Bel kanal darlığı
EBM Klinik protokolları
30.06.2017 • Sonuncu dəyişiklik 30.06.2017
TimoAalto
Ümumi məlumat
- Bel kanal darlığının özünəməxsus əlaməti nevroloji klaudikasiyadır (onurğada meydana gələn klaudikasiya). Xəstə gəzərkən ağrı (adətən beldən başlayaraq ayaqlara doğru yayılır), uyuşma və ya zəiflik hiss edir.
- Xəstəliyin əlamətlərinə dözmək mümkün olduqda və xəstə normal fəaliyyət qabiliyyətinə malik olarsa, konservativ müalicə üsulu (məs. aljeziya və fizioterapiya) ilkin müalicə metodu hesab edilir.
- 3-6 ay davam edən konservativ müalicədən sonra ehtiyac olarsa, əməliyyat həyata keçirilə bilər.
- Aşağıdakı simptomlar əməliyyatın həyata keçirilməli olduğunu göstərir:
- konservativ müalicə ilə azalmayan dözülməz və ya bezdirici ağrılar
- Gəzinti məsafəsinin tədricən azalması
- Nevroloji çatışmazlığın artması
- At quyruğu sindromu
- konservativ müalicə ilə azalmayan dözülməz və ya bezdiri ağrılar, gəzinti məsafəsinin tədricən azalması, (< 200–300 m), nevroloji çatışmazlığın artması və ya at quyruğu sindromu.
Təsviri və epidemiologiyası
- Bel kanal darlığı (BKD) bel kanalı nahiyəsindəki daralma deməkdir və aşağıdakı kimi də adlanır:
- mərkəzi daralma (onurğa kanalında at quyruğunun sıxılması) və ya
- kənarların daralması (sinir kökünün kök kanalı və fəqərələrarası yırtıqda sıxılması ).
- Daralmanın ən geniş yayılmış səbəbi degenerativ dəyişikliklərdir(osteofitin yaranması və ya liqament hipertrofiyası). Disk çıxıntısı və ya sürüşməsi də ola bilər.
- Mərkəzi və kənar formalarının ayrılması radioloji fərqləndirmədir; ümumi forma olan BKD bu xəstəliyin ən geniş yayılmış növüdür.
- Xəstəliyin yayılma nisbəti və əhatə dairəsi yaşa uyğun olaraq artır.
- LSS BKD 65 yaş üzəri xəstələrdə onurğa əməliyyatının həyata keçirilməsi üçün ən geniş yayılmış səbəb hesab edilir..
- Maqnit rezonans tomoqrafiyası və Kompüter tomoqrafiyası əvvəlki illərlə müqayisədə daha çox istifadə edilir və nəticədə BKD diaqnozu qoyulan xəstələrin sayı getdikcə artır.
Simptomları və tarixi
- .Ən geniş yayılmış simptomu nevroloji (onurğa) klaudikasiyadır; xəstə gəzərkən ağrı, (adətən beldən başlayaraq ayaqlara doğru yayılır) uyuşma və ya zəiflik hiss edir. Adətən oturduqda və ya öndə doğru əyildikdə azalır və ayağa durduqda artır.
- Sinir köklərinin xroniki sıxılmasından yaranan ağrı daha kəskin olur və ya uyuşma və göynəmə hissi yaradır: Simptomlar müvafiq dermatomlarda toplanır və ya daha geniş yerlərə yayılır.
- BKD-nin simptomları birtərəfli və ya çoxtərəfli ola bilər.Ağrının kəskinliyi gündən-günə və ya uzun müddətdən bir dəyişə bilər.
- Xəstələr simptomları fərqli şəkildə təsvir edə bilər, xəstənin gəzinti, məşq və ya istirahət zamanı müşahidə etdiyi simptomların yeri və necə olduğu diqqətli şəkildə soruşulmalıdır.
- Xəstə düz yerdə dayanmadan nə qədər gəzə bilər? O, klaudikasiyaya görə dayanır yoxsa başqa səbəbdən dayanır?
- Uzun müddət önə doğru əyilmək, məşq etmək və hətta oturmaq da BKD-nin simptomlarını, xüsusuilə də bel ağrısını kəskinləşdirə bilər. Degenerativ bel problemləri ilə bağlı məsələdə olduğu kimi, BKD-dən əziyyət çəkən xəstənin fiziki müayinəsindən az nəticə əldə ediləcəyi üçün, xüsusilə də simptomlar xəstənin iş qabiliyyətin mane olduqda, belin məşqə olan dözmlülüyünün azalması diqqətli şəkildə araşdırılaraq müəyyən edilməlidir.
- At quyruğu və digər kritik "riskli xəstəliklərin" simptomlarını xatırla
Kliniki nəticələr
- Nevroloji klaudikasiyanın yaratdığı BKD-dən əziyyət çəkən xəstə istirahət edərkən xəstəliyin simptomlarını hiss etməyə bilər və nevroloji müayinənin nəticələri normal ola bilər. Buna görə də, xəstəliyin tarixi müəyyənləşdirilməlidir.
- BKD sinir kökünün xroniki sıxılması ilə xarakterizə edildikdə, xəstə belini hərəkət etdirərkən və ADQ (ayağın düz qaldırılması) zamanı ağrı hiss edə bilər və Lasegue testinin nəticəsi müsbət ola bilər.
- ADQ testində, həkim xəstənin ayaq biləyindən tutaraq ayağı düz şəkildə yuxarı qaldırır, ayaq hissəsi sərbəst qalır. Lasegue testində həkim xəstənin ayağından tutmalıdır və ayaq biləyini qıçı yuxarıda saxlayaraq 90° bucaq altında irəli-geri hərəkət etdiməlidir. Hər iki testdə, həkimin digər əli xəstənin dizini düz saxlamaq üçün xəstənin budunun ön səthində saxlanılmalıdır.
- Uzatma testi: xəstə dizlərini düz saxlayaraq belini tam şəkildə uzatmalıdır. Bu vəziyyətdə 30-60 saniyə qalmaq lazımdır. Bu vəziyyətdə meydana gələn bel ağrısı/uyuşma BKD diaqnozunun əlamətləridir. Testin xüsusi əlamətləri məlum deyil. "?>.
- BKD xəstələrinin təxminən yarısında hissiyyat və ya refleks problemləri var.
- Ayaqdarağı arteriyası və dal qamış arteriyası üzərində nəbzi əl ilə təyin etmək lazımdır. Nəbz vurursa qan dövranının tıxanmasının qarşısını almaq olar, bu da bel problemlərinin klaudikasiyanın səbəbi olduğu ehtimalını gücləndirir.
- Düz bağırsağın rəqəmsal müayinəsi həyata keçirilə bilər (at quyruğunun sıxıılması, bel ağrısının səbəbi kimi prostat vəzinin karsinoması).
Diaqnoz
- BKD diaqnozu, xəstəliyin tarixi və radioloji anormallıqların da olduğu kliniki nəticələrə əsaslanır; radioloji tədqiqatlar (KT / MRT) ilə bağlı qərarlar mütəxəssis həkimlər tərəfindən verilmiəlidir.
- Belin radioqrafiyası BKD ilə bağlı dəqiq məlumat vermir və MRT həyata keçirilməzdən əvvəl həyatata keçirilməli olan zəruri müayinə üsulu deyil.
- Diaqnostik meyar:
- növbəti simptomların biri və ya hər ikisi: nevroloji klaudikasiya və ya xroniki sinir kökü sıxılması simptomları VƏ
- radioloji olaraq təsdqiq edilmiş at quyruğu sıxılması və/və ya sinir kökünün sıxılması (MRT, KT, və nadir hallarda mieloqrafiya).
Diferensial diaqnoz
- Digər elmi icmallar
-
-
-
- Ədəbiyyat
-
-
- Mazanec DJ, Podichetty VK, Hsia A. Lumbar canal stenosis: start with nonsurgical therapy. Cleve Clin J Med 2002 Nov;69(11):909-17. Katz JN, Dalgas M, Stucki G et al. Degenerative lumbar spinal stenosis. Diagnostic value of the history and physical examination. Arthritis Rheum 1995 Sep;38(9):1236-41. Katz JN, Dalgas M, Stucki G, Lipson SJ. Diagnosis of lumbar spinal stenosis. Rheum Dis Clin North Am 1994 May;20(2):471-83. Hurri H, Slätis P, Soini J, Tallroth K, Alaranta H, Laine T, Heliövaara M. Lumbar spinal stenosis: assessment of long-term outcome 12 years after operative and conservative treatment. J Spinal Disord 1998 Apr;11(2):110-5. Onel D, Sari H, Dönmez C. Lumbar spinal stenosis: clinical/radiologic therapeutic evaluation in 145 patients. Conservative treatment or surgical intervention? Spine 1993 Feb;18(2):291-8. Johnsson KE, Rosén I, Udén A. The natural course of lumbar spinal stenosis. Clin Orthop Relat Res 1992 Jun;(279):82-6. Malmivaara A, Slätis P, Heliövaara M, et al; Finnish Lumbar Spinal Research Group. Surgical or nonoperative treatment for lumbar spinal stenosis? A randomized controlled trial. Spine 2007;32:1-8 Rydevik BL, Cohen DB, Kostuik JP. Spine epidural steroids for patients with lumbar spinal stenosis. Spine 1997 Oct 1;22(19):2313-7. Turner JA, Ersek M, Herron L, Deyo R. Surgery for lumbar spinal stenosis. Attempted meta-analysis of the literature. Spine 1992 Jan;17(1):1-8. Aalto TJ, Malmivaara A, Kovacs F et al. Preoperative predictors for postoperative clinical outcome in lumbar spinal stenosis: systematic review. Spine 2006 Aug 15;31(18):E648-63. Jönsson B, Annertz M, Sjöberg C, Strömqvist B. A prospective and consecutive study of surgically treated lumbar spinal stenosis. Part II: Five-year follow-up by an independent observer. Spine 1997 Dec 15;22(24):2938-44. Herno A, Airaksinen O, Saari T, Miettinen H. The predictive value of preoperative myelography in lumbar spinal stenosis. Spine 1994 Jun 15;19(12):1335-8. Katz JN, Stucki G, Lipson SJ, Fossel AH, Grobler LJ, Weinstein JN. Predictors of surgical outcome in degenerative lumbar spinal stenosis. Spine 1999 Nov 1;24(21):2229-33. Frazier DD, Lipson SJ, Fossel AH, Katz JN. Associations between spinal deformity and outcomes after decompression for spinal stenosis. Spine 1997 Sep 1;22(17):2025-9. Weinstein JN, Tosteson TD, Lurie JD et al; SPORT Investigators. Surgical versus nonsurgical therapy for lumbar spinal stenosis. N Engl J Med 2008 Feb 21;358(8):794-810. Atlas SJ, Keller RB, Wu YA, Deyo RA, Singer DE. Long-term outcomes of surgical and nonsurgical management of lumbar spinal stenosis: 8 to 10 year results from the maine lumbar spine study. Spine 2005 Apr 15;30(8):936-43. Iversen MD, Daltroy LH, Fossel AH, Katz JN. The prognostic importance of patient pre-operative expectations of surgery for lumbar spinal stenosis. Patient Educ Couns 1998 Jun;34(2):169-78. Kovacs FM, Urrútia G, Alarcón JD. Surgery versus conservative treatment for symptomatic lumbar spinal stenosis: a systematic review of randomized controlled trials. Spine (Phila Pa 1976) 2011;36(20):E1335-51. Weinstein JN, Tosteson TD, Lurie JD et al. Surgical versus nonoperative treatment for lumbar spinal stenosis four-year results of the Spine Patient Outcomes Research Trial. Spine (Phila Pa 1976) 2010;35(14):1329-38. Ammendolia C, Stuber K, de Bruin LK et al. Nonoperative treatment of lumbar spinal stenosis with neurogenic claudication: a systematic review. Spine (Phila Pa 1976) 2012;37(10):E609-16. Radcliff K, Kepler C, Hilibrand A et al. Epidural steroid injections are associated with less improvement in patients with lumbar spinal stenosis: a subgroup analysis of the Spine Patient Outcomes Research Trial. Spine (Phila Pa 1976) 2013;38(4):279-91. Tosteson AN, Tosteson TD, Lurie JD et al. Comparative effectiveness evidence from the spine patient outcomes research trial: surgical versus nonoperative care for spinal stenosis, degenerative spondylolisthesis, and intervertebral disc herniation. Spine (Phila Pa 1976) 2011;36(24):2061-8. Sinikallio S, Aalto T, Airaksinen O et al. Depression is associated with a poorer outcome of lumbar spinal stenosis surgery: a two-year prospective follow-up study. Spine (Phila Pa 1976) 2011;36(8):677-82. Aalto T, Sinikallio S, Kröger H et al. Preoperative predictors for good postoperative satisfaction and functional outcome in lumbar spinal stenosis surgery--a prospective observational study with a two-year follow-up. Scand J Surg 2012;101(4):255-60. Sandén B, Försth P, Michaëlsson K. Smokers show less improvement than nonsmokers two years after surgery for lumbar spinal stenosis: a study of 4555 patients from the Swedish spine register. Spine (Phila Pa 1976) 2011;36(13):1059-64. Knutsson B, Michaëlsson K, Sandén B. Obesity is associated with inferior results after surgery for lumbar spinal stenosis: a study of 2633 patients from the Swedish spine register. Spine (Phila Pa 1976) 2013;38(5):435-41. Fritz JM, Lurie JD, Zhao W et al. Associations between physical therapy and long-term outcomes for individuals with lumbar spinal stenosis in the SPORT study. Spine J 2014;14(8):1611-21. Takahashi N, Arai I, Kayama S et al. Therapeutic efficacy of pregabalin in patients with leg symptoms due to lumbar spinal stenosis. Fukushima J Med Sci 2014;60(1):35-42. Takahashi N, Arai I, Kayama S et al. One-year follow-up for the therapeutic efficacy of pregabalin in patients with leg symptoms caused by lumbar spinal stenosis. J Orthop Sci 2014;19(6):893-9. Radcliff KE, Rihn J, Hilibrand A et al. Does the duration of symptoms in patients with spinal stenosis and degenerative spondylolisthesis affect outcomes?: analysis of the Spine Outcomes Research Trial. Spine (Phila Pa 1976) 2011;36(25):2197-210. Pearson A, Lurie J, Tosteson T et al. Who should have surgery for spinal stenosis? Treatment effect predictors in SPORT. Spine (Phila Pa 1976) 2012;37(21):1791-802. Kuittinen P, Sipola P, Leinonen V et al. Preoperative MRI findings predict two-year postoperative clinical outcome in lumbar spinal stenosis. PLoS One 2014;9(9):e106404. Rihn JA, Hilibrand AS, Zhao W et al. Effectiveness of surgery for lumbar stenosis and degenerative spondylolisthesis in the octogenarian population: analysis of the Spine Patient Outcomes Research Trial (SPORT) data. J Bone Joint Surg Am 2015;97(3):177-85. Schroeder JE, Hughes A, Sama A et al. Lumbar Spine Surgery in Patients with Parkinson Disease. J Bone Joint Surg Am 2015;97(20):1661-6. Freedman MK, Hilibrand AS, Blood EA et al. The impact of diabetes on the outcomes of surgical and nonsurgical treatment of patients in the spine patient outcomes research trial. Spine (Phila Pa 1976) 2011;36(4):290-307.