Adenomioz

Ümumi prinsiplər

• Adenomioz riskli doğum, düşük, abort və menorragiya nəticəsində artır.
• Simptomlar endometriozu xatırladır
• Diaqnozu az qoyulan xəstəlikdir
• Hamiləlik mümkün olan yaşlarda endometrioz kimi müalicə olunur
• Kəskin simptomları olan yaşlı qadınlar üçün ən yaxşı və son müalicə üsulu histerektomiyadır.

Giriş

• Adenomioz endometrial vəzilərin və stromal hüceyrələrin birlikdə miometriumun daxilinə yayılması ilə xarakterizə olunur (endometriozda endometrium toxuması uşaqlıqdan kənarda olur) 
• Adenomioz ocaqları estrogenə endometrium kimi reaksiya verir. 
• Ocaqlar, adətən uşaqlığın arxa divarında ya səpələnmiş olurlar, ya da çox sayda ocaqların bir yerdə birləşməsi ilə adenomioma formalaşdırırlar.
• Etiologiyası məlum deyil.
• Adenomioz riski doğum,düşük,uşaqlığın qaşınması və menorragiya nəticəsində artır.
• Son zamanlarda adenomiozun sonzuzluq ilə də əlaqəli olduğu ehtimal olunur və buna görə də əvvəllər düşünüldüyündən daha yayqındır; qadınların 5-70 %-də.
• Daha çox 35-50 yaşlarında rast gəlinir
• Dəyişikli ocaqlar histerektomiya olmuş xəstələrin 15-20% -də rast gəlinir.
• Adətən 35 və 50 yaş arası qadınların təxminən 1%-də simptomlar aşkardır və ocaqlar histerektomiyaya məruz qalan xəstələrin 15–20% rast gəlinir ."?>
• Endometriozlu xəstələrin təxminən 40%-də həmçinin adenomiozda var.

Simptomlar

• Böyümüş və həssas uşaqlıq
• Qarnın aşağı hissəsində ağırlıq hissi 
• Sonsuzluq ; embrionun uşaqlıq divarına yapışmasının pozulması
• 40–50% menorragiya olur 
• 10–30%  dismenorreya olur
• 30–40%  simptomsuzdur "?>
• Simptomlar endometriozun simptomlarına oxşayır və differensial diaqnostika çətin ola bilər.

Diaqnostika

• Ginekoloji müayinədə uşaqlığın həssas olduğu görsənəcək.
• Ultrasəs müayinəsindəki görüntü uşaqlığın qalınlaşmış arxa divarı və miometriumda 1-5 mm hipoexogen sahələrdir.
• MRT görüntüləmə birləşmə zonasının (endometrium və miometrium arasındakı ayrıcı səth) qalınlaşdığını və ya zəif müəyyənləşən sərhədləri (adenomioma) ilə olan zədəni  göstərəcək.
• Diaqnoz qoymaq çətin olur və ancaq histerektomiyadan sonra histopatoloji müayinə ilə təsdiqlənə bilər.
• Diaqnoz həmçinin histeroskopiya və ya laparoskopiya vasitəsilə götürülən biopsiya ilə qoyula bilər.

Müalicə

• Prostaqlandin inhibitorları (iltihabəleyhinə dərmanlar QSİƏD) xəstələrin üçdə birində menorragiyanı və ağrını azaldırlar"?>.
• Traneksamik turşu menorragiyanı yarıya qədər azaldır.
• Oral kontraseptivlər menorragiya və ağrının hər iksinin azalmasında effektivdirlər.
• Levonorgestrel ifraz edən uşaqlıqdaxili vasitə (UDV) xəstələrin 90% -ə qədərində menorragiya və ağrını azaldır"?>.
• Gonadotropin-rilizinq hormonun aqonistləri (GnRH aqonist)  hipoestrojenik vəziyyətə və menorragiya və ağrının kəsilməsinə, o cümlədən də ocaqların ölçüsünün azalmasına gətirib çıxardacaq amenoreyaya səbəb olacaqlar.  (əgər əlavə müalicə kimi estrogen/progesteron istifadə olunmursa, yan təsir olaraq menopauza simptomları görsənir).
• Uşaqlıq arteriyasının embolizasiyası adenomioza bağlı menorragiyanı və qanama günlərinin sayını azaldır.
• Lokallaşmış adenomiomanın cərrahi kəsilməsi mümkündür.
• Yeni MRT- və ya ultrasəs-əsaslı fokuslaşmış ultrasəsin (YİFU, yüksək tezlikli fokuslaşmış ultrasəs) adenomiozun simptomlarını yüngülləşdirdiyi görünür.
• Yuxarıda qeyd edilən müalicələr simptomları azaldır, amma mayalanmanı artırmasına dair elmi sübutlar yoxdur"?>.
• Histerektomiya kəskin simptomları olan yaşlı qadınlar üçün yuxarıda göstərilən müalicə formalarının qeyri-effektiv olduğu təsdiqləndikdən sonra  ən yaxşı və sonuncu müalicə üsuludur.

İstifadə olunan mənbələr

• Ədəbiyyat
•  

Benagiano G, Habiba M, Brosens I. The pathophysiology of uterine adenomyosis: an update. Fertil Steril 2012;98(3):572-9. Farquhar C, Brosens I. Medical and surgical management of adenomyosis. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol 2006 Aug;20(4):603-16. Sheng J, Zhang WY, Zhang JP, Lu D. The LNG-IUS study on adenomyosis: a 3-year follow-up study on the efficacy and side effects of the use of levonorgestrel intrauterine system for the treatment of dysmenorrhea associated with adenomyosis. Contraception 2009 Mar;79(3):189-93. Maheshwari A, Gurunath S, Fatima F et al. Adenomyosis and subfertility: a systematic review of prevalence, diagnosis, treatment and fertility outcomes. Hum Reprod Update 2012;18(4):374-92. Dakhly DM, Abdel Moety GA, Saber W et al. Accuracy of Hysteroscopic Endomyometrial Biopsy in Diagnosis of Adenomyosis. J Minim Invasive Gynecol 2016;23(3):364-71. Wang S, Meng X, Dong Y. The evaluation of uterine artery embolization as a nonsurgical treatment option for adenomyosis. Int J Gynaecol Obstet 2016;133(2):202-5. Chong GO, Lee YH, Hong DG et al. Long-Term Efficacy of Laparoscopic or Robotic Adenomyomectomy with or without Medical Treatment for Severely Symptomatic Adenomyosis. Gynecol Obstet Invest 2016;81(4):346-52. Ferrari F, Arrigoni F, Miccoli A et al. Effectiveness of Magnetic Resonance-guided Focused Ultrasound Surgery (MRgFUS) in the uterine adenomyosis treatment: technical approach and MRI evaluation. Radiol Med 2016;121(2):153-61. Liu X, Wang W, Wang Y et al. Clinical Predictors of Long-term Success in Ultrasound-guided High-intensity Focused Ultrasound Ablation Treatment for Adenomyosis: A Retrospective Study. Medicine (Baltimore) 2016;95(3):e2443. Whitaker L, Critchley HO. Abnormal uterine bleeding. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol 2016;34():54-65.