35–7.45
  • pCO₂ 4.5–6.0 kPa
  • BE 0 ± 2.5 mmol/l
  • Standart bikarbonat (SBC) 22–26 mmol/l
• Kapilyar qan
  • pO₂  dəyişir və klinik əhəmiyyətə malik deyildir
  • pH 7.35–7.45
  • pCO₂ 4.5–6.0 kPa
  • BE 0 ± 2.5 mmol/l
  • SBC 22–26 mmol/l

Hipoksemiya və hiperkapniyanın ağırlıq dərəcəsi

• Cədvələ nəzər yetirin
• Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi olan pasientlərdə aB-pO₂ < 7.3 -7.9 kPa , əlavə meyarlara təsadüf edildikdə, davamlı oksigen terapiyası üçün bir göstəricidir.
• B-pO₂ < 8 kPa, pCO₂ > 6.7 kPa, kəskin respirator çatışmazlığının göstəricisidir.
• pCO₂ -i,    > 10-12 kPa -a kəskin yüksəldikdə anesteziya meydana gəlir. 
• Hipotermik xəstələrdə pO₂ və pCO₂  göstəriciləri artır.

Turşu-qələvi balansında pozğunluqlar

• Cədvələ nəzər yetirin
• Metabolik asidozun səbəbləri (BE < -2.5)
  • Ketoasidoz (diabetik, alkoqola bağlı)
  • Böyrək çatışmazlığı və ya boru patologiyası (böyrək boru asidozu)
  • Şok, toxumaların kifayət qədər oksigenlə təchiz olunmaması
  • Laktik asidoz
  • Kəskin diareya
  • İntoksikasiya (amonium xlorid, metanol, salisilatlar, etilen qlükol)
• Metabolik  alkalozun səbəbləri (BE > +2.5)
  • Qusma
  • Bikarbonatın yüksək dozası
  • Gizli hipovolemiya
  • Tiazid diuretiklər / furosemid
• Respirator asidozun səbəbləri
  • Kəskin və xroniki ventilyasiya çatışmazlığı
• Respirator alkalozun səbəbləri
  • Hiperventilyasiya
  • Respirator mərkəzin, travma və ya xəstəlik nəticəsində pCO₂ dəyişmələrinə qeyri-həssaslığı.
  • Psixogenik səbəblər (panik atak)
  • Hipoksemiya

Adiyyatı mənbələr

• Ədəbiyyat